Кіріспе

Мысыр перғауыны Птолемей VII Неос Филопатор (Πτολεμαῖος Νέος Φιλοπάτωρ, "Құдайды жақсы көретін Әке Птолемей") – формальды түрде Мысырдың Птолемей патшасы еді. Оның кім екені және билік құруы күмәнді, және ол тіпті билік етпеген, тек қана қайтыс болғаннан кейін патшалық дәрежесі берілген болуы мүмкін. Тарихи реконструкцияға сәйкес, ол Мысырдың Клеопатра II-нің Птолемей VI Филометор немесе Птолемей VIII Фисконнан туған ұлы болды, қазіргі зерттеулер екінші нұсқаға көбірек бейім.

Суреттер

Эдфудағы Горус ғибадатханасының Наосінің батыс және шығыс сыртқы жағында Птолемей Мемфиттің екі сақталған бейнесі бар. Бұл екі параллель сахнада Тот құдайы таққа отырған Птолемей VIII Эуэргетес Фисконға мәңгілік өмір сыйлап тұр, оның артында Жоғарғы және Төменгі Египеттің қос тәжін киген ұлының кішкентай бейнесі және мүйізді және биік қауырсынды бас киім киген Клеопатра II тұр. Батыс жағындағы жазуда: «Патшаның тірі касы, Суаджбаның бейнесі, Елдің Иесінің құдайлық тұқымы, Патшаның үлкен ұлы, Патшаның сүйіктісі, Птолемей, Птолемейдің ұлы, мәңгі өмір сүрсін, Птахтың сүйіктісі» делінген. Шығыс жағындағы жазуда: «Патшаның мұрагері, Патшайымнан туған, жалғыз Иенің орнын басатын, Патшаның үлкен ұлы, Патшаның сүйіктісі, Птолемей, Птолемейдің ұлы, мәңгі өмір сүрсін, Птахтың сүйіктісі, Эуэргетес құдайы» делінген. Мұрагер Птолемей Мемфит патша ретінде бейнеленген және оның есімі патшалық картюшкаға жазылған, бірақ оның әкесімен ресми түрде бірге билеуі туралы ешқандай дәлел жоқ. Эуэргетес атауы үш патшалық тұлғаға да қатысты және оның шығу тегі аға патша Птолемей VIII Эуэргетес Фисконның стилінен бастау алады. Птолемей Мемфитті бейнелейтін рельефтер б.з.д. 140 жылы немесе одан сәл ертерек мерзімге датыланады, оның қайтысынан және кейіннен Неос Филопатор ретінде қасиетті саналатынынан бұрын.

Нөмірлеу

Птолемейлердің қазіргі "дәстүрлі" нөмірленуі Птолемейлік династиялық культтегі есімдер тізбегі мен Шовеу тарапынан жоққа шығарылған, ескі тарихи реконструкцияның үйлесіміне негізделген. Нөмірлеуге әдетте жеке немесе бас монарх болмаған, Птолемей "Ұл" сияқты бірлескен билеушілер, Птолемей II Филадельфтың асырап алынған ұлы және биологиялық немересі, сондай-ақ Птолемей VI Филометордың бірлескен билеушісі және ұлы Птолемей Евпатор кірмейді. Птолемей Неос Филопатордың Птолемей VI Филометордың тірі қалған ұлы болғаны және б.з.д. 145 жылы билік құрғаны, оның династиялық культте (өлім және қасиеттендіру ретімен, билік ету емес) Птолемей Эуэргет Фисконнан бұрын тізімге енуі Птолемей VII Неос Филопатор және Птолемей VIII Эуэргет Фисконның нөмірленуіне алып келді. Бұл, әрине, қателік, себебі Птолемей Эуэргет Фискон б.з.д. 170 жылы бірлескен билеуші ретінде, ал б.з.д. 164-163 жылдары жеке билеуші ретінде таққа отырған, ал оның немерелері немесе ұлдары одан бұрын мұндай мүмкіндікке ие болмаған. Дегенмен, Птолемей VI-дан кейінгі барлық Птолемей патшаларының нөмірленуінде шатасу тудырмау үшін, Птолемей Эуэргет Фискон Птолемей VII ретінде есептелуі керек болса да, ол әдетте Птолемей VIII деп аталады. Кейде нөмірлеу кері қайта жасайды, Птолемей VIII Фискон Птолемей VII ретінде нөмірленеді, ал кейіннен патшалыққа ие болған Птолемей Неос Филопатор (Мемфистік) Птолемей VIII ретінде нөмірленеді, ал келесі патшалық нөмірлері өзгеріссіз қалады. Кейбір ескі еңбектерде Птолемей Неос Филопатор мүлдем еске алынбайды; басқаларында Птолемей Евпатор сияқты ол да есептеледі. Бұл Птолемей VI-ның мұрагерлері үшін нөмірлердің 1-ге артуына немесе 1-ге кемуіне әкеледі. Осы себептерге байланысты Птолемей патшаларын олардың эпитеттерімен және лақап есімдерімен бірге атау ұсынылады, бұл оларды анықтаудағы екіұштылықты азайтады.