Кіріспе

Пікір – бұл нақты мәліметтер болып табылатын фактілер емес, шешім, көзқарас немесе нақты емес мәлімдеме.

Анықтама

Берілген пікірде нақты қорытындысы жоқ субъективті мәселелер талқылануы мүмкін, немесе оған логикалық қателік арқылы қарсыласуға тырысатын фактілер қатысты болуы мүмкін – әркімнің өз пікіріне құқығы бар деген сыңаймен. Фактілер мен пікірдің айырмашылығы – фактілерді тексеруге болады, яғни сарапшылардың пікір білдіруімен келісуге болады. Мысалы: "Америка Құрама Штаттары Вьетнам соғысына қатысты" дегенмен салыстырғанда, "Америка Құрама Штаттары Вьетнам соғысына қатысуы дұрыс болды" деген пікір. Пікір фактілер мен принциптермен негізделуі мүмкін, мұндай жағдайда ол аргументке айналады. Адамдар бір деректерге келіскеннің өзінде, қарама-қайшы қорытындыларға (пікірлерге) келуі мүмкін. Пікірлер көбінесе жаңа аргументтер ұсынылмаса, өзгермейді. Аргументтерді талдау арқылы бір пікірдің екіншісіне қарағанда фактілермен жақсы қолдалатынын дәлелдеуге болады. Күнделікті қолданыста, пікір дегеніміз адамның көзқарасы, түсінігі, ерекше сезімдері, сенімдері және тілектерінің нәтижесі болуы мүмкін. Нақты факті болмаса да, ұжымдық пікірлер немесе кәсіби пікірлер пікірді негіздеу үшін жоғары стандарттарға сай келеді деп есептеледі.

Қоғамдық пікір

Қазіргі қолданыста қоғамдық пікір – белгілі бір халықтың (мысалы, қала, штат немесе ел) жеке көзқарастары мен сенімдерінің жиынтығы, ал тұтынушы пікірі – маркетингтік зерттеулер аясында жиналған ұқсас жиынтық (мысалы, нақты бір өнім немесе қызметті пайдаланушылардың пікірлері). Көбінесе, барлық адамдардан пікір жинау процесі қиын, қымбат немесе мүмкін емес болғандықтан, қоғамдық пікір (немесе тұтынушы пікірі) сауалнамалар арқылы, яғни халықтың өкілдік үлгісін пайдалану арқылы бағаланады.

Топтың пікірі

Кейбір әлеуметтік ғылымдарда, әсіресе саясаттану және психология салаларында, топтық пікір – қазылар алқасының, заң шығарушы органның, комитет немесе басқа да ұжымдық шешім қабылдау органының мүшелері сияқты адамдар тобынан алынған пікірлердің қорытылған нәтижесі. Осындай жағдайларда зерттеушілер әлеуметтік таңдау, сәйкестік және топтық поляризация мәселелеріне көбінесе қызығушылық танытады.

Ғылыми пікір

"Ғылыми пікір" бір немесе бірнеше ғалымның ғылыми мәселелер бойынша білдірген пікірлерін көрсете алады, олар ғылыми журналдарда немесе беделді оқулықтарда жарияланады, екеуі де пьерлік сараптамадан және қатаң кәсіби редакциялаудан өтеді. Бұл ғылыми жаңалықтар мен олардың ықтимал салдары туралы кәсіби, академиялық немесе үкіметтік ұйымдардың жариялаған пікірлерін де білдіруі мүмкін. Ғылыми консенсус – бұл ғылыми қоғамдастықтағы ғылыми тақырып бойынша басым көзқарас, мысалы, климаттың өзгеруі жөніндегі ғылыми пікір. Ғылыми пікірлер "толық емес, уақытша, келіспеушілікке толы және белгісіз" болуы мүмкін, сондықтан нақты жағдай үшін қабылданған консенсус болмауы мүмкін. Кейбір жағдайларда, нақты ғылыми пікір консенсусқа қарсы келуі мүмкін. Бұл халыққа ғылыми пікірден пайда алу үшін қажетті құралдарды ұсынуға бағытталған.

Құқықтық пікір

"Құқықтық пікір" немесе "жабылу пікірі" – заңгердің клиентке немесе үшінші тарапқа берілген, әдетте ресми заңгерлік пікір хатында жазылған кәсіби пікірдің бір түрі. Көптеген құқықтық пікірлер коммерциялық мәмілелермен байланысты беріледі. Пікір мәміленің құқықтық аспектісі бойынша заңгердің кәсіби бағасын білдіреді. Пікір "таза" немесе "негізделген" болуы мүмкін. Құқықтық пікір соттың нақты бір шешімге келетініне кепілдік бермейді. Дегенмен, қате немесе толық емес құқықтық пікір заңгерге қатысты кәсіби кінәлік талапқа негіз болуы мүмкін, осыған сәйкес заңгер талапкерге осы қате пікірге сүйену салдарынан туындаған залапты өтеуге міндетті болуы мүмкін.

Соттың пікірі

"Соттық пікір" немесе "сот шешімі" – соттағы дауды қарағандағы бұйрық немесе қаулыны қоса жүретін және түсіндіретін судьяның немесе судьялар алқасының пікірі. Соттық пікірде әдетте сот анықтаған нақты мән-жайлар, сотты міндеттейтін құқықтық принциптер және осы принциптердің анықталған мән-жайларға қолданылуы баяндалады. Мақсаты – соттың қабылдаған шешімінің негіздемесін көрсету.

Негізделген пікір

Еуропалық Одақтың заң бұзушылық рәсімдерінің екінші қадамы ретінде, Еуропалық Комиссия, егер мүше мемлекет директиваны немесе басқа да Еуропалық Одақ заңдарын іске асырмағанын байқаса, "негізделген пікір" жариялайды. Еуропалық Одақтың жұмыс істеуі туралы шарттың 258-бабында қарастырылған негізделген пікір, тиісті мемлекетке белгілі бір шаралар қабылдау туралы ресми талап болып табылады, әдетте екі айлық мерзімде. Еуропалық Одақ заңнамасы бойынша, мүше мемлекеттер ұсынылып отырған Еуропалық Одақ заңнамасының Еуропалық Одақтың субсидиарлық принципін бұзатынына қатысты алаңдаса, "негізделген пікір" жариялауға құқылы. Лиссабон шартының (2007 ж., 2009 жылғы 1 желтоқсанда күшіне енді) 2-протоколының 6-бабы мүше мемлекеттерге заң жобасы туралы ресми хабарланғаннан кейін 8 апта ішінде негізделген пікір білдіруге мүмкіндік береді. 2019-20 жылдардан бастап Еуропалық Комиссия Рождество мен Жаңа жыл кезеңінде негізделген пікірлерді беру үшін ұзартылған мерзімді бекітті.