Кіріспе

Лом () – Солтүстік-батыс Болгариядағы қала, Монтана облысының құрамына кіреді, Дунай өзенінің оң жағасында, Лом өзенінің құйып кіретін жеріне жақын орналасқан. Қала Лом муниципалитетінің әкімшілік орталығы болып табылады. Қала Софиядан солтүстікке қарай, Видиннен оңтүстік-шығысқа қарай, Монтанадан солтүстікке қарай және Козлодуйден батысқа қарай орналасқан. Бұл Руседен кейін Дунайдағы екінші ірі болгар порты.

География

Лом қаласы аттас Лом өзенінің сағасына жақын орналасқан. Оның Руседен кейін Болгариядағы екінші маңызды ірі өзен порты ретінде дамуы, астанаға ең жақын порт болғандықтарымен шартталған.

Антикалық және орта ғасырлар

Ломды ежелгі дәуірде фракийлер Артан атымен құрған. Римдіктер Дунай бойындағы Дунай шекаралық жүйесінде Альмус бекінісін салды (қазіргі қаланың және Лом өзенінің аты осыдан шыққан). Қала оның төңірегінде дамыды. Орта ғасырларда ірі елді мекен болғанын көрсететін ешқандай мәлімет жоқ. Ол Осман үкімшілігі кезінде ғана кеңейді, бірақ көп уақыт бойы Видин, Никополь және Силистра сияқты үлкен қалалардың ықпалында болды. 1683 жылы Венада жеңіліске ұшыраған Қара Мустафа мен Мұрат бей 1695 жылы Дунай өзенімен салдармен келгеннен кейін Османдық ауылды құрған деген болжам бар.

Осман билігі мен болгар ұлттық қайта өркендеуі

Лом Паланка атауы алғаш рет 1704 жылы тарихта кездеседі. Сол кезде Паланка деп аталған елді мекен ауыл мен қала деңгейіндегі маңызға ие болған. 1798 жылы Лом қарақшылардың шабуылына ұшырады. 1830 жылдан кейін Дунай өзені арқылы жүргізілетін тасымалдың дамуы қаланың маңыздылығын арттырды. Софияға соққан жол оның өркендеуіне септі салып, Венаға (Австрия) экспорттау үшін маңызды портына айналдырды. 1869 жылға қарай қалада 120 дүкен, 148 сауда кеңсесі, 175 азық-түлік дүкені, 34 кофехана, алты қонақ үй және екі диірмен болды. Қаланың орталығы ежелгі Кале (бекініс) болды, оған үш қақпа – Видинская, Белоградчишка, Софийская арқылы кіруге болады. Лом саудагерлері аймақтағы және одан тыс жерлердегі ірі жәрмеңкелерде өнімдерін ұсынды. 1880 жылы қалада 7500 адам тұрды. Лом болгар ұлттық жаңару кезеңінің дәстүрлерімен мақтанады. Ұлттық жаңару кезеңінде қалада Болгариядағы алғашқы орталық (1856), елдегі алғашқы әйелдер қоғамы (1858) құрылды және алғашқы театрлық қойылымдардың бірі осы қалада өтті. Сонымен қатар, белгілі педагог Крастю Пишурка да Ломда жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бұл маңызды сауда орталығы болды. 1943 жылы болгар үкіметі Грекия мен Югославияда болгар әскерлері басып алған аймақтардан бірнеше мың еврей тұтқындарын Ломға жеткізіп, оларды нацистік Германиядағы Венаға бағытталған кемелерге мінгізді, ал содан кейін Треблинкада жоюға апарды. Лом – Оккупациялық Балқан елдерінен Холокост құрбандарын алғаш депортациялаудың басты орталығы болды. 1944 жылдан кейін өнеркәсіп дамыды – қант фабрикасы, консерві зауыты, астық өнеркәсібі құрылды. Қала Болгарияның солтүстік-батыс бөлігі үшін портына айналды.

Дін

Лом халқының көп бөлігі христиан-православие дінін ұстанады. Екінші ірі діни топ – протестанттар, оның ішінде адвентистер мен баптистер бар.

Құрмет

Оңтүстік Шетланд аралдарындағы Ливингстон аралындағы Лом шыңы Лом қаласының құрметіне аталған.