Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сергей Прокофьев 1915 жылы "Скрипкалық концерті No. 1 ре мажор, Op. 19" концертиносын жазуды бастады, бірақ көп ұзамай оны тастап, "Қомаршы" операсымен айналысты. Ол 1917 жылдың жазында концертке қайта оралды. Концерттің тұңғыш орындалуы 1923 жылдың 18 қазанында Париж операсында Марсель Дарриу скрипкада орындап, Серж Кусевицкий жетекшілігімен Париж опера оркестрінің сүйемелдеуімен өтті. Сол концертте Игорь Стравинский дирижер ретінде тұңғыш рет өнер көрсетіп, өз желді аспаптарға арналған октавын алғаш рет дирижерлік етті.
Sergei Prokofiev began his Violin Concerto No. 1 in D major, Op. 19, as a concertino in 1915 but soon abandoned it to work on his opera The Gambler. He returned to the concerto in the summer of 1917. It was premiered on October 18, 1923 at the Paris Opera with Marcel Darrieux playing the violin part and the Paris Opera Orchestra conducted by Serge Koussevitzky. Igor Stravinsky made his debut as conductor at the same concert, conducting the first performance of his own Octet for Wind Instruments.
Тарих
Ресей патшасы Николай II-нің тақтан басқанына және соңында 1917 жылғы Қазан төңкерісіне әкелген оқиғаларға қарамастан, 1917 жыл Прокофьев үшін шығармашылық жағынан ең өнімді жыл болды. Осы концертпен қатар ол «Классикалық» симфониясын, үшінші және төртінші фортепиано сонаталарын, сондай-ақ фортепианоға арналған «Көріністерді» аяқтады. Ол сонымен қатар халдей мәтіндеріне негізделген «Жеті, олар жеті» кантатасын бастады және үшінші фортепиано концертін жазумен айналысты. Қалған бөлімдерге 1916 жылы Санкт-Петербургте поляк скрипашисі Павел Кочанскийдің Карол Шимановскийдің «Мифтер» атты туындысын орындауы ықпал етті. Концерттің тұсаукесері де Прокофьевтің сол кездегі көшпелі өмірі мен орындаушы табудың қиындығына байланысты аяқталғаннан кейін жеті жылға кешікті. Егер тұсаукесер 1917 жылы Петроградта жоспарланғандай өткен болса, Кочанский осы рөлді орындар еді. Алайда, 1923 жылы Кочанский Париждегі жоспарланған тұсаукесерге қатыса алмады. Бронислав Губерман тіпті нотаға да көз салған жоқ. Нейтан Милштейн әлі де Ресейде болды. Соңында жеке партияны Сергей Куссевицкийдің концертмейстері Марсель Даррио орындады; ол аса танымал болмаса да, жақсы музыкант және қабілетті скрипкашы еді (Даррио 1925 жылы Курт Вайльдің скрипка мен үрмелі аспаптарға арналған концертінің тұсаукесерін де өткізді), ал осыдан артығы спектакль үшін жеткілікті болды. Джозеф Сигети тыңдаушылар қатарында болды және туынды оған қатты әсер етті, сондықтан ол Концертті өзінің репертуарына қосты. Келесі жылы Сигети концертті Прагада Фриц Райнердің дирижерлігімен орындап, Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында гастрольдік сапармен жүріп, сәттілікке жетті. Париж жұртшылығының музыкалық талғамын да ескеру қажет болды. Көрермендер, әсіресе Куссевицкийдің концерттеріне келгендер, белгілі бір даулылықты қамтитын заманауи музыканы қалады. «Жазғы күндізгі ойлар» он жыл бұрын сәтсіз аяқталғаны салыстырмалы болды – хореография сәтсіз болды; ал музыка сәтті болды, бұл бірнеше айдан кейін концертте ынталы түрде тыңдалғанда дәлелденді. Париж «Шут» балеті мен «Скифтік сюита» сияқты диссонанстық туындыларды қуана қарсы алса, Бірінші скрипкалық концерт олардың талғамына сәйкес емес, тым романтикалық болды. Композитор Жорж Орик бұл туындыны «Мендельсондық» деп атады. Туындының Кеңес Одағындағы тұсаукесері де назарға лайық, өйткені ол Париж тұсаукесерінен үш күн өткен соң 19 жасар Нейтан Милштейн мен Владимир Хоровицтің орындауында өтті. Хоровиц оркестрлік бөлікті фортепианода орындады. Милштейн кейін «Ресейден Батысқа» атты естеліктерінде былай деп жазды: «Егер сізбен бірге Хоровиц сияқты ұлы пианист ойнаса, сізге оркестрдің қажеті жоқ». Милштейн мен Хоровиц сонымен қатар сол концертте Карол Шимановскийдің Бірінші скрипкалық концертін де ұсынды.
Despite the events leading to the abdication of Tsar Nicholas II of Russia and eventually the October Revolution, 1917 became Prokofiev's most productive year compositionally. Along with this concerto he completed the "Classical" Symphony, the Third and Fourth Piano Sonatas, and the Visions Fugitives for piano. He also began the cantata Seven, They Are Seven, based on Chaldean texts, and worked on the Third Piano Concerto. The remaining movements were partly inspired by a 1916 Saint Petersburg performance of Karol Szymanowski's Myths by Polish violinist Paul Kochanski. The Concerto's premiere had also been delayed some seven years after it had been completed, due to Prokofiev's itinerant existence at that time and the difficulty in finding a soloist. Had the premiere taken place in Petrograd in 1917, as initially planned, Kochanski would have taken the part. By 1923, however, Kochanski was unavailable for the scheduled Paris premiere. Bronisław Huberman would not even look at the score. Nathan Milstein was still in Russia. The violinist who finally tackled the solo part was Sergei Koussevitzky's concertmaster, Marcel Darrieux; although not famous, he was a solid musician and a more than able violinist (Darrieux also premiered Kurt Weill's Concerto for Violin and Wind Instruments in 1925), which was all that was necessary for a performance. Joseph Szigeti was in the audience, and was so impressed with the work that he took the Concerto into his repertory. The following year Szigeti achieved success when he played the Concerto in Prague with Fritz Reiner as conductor, then toured it around Europe and the United States. There were also the musical tastes of the Parisian public to consider. Audience members, especially those who came to Koussevitzky concerts, wanted modern music with a certain amount of shock value. The fact that The Rite of Spring had failed a decade earlier was relative—the choreography had been a failure; the music was a success, as proved a few months later when it was heard enthusiastically in concert. While Paris welcomed spiked dissonant works such as the ballet Chout (The Buffoon) and the Scythian Suite, the First Violin Concerto was simply too Romantic in tone for their preferences. The composer Georges Auric even called the work "Mendelssohnian." The premiere of the work in the Soviet Union is also worth noting since it was given just three days after the Paris premiere by two 19 year olds, Nathan Milstein and Vladimir Horowitz. Horowitz played the orchestral part on the piano. Milstein later wrote in his memoirs, From Russia to the West, "I feel that if you have a great pianist like Horowitz playing with you, you don't need an orchestra." Milstein and Horowitz also introduced Karol Szymanowski's First Violin Concerto at the same concert.
Талдау
Бұл шығарма жеңіл, көктемгі күймен басталып, күш жинап, сосын қайта тынышталады; мұндай сипаттама туындының алғашқы бөліміне де, тұтас шығармаға да қатысты. Үш бөлім D мажор, E минор және G минор тондарымен басталады, ал туынды бастапқы бөлімдегідей ақырын, бейбіт түрде жоғары қарай өрлеп аяқталады. Концерт жеке скрипкадан өзге, орташа көлемді оркестр үшін жазылған, оған екі флейта (екінші флейта пикколо рөлін де орындайды), екі гобой, екі кларнет, екі фагот, төрт валторна, екі труба, туба, литавра, кішкентай барабан, тамбурин, арфа және скрипкалар тобы кіреді.
The work opens ethereally, gains momentum and becalms; this describes both the opening movement, and the piece taken as a whole. The three movements begin in D major, E minor, and G minor respectively, and the work closes in a manner similar to that of the opening movement, seeming to climb peacefully. Apart from the solo violin, the concerto is scored for moderate sized orchestra including two flutes (second flute doubling on piccolo), two oboes, two clarinets, two bassoons, four horns, two trumpets, tuba, timpani, snare drum, tambourine, harp, and strings.
Бірінші қимыл
Andantino белгісімен жазылған және 6/8 өлшемімен басталатын бірінші бөлім, виола тремолосымен қоса, арманды (sognando) және тым жұмсақ (pianissimo) орындалатын лирикалық скрипка әуенімен ашылады. Скрипкаға флейталар, кларнеттер және гобойлар диалог құрады. Екінші тақырып, одан да виртуоздық және күшті, narrante деп белгіленген; Дэвид Ойстрах Прокофиевтің "біреуді бір нәрсенің дұрыстығына көндіруге тырысып ойнаңыз" деген сөзін еске алды. 4/4 өлшеміне және До мажорға өту негізгі тақырыппенгі қарама-қайшылықты күшейтуге арналған. Даму бөлімі солист пиццикато ойнаудан басталып, негізгі тақырыпты дамытуға қарай жүзеге асырылады. Ұзақ қайталауда, тақырыпты солист емес, басты флейта орындайды, ал солист пен арфа оған әсем сүйемелдейді.
The first movement, marked Andantino and commencing in 6/8 meter, opens with a lyrical violin melody to be played sognando (dreamily) and pianissimo (very softly) over viola tremolos. The solo violin is joined in dialogue by the flutes, clarinets, and oboes. The second theme, more virtuosic and forceful, is marked narrante; David Oistrakh recalled that Prokofiev had said "play it as though you're trying to convince someone of something." Shifts to 4/4 time and C major serve to accentuate the contrast with the principal theme. The development begins with the soloist playing pizzicato, and proceeds to develop upon the principal theme. In a brief recapitulation, the theme is restated, not by the soloist, but by the principal flute, and accompanied elaborately by the soloist and harp.
Үшінші бөлім
Үшінші және соңғы бөлім, бастапқыда Moderato деп белгіленген, бас-кларнет тақырыбымен басталады, ал оркестр тұрақты сегіздік ноталармен сүйемелдейді. Солист бас-кларнеттен тақырыпты қабылдаса, бөлім Allegro moderato деп белгіленген бөлікке ауысқанда сүйемелдеуші рөлге қайта оралады. Жеке скрипка рөлін жеке орындаушы мен сүйемелдеуші ретінде жиі алмастырады. Бөлім музыканың темпі мен динамикасы баяулап, бірінші бөлімнің соңғы бөлігін қайталап, дерлік сол күйінде аяқталады.
The third and final movement, initially marked Moderato, starts with a bassoon theme over a metronomic eighth note orchestral accompaniment. The soloist assumes the theme from the bassoon before dropping back to an accompanying role when the movement transitions to a section marked Allegro moderato. The solo violin increasingly interchanges between the roles of soloist and accompanist. The movement ends with the music fading away in tempo and dynamics, and quotes the ending of the first movement, concluding in almost exactly the same way.