Кіріспе
Ра көзі немесе Ре көзі, әдетте күн дискісі немесе оң жақ уаджет көзі ретінде бейнеленеді (Горустың көзімен, сол жақ уаджет көзімен жұптастырылған), ежелгі Египет мифологиясында күн құдайы Раның күшінің бір бөлігі ретінде танылады, күн дискісімен теңестіріледі, бірақ көбінесе тәуелсіз қасиетті күш ретінде, Раның әйелдік серігі және оның жауларын бағындыратын зорлық-зомбылық күші ретінде әрекет етеді. Бұл қасиетті күш, сондай-ақ Уаджет есімімен де белгілі, Хатор, Сехмет, Бастет, Рает Тави және Мут сияқты бірнеше қасиетті құдайлармен байланыстырылуы мүмкін. Көз қасиетті күші – күн құдайының анасы, әпкесі, жұбайы және қызы. Ол оның жаратылыс цикліндегі серігі, оның жаңаруын тудырады, ол таңда жарық көреді. Көздің зорлық-зомбылық жағы Раны оның билігіне қауіп төндіретін тәртіпсіздік күштерінен қорғайды. Бұл қауіпті жағы көбінесе арыстан немесе урей, яки кобра бейнесінде бейнеленеді, ол қорғаныш пен патшалық биліктің символы. Ежелгі Египет мифологиясында көз қасиетті күшінің қаһары мен құдайлардың оны жұбату әрекеттері маңызды орын алады. Ра көзі ежелгі Египет дінінің көптеген салаларына қатысты, соның ішінде оған теңестірілген әйел қасиетті құдайларға табынушылықта да көрініс тапқан. Оның өмір сыйлайтын күші храмдардағы рәсімдерде мақталып, оның қауіпті жағы фараонды, қасиетті орындарды және қарапайым халықты қорғау үшін қолданылған.
The Eye of Ra or Eye of Re, usually depicted as sun disk or right wedjat eye (paired with the Eye of Horus, left wedjat eye), is an entity in ancient Egyptian mythology that functions as an extension of the sun god Ra's power, equated with the disk of the sun, but it often behaves as an independent goddess, a feminine counterpart to Ra and a violent force that subdues his enemies. This goddess, also known with the theonym Wedjat, can be equated with several particular deities, including Hathor, Sekhmet, Bastet, Raet Tawy, and Mut. The eye goddess acts as mother, sibling, consort, and daughter of the sun god. She is his partner in the creative cycle in which he begets the renewed form of himself that is born at dawn. The eye's violent aspect defends Ra against the agents of disorder that threaten his rule. This dangerous aspect of the eye goddess is often represented by a lioness or by the uraeus, or cobra, a symbol of protection and royal authority. The disastrous fury and rampages of the eye goddess and the efforts of the gods to appease her are a prominent motif in Egyptian mythology. The Eye of Ra was involved in many areas of ancient Egyptian religion, including in the cults of the many goddesses who are equated with it. Its life giving power was celebrated in temple rituals, and its dangerous aspect was invoked in the protection of the pharaoh, of sacred places, and of ordinary people and their homes.
Шығу тегі
Мысырлықтар күн мен айды белгілі бір құдайлардың "көздері" деп атаған. Мысалы, Ра-Хорустың оң көзі (Ра-Хорахти құдайына біріктірілген) күнмен теңестірілді, ал сол көзі аймен теңестірілді. Кейде мысырлықтар ай көзін "Хордың көзі" деп, ал күн көзін "Ра" деп атаған – Ра ежелгі Мысыр дініндегі ең басты күн құдайы. Екі көз де веджат символымен бейнеленген, ол Хорусты білдіретін бүркіттің беттік белгілері бар стильделген адам көзі. Египеттанушы Ричард Х. Уилкинсон Хорустың екі көзі бірте-бірте Хорустың ай көзі және Раның күн көзі ретінде ерекшеленді деп санайды; алайда, Рольф Краусс Египет тарихының соңына дейін Хорустың көздерін күн мен айға теңейтін ешқандай мәтін жоқ екенін айтады, сондықтан Хорустың көзі бастапқыда басқа мағынаға ие болған болуы керек. Мысырлықтардың көптеген ұғымдары өзгергіш болғандықтан, екі көздің де рөлі жиі қиылысып отырды. Осы қиылыстардың бірі – мифте Хорус пен Ра екеуі де өз көздерін жоғалтады. Катя Гобс екі көзді қоршаған мифтердің бір мифтің негізгі элементіне, яғни ортақ мифтемаға негізделгенін және "бір ғарыштық дененің бірегей, бастапқы мифін тұжырымдаудың орнына, ол басқалармен біріктірілген, жоғалған немесе иесінен алыс орналасқан Объектінің құрылымдық қатынасына негізделген (икемді) миф ретінде ойлау тиімдірек болуы мүмкін" деп санайды. Ежелгі мемлекеттік кезеңдегі (шамамен б.з.д. 2686–2181) пирамидалық мәтіндер, мысырлық мифтердің ең ерте деректерінің бірі, Хорус көзі мен Ра көзі туралы да айтады.
Күн энергиясы
Мысыр өнеріндегі сары немесе қызыл дискіге ұқсас күн белгісі Ра көзін көрсетеді. Мысыр дінінде күннің маңызы өте зор болғандықтан, бұл белгі барлық Мысыр өнеріндегі ең көп кездесетін діни символдардың бірі болып табылады. Мысырлық ғалымдар бұл белгіні "күн дискісі" деп атағанымен, Мысыр рельефтік мүсіндегі дөңгелек пішіні мысырлықтар оны шар түрінде елестеткен болуы мүмкін екенін көрсетеді. Бұл белгі көбінесе күнмен байланысты құдайлардың, тіпті Раның өзінің бастарының үстінде пайда болады, олардың күнмен байланысын білдіреді. Дискіні Раның денесі деп санауға болады. Кейде күн құдайы түрлі бейнелерде диск ішінде бейнеленеді, яғни оның ішінде жатқандай. Мысырлықтар күннің аспандағы қозғалысын Ра мен оның құдайлар тобы отырған қайық қозғалысы ретінде сипаттаған, ал күн дискісі осы күн қайығымен теңестіріледі немесе оның ішінде қайық бейнеленеді. Дискіні Мысыр мәтіндерінде Раның "қызы" деп атайды. Күн сияқты, Ра көзі – жылу мен жарықтың көзі, ол от пен жалынмен байланысты. Бұл күн шығар алдында пайда болатын қызыл сәулеге және күннің келуін хабарлайтын таңғы жұлдызға теңеледі.
Ұрық өсіру
Мысырлық құдайлардың көздері, олар өздерінің иелері болған құдайлардың күш-қуатының бір бөлігі болса да, мифологияда тәуелсіз жандар сияқты әрекет ете алады. Мүмкін, себебі мысыр тіліндегі "көз" сөзі, jrt, "істеу" немесе "әрекет ету" мағынасын беретін басқа бір сөзбен ұқсас келеді. Jrt сөзіндегі әйелдік жұрнақ t болуы осы тәуелсіз көздердің әйел ретінде қарастырылуын түсіндіруі мүмкін. Әсіресе Ра көзі, күн құдайының шығармашылық істерімен тығыз байланысты. Мысыр мифологиясында күннің таңертең көкжиектен шығуы Раның тууымен теңестіріледі, бұл оның және ғаламның ретін жаңартатын оқиға. Ра әдетте аспанды бейнелейтін Нут сияқты әйел құдайдың денесінен шығады. Күннің көтерілуін бейнелейтін суреттерде Ра көбінесе күн дискісінің ішіндегі бала ретінде көрсетіледі. Египтолог Лана Тройдың пікірінше, бұл жағдайда диск Раның туған ошағын немесе оның тууымен бірге пайда болған плацентаны білдіруі мүмкін. Ра көзі сондай-ақ әйел құдайдың кейпін де ала алады, ол Трояның айтуынша, Раны дүниеге әкелген ана және оның жанына плацента сияқты туған әпкесі болып табылады. Ра кейде күн бату кезінде аспан құдайының денесіне кіріп, оны жүкті етеді, соның нәтижесінде күн шығуымен қайта тууына жағдай жасайды делінеді. Осылайша, Раның бала күйіндегі анасы және жатыры ретіндегі көз, ересек Раның жұбайы болып табылады. Сондай-ақ, ересек Ра күн шығуымен дүниеге келетін көздің әкесі. Демек, көз Раның еркектік шығармашылық күшіне қарсы әйелдік күшке ие, бұл египеттіктердің жаратылыс пен жаңаруды жыныстық көбейту метафорасы арқылы білдіруге бейімділігінің бір бөлігі. Ра өзінің қызын, көзін жаратады, ал ол өз кезегінде оның ұлын, Раны жаңартады, бұл үнемі жаңару циклы. Раның көзге қатысты қарым-қатынасы ерекше емес. Басқа күн құдайлары да көзге байланысты әйел құдайлармен ұқсас қарым-қатынаста болуы мүмкін. Аспан, күн және құнарлылық құдайы Хатор көбінесе Раның көзі деп аталады, сондай-ақ ол Хоруспен де байланысты, ол да күнмен байланысты, бұл Ра мен оның көзі арасындағы қарым-қатынасқа ұқсас. Көз Рамен тығыз байланысты жаратушы құдай Атумның бір бөлігі және серігі ретінде де әрекет ете алады. Кейде бұл көз Атумның көзі деп аталады, бірақ басқа уақытта Раның көзі мен Атумның көзі ерекшеленеді, Раның көзі күнмен, ал Атумның көзі аймен теңестіріледі. Орта патшалық дәуірінен (б.з.б. 2055–1650 ж.) мәтіндердегі сілтемелер мен Кейіннен келген дәуірдегі (б.з.б. 664–332 ж.) Бремнер Ринд папирусындағы толыққанды баяндамада көздің Ра мен Атумға тығыз байланысы және тәуелсіз әрекет ету қабілеті көрсетілген. Миф әлем жаратылғанға дейін, Ра немесе Атум жалғыз болған кезде орын алады. Осы құдайдың балалары Шу мен Тефнут, Нү суларында одан алыстап кетеді, ол оларды табу үшін көзін жібереді. Көз Шу мен Тефнутпен бірге қайта оралады, бірақ жаңа көздің пайда болғанын көріп, оның орнын басып алғанын көріп ашуланады. Жаратушы құдай оны маңдайына урейс түрінде, египет өнерінде, әсіресе патшалық тәждерде жиі кездесетін эмблемалық кобра түрінде орналастырып, оны жұбатады. Көздің урейс және тәжбен теңелуі Ра мен перғауынның серігі ретіндегі рөлін көрсетеді, себебі Ра олармен байланысты. Шу мен Тефнут қайтып келген кезде, жаратушы құдай көз жасын төгеді, бірақ олардың балаларының оралуына қуанғандықтан немесе көздің ашуына қайғырғандықтан шыққан жас екені белгісіз. Осы жастардан алғашқы адамдар пайда болды. Әңгіменің бір нұсқасында көздің өзі жылайды, сондықтан адамзаттың түп атасы көз болып табылады. Ра көзінен төгілген жас көз бен ылғал арасындағы жалпы байланыстың бір бөлігі. Көз таң жұлдызын бейнелеуден басқа, Сотис (Сириус) жұлдызымен де теңестіріледі. Әр жаз сайын, египеттік жылдың басында, Сотистің гелиакты көтерілуі, онда жұлдыз күннен бұрын көкжиектен шығады, Нилдің су тасуын жариялайды, ол Мысырдың егістік жерлерін суарып, тыңайтады. Сондықтан Ра көзі бүкіл Мысырдың құнарлылығын қалпына келтіретін су тасқынының алғы күші және оның өзі болып табылады.
Агрессивті және қорғаныш
Ра көзі Раның күшінің жойғытқы жағын да көрсетеді: күннің ыстығы Мысырда соншалықты қатал болуы мүмкін, мысырлықтар оны кейде зұлымдарды жою үшін құдайдың атқан жебелеріне теңеген. Урей осы қауіпті күштің логикалық символы болып табылады. Көркем өнерде күн дискінің бейнесі көбінесе бір немесе екі урейді өзіне орап алады. Күннің урейі көзді күн құдайының айналасын қоршап, оның жауларынан қорғайтын, улы сияқты отты түкіріп шығаратын қауіпті күш ретінде бейнелейді. Кейде төрт урей Раның қайығын қоршап тұрады деп айтылады. «Төрт жүзді Хатор» деп аталатын олар көздің барлық бағыттағы қадағалауын білдіреді. Раның жаулары – ол жаратқан ғаламдық тәртіпке қауіп төндіретін хаос күштері. Олардың қатарында тәртіпсіздікті тарататын адамдар да, хаос бейнесі Апеп сияқты ғаламдық күштер де бар. Ра мен оны қайықта ертіп жүретін құдайлар әр түн сайын олармен күреседі. Апептің зұлым көзқарасы Раға қарсы күшті қару болып табылады, ал Раның көзі оған қарсы әрекет ететін аздаған күштердің бірі. Сандық мәтіндеріндегі кейбір түсініксіз үзінділер Апептің ұрыс кезінде Ра көзіне зақым келтіруге немесе оны иесінен ұрлауға қабілетті деп ойлағандығын көрсетеді. Басқа мәтіндерде көздің отты демі Апептің жойылуына көмектеседі. Ра көзіне тән осы апотропалық функция – Хорус көзімен салыстыратын тағы бір нүкте, ол да зұлымдықты жояды деп саналады. Көздің агрессиясы тіпті Апепке қарағанда зұлымдыққа жатпайтын құдайларға да қатысты болуы мүмкін. Ертедегі жерлеу мәтіндеріндегі дәлелдер Ра таңертең басқа құдайлардың көпшілігін жұтып кетеді деп сенді, бұл жағдайда олар күн шыққанда жоғалып, күн батуда қайта пайда болатын жұлдыздармен теңестіріледі. Осылайша ол құдайлардың күшін сіңіріп, өз өмірін қайтадан қалпына келтіреді, ал түнгі уақытта оларды қайтадан түкіреді. Күн көзі осы әрекетте көмекші болады деп айтылады, Ра жеу үшін құдайларды сойып. Сондықтан таңның қызыл жарығы осы қырғынның қанды әсерін білдіреді. Жаңа патшалықтағы Көк сиыры кітабында (б.з.д. 1550–1070 жж.) айтылған Адамзаттың жойылуы деп аталатын аңызда Ра өзінің билігіне қарсы шыққан адамдарға қарсы қару ретінде көзді қолданады. Ол оларды өлтіру үшін Арыстан әйел құдайы Сехмет түріндегі Хаторды жібереді. Ол солай істейді, бірақ оның алғашқы күні Ра оны бүкіл адамзатты өлтіруден тоқтатуға шешім қабылдайды. Ол сыраны қызыл бояп, жерге төгуді бұйырады. Көз құдайы сыраны қан деп ойлап ішіп, мас күйінде Раға қайта оралады. Мас болғаннан кейін ол зиянсыз күйіне оралды. Надин Гилхоу көздің ашуы Египет жазғы ыстық пен аурулардың кең таралуына, әсіресе жаңа жылға дейінгі керемет күндерге сілтеме жасайды деп болжайды, олар бақытсыз деп саналды. Қызыл сыра, мүмкін, Нилдің кейінгі су тасқынымен бірге болған қызыл балшыққа қатысты, бұл бақытсыздық кезеңін аяқтады деп саналады. Күн көзіне тән ұшқырлық оны тіпті қожайыны үшін де басқаруды қиындатады. «Алыстағы құдай» аңызында, «Жас сиыр кітабындағы» оқиғадан шыққан бірнеше нұсқалары бар мотив, көз құдайы Раға ашуланып, одан қашады. Кейбір нұсқаларда оның ашуын Шу мен Тефнут іздегеннен кейін жаңа көзмен ауыстыру сияқты көрінеді, бірақ басқаларында оның бүлігі әлем толық қалыптасқаннан кейін орын алған сияқты. Күн көзі жоқ болғандықтан Ра өзінің жауларына бейімделіп, күш-қуатының көп бөлігінен айырылды. Раның көзінің жоқтығы мен әлсіреген күйі күн тұтылуына байланысты мифологиялық сілтеме болуы мүмкін. Осы уақытта көз алыс жерде – Нубия, Ливия немесе Пунт жерінде қаңғып жүр. Ол жапайы мысық кейпіне ие, ол өзі бағындыруға тиіс хаос күштеріндей қауіпті және бақыланбайды. Қалыпты қалпына келтіру үшін құдайлардың бірі оны іздеп шығады. Бір нұсқада, шашыраңқы аллюзиялардан белгілі, жауынгер құдай Анхур аңшы ретінде өзінің дағдыларын қолдана отырып, Мехит құдайының түрін алатын көзді іздейді. Басқа деректерде, бұл Шу Тефнутты іздейтін, бұл жағдайда ол тәуелсіз құдай емес, көзді білдіреді. Мысырлық пантеонда хабаршы және татуластырушы ретінде қызмет ететін Тот, сонымен қатар, кездейсоқ құдайларды іздеуге болады. Раның көзіне қол жеткізудегі рөлі Озирис аңызындағы рөліне ұқсас, онда ол Хорустың жоғалған көзіне қол жеткізеді. «Күн көзі туралы аңыз» деп аталатын соңғы кезеңдегі папируста Тот Раның көзін лекциялар, азғыру және ойын-сауық әңгімелері арқылы қайта оралуға көндіреді. Оның күш-жігері біркелкі табысты бола бермейді; бір сәтте құдай Тоттың сөздеріне қатты ашуланып, салыстырмалы түрде мейірімді мысықтан отты демі бар арыстанға айналады, Тотты секіріп кетуге мәжбүр етеді. Құдай тынышталғаннан кейін, оны қайтарушы құдай оны Мысырға қайтарып алып келеді. Оның оралуы су тасқынының басталуын және жаңа жылдың басталуын білдіреді. Иоахим Фридрих Куак Сириус аспанда қайта пайда болғанда алдымен қызыл, содан кейін көк-ақ түске ие болатынын айтады және египеттіктер осы түс өзгерісін көз құдайының тыныштандырылуымен байланыстырды деп болжайды. Тыныштандырылған көз құдайы күн құдайы үшін немесе әйелдерінің кейбір нұсқаларында оны қайтарған құдай үшін қайтадан көбейткіш серік болады. Мехит Анхурдың серігіне, Тефнут Шумен жұптасады, ал Тоттың жұбайы кейде осы тыныштандырылған көз түрімен байланысты аздаған құдай Нехемтави болады. Көп жағдайда көз құдайы мен оның серігі жаңа күн құдайы болатын құдайлық баланы дүниеге әкеледі. Құдайдың жаңаруындағы және оның білдіретін патшалықтағы құдайдың құдайлыққа айналуы маңызды қадам болып табылады. Көз құдайының екі жақты табиғаты, Грейвс Браун айтқандай, «египеттіктер әйелдік табиғаттың екі жақты екенін көрді, оған қатты құмарлық пен махаббат кіреді». Осы әйелдікке қатысты көзқарас Анкшешонқ нұсқауы сияқты адам әйелдерін сипаттайтын мәтіндерде де кездеседі, онда ер адамның әйелі оны бақытты болғанда мысық сияқты, ал оны бақытсыз қылғанда арыстан сияқты болады.
Көріністері
Ра көзінің ерекшеліктері египеттіктердің әйелдік құдайлық туралы түсінігінің маңызды бөлігі болды, ал көз Хатор сияқты өте танымал құдайлардан бастап, тек бір ғана белгілі жазуда кездесетін арыстан құдайы Мешжет сияқты сирек кездесетін құдайларға дейін көптеген құдайлармен байланыстырылды. Египеттіктер көптеген құдайларды, олардың күн нысанындағы формаларын күнмен байланыстырды, және Сехмет, Менхит және Тефнут сияқты көптеген әйел құдайлар көзбен теңестірілді. Бастет үй мысығы және арыстан ретінде бейнеленді, және осы екі формада ол көздің бейбіт және қатал аспектілерін көрсете алады. Күн көзіне ие тағы бір әйел құдайы – Рамен байланысты болған Амон құдайының жұбайы Мут. Мут Жаңа Патшалықтың соңында Ра көзі деп алғаш рет аталды, және оның кейіпкерінің көзбен байланысты аспектілері уақыт өте келе маңыздырақ болды. Мут та арыстан және мысық формаларында көрінуі мүмкін. Сол сияқты, кобра құдайлары да Ра көзін бейнелейтін. Олардың арасында Төменгі Египеттің патшалық тәждерімен және патшаның қорғанышымен тығыз байланысты Ваджет тәңірсымақ та бар еді. Көзбен байланысты басқа кобра құдайлары: құнарлылық құдайы Рененутет, сиқыршы құдай Верет хэкау және Фива қаласының маңындағы зираттардың құдайлық қорғаушысы Мерецегер. Көзбен байланысты құдайлар тек мысық және жылан формаларымен шектелмеді. Хатордың әдеттегі жануарлық формасы – сиыр, сондай-ақ, оған тығыз байланысты көз құдайы Мехет Верет. Нехбет – бүркіт құдайы, ол Египеттің Ваджетімен, көзімен және тәждерімен тығыз байланысты. Көптеген көз құдайлары негізінен адам формасында пайда болады, соның ішінде Нейт, кейде күн құдайының анасы деп айтылатын, кейде соғыс құдайы, Сатет және Анукет, олар Нилдің тауларымен және су тасқынымен байланысты. Сондай-ақ, сол аттас жұлдыздың құдайлық формасы болған Сотис және Раның қызы деп айтылғандықтан, ғарыштық тәртіптің бейнесі Маатты да атауға болады. Көбінесе екі көз құдайы бірге бейнеленеді, олар көздің әртүрлі аспектілерін көрсетеді. Бұл құдайлар көбінесе көздің көбелек және агрессивті жақтарын білдіреді, мысалы, Хатор мен Сехмет сияқты. Ваджет пен Нехбет, тиісінше, Төменгі және Жоғарғы Египетті, сондай-ақ екі жерді білдіретін қызыл және ақ тәждерді бейнелейді. Сол сияқты, басты табыну орталығы Фивада болған Мут кейде Төменгі Египеттегі Мемфисте құлшылық етілген Сехметтің Жоғарғы Египеттегі әріптесі ретінде танылды. Бұл құдайлар мен олардың бейнелері жиі араласып кетеді. Египеттік мәтіндерде Хатор Тефнут, Мут Сехмет және Бастет Сотис сияқты көптеген комбинациялар кездеседі. Ваджет кейде кобраның басы орнына арыстанның басымен бейнеленуі мүмкін, Нехбет Ваджетке қарсы кобра формасын қабылдауы мүмкін, және осы құдайлардың көпшілігі күн дискісін бастарына киеді, кейде Хатордың әдеттегі бас киімінен урей немесе сиыр мүйіздері қосады. Орта Патшалықтан бастап, урейдің иероглифі кез келген контексте "құдай" сөзі үшін логограмма немесе детерминатив ретінде қолданылуы мүмкін, өйткені кез келген құдайды көздің күрделі атрибуттарымен байланыстыруға болады.
Дін
Ра көзі мысырлық діннің көптеген салаларында шақырылған, ал оның мифологиясы онымен байланысты әйел құдайларға табынуға енгізілген. Көздің Египеттен қашып кетуі мен оған қайта оралуы Птолемей және Рим дәуірлерінде (б.з.д. 305 – 390 ж.) ғибадатханалардағы рәсімдердің жиі кездесетін ерекшелігі болды. Осы кезеңде жаңа жыл және онымен бірге келген Нілдің тасқыны шетелдерде саяхаттағаннан кейін көздің оралуы ретінде тойланды. Мысырлықтар өзен бойында құдайдың келуіне қуанып, жануарлар мен ергежейлі адамдардың суреттерін бейнелейтін киіз үйлер салған. Ғалымдар мифтің және оған сәйкес рәсімдердің ертеректе қаншалықты дамығанын білмейді. Ең ерте мысалдардың бірі – Мюттің Тебадағы үйіне оралуы, ол Жаңа мемлекет кезінде жыл сайын тойланды. Медамудтағы Монту ғибадатханасында, орта мемлекеттің соңына дейін соққан фестивальде, Хатормен және Ра көзімен теңестірілген Монтудың жұбайы Рает Тави болды. Бұл көз құдайының құнарлы, ылғалды күйде оралуы Монтумен оның некесіне және олардың мифологиялық баласы, Хорус түрінің дүниеге келуіне жағдай жасады. Ғибадатхананың жаңа жылдық фестивалінде оның үйге оралуын тойлау үшін ішімдік ішіп, би биледі. Басқа қалаларда екі әйел құдайға көздің соғысқан және бейбіт түрлері ретінде табынылды, мысалы, Гераклеополистегі Айет және Нехемтави немесе Асвандағы Сатет және Анукет. Тағы бір ғибадатханада фараон көз құдайы Хатор, Сехмет немесе Тефнут құрметіне рәсімдік ойын ойнады, онда ол Ра көзінің символы болған допты Ра көзінен шыққан ағаштан жасалған таяқшамен ұрды. Рәсім Ра көзінің оның ең үлкен жауымен шайқасын бейнелейді. Күн көзіне ана, жұбай және құдай қызы ретінде қарау патшалық идеологиясына енгізілді. Фараондар Раның рөлін алды, ал олардың жұбайлары көзбен және оған теңестірілген әйел құдайлармен байланысты болды. Жаңа мемлекет кезінде патшайымдардың бас киімдеріне енгізілген күн дискілері мен урейлер осы мифологиялық байланысты көрсетеді. Үшінші аралық кезеңде (б.з.д. 1059–653 ж.) белгілі бір құдайлардың рәсімдік «жұбайлары» ретінде әрекет еткен діни қызметкерлер, мысалы, Амонның құдай әйелі, оларға қызмет еткен құдайлармен ұқсас қарым-қатынасқа ие болды. Аменхотеп III тіпті Нубиядағы Седеингадағы ғибадатхананы өзінің әйелі Тиеге Ра көзі ретінде арнады, бұл жақын жердегі Солебтегі Аменхотепке арналған ғибадатханамен теңестірілді. Көздің зұлым түрі діни рәсімдер мен символизмде қорғаныш құралы ретінде де шақырылды. Патшалық және құдайлық бас киімдеріндегі урейлер көз құдайларының құдайлар мен патшаларды қорғаушы рөлін көрсетеді. Осы себептерге байланысты урейлер ғибадатханалардың және басқа да құрылыстардың үстінде қатарлап орналасқан, оларды қоршап, жаулық күштерден қорғайды. Көптеген ғибадатханалық рәсімдерде ғибадатхана аумағын немесе онда тұратын құдайды қорғау үшін көз құдайлары шақырылды. Көбінесе мұндай рәсімдердің мәтіндерінде төрт қорғаныс урейінің тізімі айтылады. Бұл урейлер көзбен байланысты құдайлардың әртүрлі комбинацияларымен сәйкестендіріледі, бірақ оларды «Төрт жүзді Хатордың» көрінісі ретінде де қарастыруға болады, оның күн кемесін қорғауы осы рәсімдерде жер бетіндегі белгілі бір орындарға дейін кеңейтіледі. Ра көзі қарапайым адамдарды қорғауға да қолданылуы мүмкін. Кейбір апотропалық амулеттер бір жағында Хорус көзі пішіндес құдай фигурасын бейнелейді. Бұл амулеттер, ең алдымен, Хорустың көзі мен Раның көзі арасындағы байланысқа сілтеме жасап, олардың күшін жеке қорғаныс ретінде пайдаланады. Сонымен қатар, Жаңа мемлекет кезіндегі кейбір сиқырлы сиқырлар үйдің немесе бөлменің айналасына саздан жасалған урей үлгісін орналастыруды қамтиды, бұл ғибадатханадағы рәсімдердегідей, күн урейінің қорғанысын шақырады. Бұл урейлер зұлым рухтарды және олардың салдарынан болатын қасіреттерді немесе үйдің басқа да жауларын жоюға арналған. Сиқырдың айтуынша, модельдердің ауыздарында «от» бар. Сиқырлы заттардың үлгілері ежелгі Мысыр қалаларының қалдықтарынан табылған, олардың ауыздары алдында отын жағылатын ыдыстар бар, бірақ белгілі мысалдарда жану белгілері жоқ. Бұл сөздің мәні не метафоралық ма, кобраның аузындағы от Раның көзі түкіріп жатқан жалын сияқты, түнгі түнекті жоюға және оның ішінде қозғалатын қауіпті жандарды өртеп жіберуге арналған. Көздің маңыздылығы өмірден кейінгі өмірге де қатысты. Мысырлық жерлеу жазбалары өлген жандарды Рамен байланыстырады, ол түнде Дуат арқылы өлгендер әлеміне саяхаттайды және таңертең қайтадан дүниеге келеді. Бұл мәтіндерде көз және оның әртүрлі көріністері жиі кездеседі, ол Ра үшін істейтіндей, өлгендерді қорғайды және оларға өмір сыйлайды. Қойма мәтіндеріндегі сиқырда Бастет, көз ретінде, Дуатты шамшақ сияқты жарықтандырады, өлгендерге оның тереңдігінен қауіпсіз өтуге мүмкіндік береді делінеді.