Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англия заңдарында дін қызметкерін тағайындау құқығы – Англия шіркеуінде приход діни қызметкерін тағайындау процесі.
Right in English law to appoint clergy
the process for appointing a parish priest in the Church of England
Advowson (/ə//d/'/v//aʊ//z//ən/) немесе қамқорлық – бұл ағылшын заңдарында қамқоршының (avowee) епархиялық епископқа (немесе кейбір жағдайларда, егер бірдей адам болмаса) бос шіркеулік қызметке немесе шіркеуге үміткерді ұсыну құқығы, бұл процесс ұсыну (jus praesentandi, латынша: "ұсыну құқығы") деп аталады. Бұл сөз француз тілі арқылы латын тіліндегі advocare сөзінен шыққан, ол vocare – "шақыру" және ad – "қарай, бетке" сөздерінен құралған, демек "шақыру". Бұл приход діни қызметкеріне кандидатты ұсыну құқығы (епископтық, яғни бір епископтың мақұлдауымен), және әр приходтағы мұндай құқықтардың әрқайсысы бастапқыда басты поместье иесіне тиесілі болған. Көптеген шағын приходтарда бір ғана поместье болған.
Advowson (/ə//d/'/v//aʊ//z//ən/) or patronage is the right in English law of a patron (avowee) to present to the diocesan bishop (or in some cases the ordinary if not the same person) a nominee for appointment to a vacant ecclesiastical benefice or church living, a process known as presentation (jus praesentandi, Latin: "the right of presenting"). The word derives, via French, from the Latin advocare, from vocare "to call" plus ad, "to, towards", thus a "summoning". It is the right to nominate a person to be parish priest (subject to episcopal – that is, one bishop's – approval), and each such right in each parish was mainly first held by the lord of the principal manor. Many small parishes only had one manor of the same name.
Шығу тегі
Адвокаттық құқықтың қалыптасуы 11-12 ғасырларда Англиядағы қауымдық аудандар мен оларға байланысты қауымдық шіркеулерді құру процесінен туындаған екінші деңгейлі даму болды. Бұл дамудың маңызды себебі – шіркеулер мен дін қызметкерлерін ұстауға арналған ауыл шаруашылығы өнімдерінің міндетті түрде жиналуы болды. Жер иелері өздерінің иеліктеріндегі өнімді сақтап қалу үшін өз жерлерінде қауымдық шіркеулер құруға мүкіндік алды және осы мақсатта бұрынғы далалық шіркеулерді қауымдық шіркеу мәртебесіне көтеруге тырысты. Бұл әдетте, иеленушінің шекарасында немесе жаңадан бөлінген иеленушіге кіретін шіркеуді қайта жаңарту арқылы, содан кейін белгілі бір жерлердің, диірмендердің немесе үйлердің (яғни, иеленушіге жалдама ақысы төленетін үйлердің) меншік құқықтарын беру арқылы жасалды. 1066 жылғы Норманд басқындығынан бұрын құрылған иеліктердегі шіркеулердің жағдайы осылайша түсініксіз болып қалады, себебі тарихты қайта құруға жеткілікті деректер жоқ. Алайда, Ұлыбритания епархияларға бөлінді, көптеген қауымдық шіркеулер осыған дейін құрылды және олардың құрылу процесі, әрине, нормандық феодалдар мен барондармен қатар, англосаксон әмірлері тарапынан да жүзеге асырылды. Бастапқыда феодалдар осы жаңа қауымдық шіркеулерге билік құқығын жүзеге асырып, тағайындалған кезде кіріс алымын және одан кейін жылдық жалдау ақысын талап етті. Бұл билік құқықтарын тек «адвокаттық құқыққа» – таныстыру құқығына ғана шектеу, Грегориандық реформа процесінде дамыды. Осының салдарынан рухани кірістен жай иелерге төлем жасауға тыйым салынды. Бұл жаңа процесс епархия епископының қатысуымен жүзеге асырылды. Иеленуші шіркеу мен пасторлық үйді салуға көп шығын жұмсағандықтан және мүлікті сыйға бергені үшін кіріссіз қалғандықтан, қауымдық шіркеудің діни қызметкері болатын адамды таңдау құқығын талап етті, және діни қызметкер өлгенге дейін оны осы лауазымнан шеттетуге иеленушінің құқығы болмады. Епископ, оның келісімі болмаса, жаңа шіркеудің діни және рухани мәртебесі болмас еді, соған байланысты тағайындалуды бекіту құқығын талап етті. Осылайша, адвокаттық құқық бастапқыда иелікке «байланысты» болды, яғни ол иелікке тиесілі болды және оны иеленуші жүзеге асыра алатын. Адвокаттық құқық, жылжымайтын мүлік ретінде, меценаттың сатуы немесе сыйға беруі арқылы «ажыратылуы» (яғни, қолдан шығарылуы) мүмкін болды, бірақ иеленушінің арнайы рұқсатымен, өйткені иеліктің өзін ажырату үшін де рұқсат қажет болды.
The creation of an advowson was a secondary development arising from the process of creating parishes across England in the 11th and 12th centuries, with their associated parish churches. A major impetus to this development was the legal exaction of agricultural tithes specific to the support of churches and their clergy; landowners needed to establish parish churches on their lands in order to retain tithe income within their estates, and to this purpose sought to raise former field churches to parish church status. This was generally performed by a lord of a manor by rebuilding a church within the boundary of his manor, or within that of a newly subinfeudated manor, and then transferring proprietary rights of certain individual named fields, mills or messuages (i. e. houses on the manor which earned rents) to establish a glebe. Where parish churches existed on manors established before the Norman Conquest of 1066, the position is less clear and records generally are scarce from which to reconstruct a history. Britain was split into dioceses, however, and many parish churches were established long before that time, and the process of their creation was likely similarly performed by Anglo Saxon thanes as by Norman lords and feudal barons. Initially feudal lords exercised seigneural dominium over these new parish churches, exacting an introit fee on appointment, and an annual rent thereafter. The restriction of these seigneural rights to that of 'advowson', purely a right of presentation, developed with the process of Gregorian Reform; in consequence of which payments from spiritual income to lay lords were forbidden. The new process was performed in conjunction with the bishop of the diocese in which the manor was situated. The lord of the manor, having incurred a very great expense in building the church and parsonage and having suffered a loss of income due to his donation of property to the glebe, quite reasonably insisted on the right to select the individual who would act as parish priest, from which office he could not be ejected by the lord until the priest's death. The bishop, without whose consecration the new church would have no religious and spiritual stature, in turn demanded the right of confirmation of the appointment. Thus from the earliest time the advowson was "appurtenant to" the manor, that is to say it appertained to the manor and was exercisable by the lord. The advowson, being real property could be "alienated" (i. e. disposed of) by sale or gift of the patron, but with special licence from the overlord as was required for the alienation of the manor itself.
Кезекпен ұсыну
Егер иелік мұрагер әйелдерге мұрагерлікпен бөлінген жағдайда, адвокатты да бөлінетін еді. 13 ғасырға дейін мұндай жағдайларда ректория (және оның адвокаты) екі немесе одан да көп бөлікке бөлінетін, ал әрбір мұрагер әйелдің ұрпақтары өздерінің "бөлік иесі" ретінде шіркеу қызметкерін бөлек тағайындайтын. Бірақ, жаңа Канондық заң бір приходқа жандарды емдеуді бөлуге қатысты қатты наразылық білдірді, және епископтар мұндай тәсілдерге рұқсат беруді тоқтатты, тек порционалдық коллегиялық негіздерде ғана. Сондықтан, егер иелік иесі еркек мұрагер қалдырмай, екі қызы болса, иеліктің жерлері екі бөлікке бөлінетін еді, бірақ бұл бөліктер бастапқы, бөлінбеген приходтың шегінде, әр қыздың күйеулері басқаратын болар еді, ал адвокатты әр қыздың күйеуі өз кезегінде jure uxoris құқығымен иеленер еді. Үлкен қыздың күйеуі бірінші тағайындауға құқылы болар еді, яғни, бірінші бос орынға жаңа діни қызметкерді тағайындау құқығы, ал екінші қыздың күйеуі – немесе көбінесе, діни қызметкерлердің өмірлік мерзіміне байланысты, олардың ұрпақтары – екінші тағайындауға құқылы болар еді. Егер иеліктер үш немесе одан да көп бөлікке немесе "сақталған бөліктерге" бөлінген жағдайда, тағайындау кезектері сәйкесінше ұзартылар еді. Кейін епископтар қолданыстағы бөліктерге бөлінген шіркеулерді кезекпен тағайындауға айналдыруға тырысты; бірақ бөліктерге бөлінген құрылымдар 19 ғасырға дейін бірнеше приходтарда сақталды; және кейбіреулері әлі де жұмыс істейді (бірақ тек атау бойынша, бөліктер бірыңғай лауазымға біріктірілген). Ақшаға мұқтаж қожалар өз адвокаттарының құнын ұсыну кезектерін сату арқылы пайда табуға тырысуы мүмкін; келесі кезек жеке немесе ұзақ мерзімді актив ретінде баламалы болашақ кезектер.
Where a manor was split into moieties due to inheritance by co heiresses, the advowson was also split. Before the 13th century, this would commonly result in the rectory (and its advowson) being split into two or more portions, with the successors of each co heiress from then on separately nominating a parish priest as their 'portioner'. Emerging Canon Law however, strongly deprecated dividing the cure of souls for a single parish in this way, and bishops ceased to allow such devices; except in the case of portionary collegiate foundations. Henceforth therefore, if a lord of a manor died without male issue but with two daughters, the manorial lands would be split into two moieties, still however within the original undivided parish, controlled by the husbands of each daughter, and the advowson would be held by each daughter's husband jure uxoris in turn. The husband of the elder daughter would have the right to the first presentation, that is to say, the right to appoint a new priest to the first vacancy, whilst the husband of the second daughter – or more usually, given the life tenure of priests, their descendant – would hold the right to the second presentation. Where manors were split into three or more moieties or "purparties", the turns of presentation expanded accordingly. Bishops then sought to convert existing portionary churches into presentation by turns; but portionary arrangements nevertheless survived in several parishes into the 19th century; and a few still operate (though in name only, the portions being united into a single incumbent). Patrons in need of ready cash might seek to capitalize on the value of their advowsons by selling turns of presentation; either the next turn singly, or alternate future turns as a long term asset.
Канондық құқыққа қол сұғушылық
Дегенмен, 12 ғасырға қарай канондық құқыққа сәйкес, шіркеуге арналған қасиеттіге ғана ұсыну құқығы тиесілі болды және ұсыну құқығына қатысты істерді тек діни соттар ғана қарауы керек болды. Генрих II-нің Кларендон конституциялары мұны жоққа шығарды, ал Томас Беккеттің өлтірілуінен кейін король қайтадан ұсыну құқығына қатысты істерді әлемдік соттарда қарау керектігін шешті. Сондай-ақ, көптеген жер иелері мен қосымша қызметтердің қамқорлары, яғни римдік католик дінінде қалған және жаңа протестанттық дінді қабылдаудан бас тартқандар болды. Мұндай қамқорлар 1605 жылғы ізгіліктерді ұсыну туралы заңға сәйкес (3 Жас. 1. б. 5) ұсыну құқығынан айырылды, ол құқықты уақытша Оксфорд немесе Кембридж университеттеріне, приходтың географиялық орналасуына байланысты берді. Университетке бұл құқықты жаңа дінді ұстанатын үшінші тарапқа, қаражат алу үшін немесе басқалай беруге рұқсат етілді.
Canon law, however, by the 12th century, decreed that the right to present belonged to the saint to whom the church was dedicated and that only ecclesiastical courts could rule on cases involving advowsons. King Henry II's Constitutions of Clarendon held otherwise, and after Thomas Becket's murder, the king once more ruled that cases involving advowsons should be heard by secular courts. There were also many lords of manors and patrons of appurtenant livings who were recusants, that is to say who remained Roman Catholics and refused to adopt the new Protestant religion. Such patrons were disbarred from making presentations by the Presentation of Benefices Act 1605 (3 Jas. 1. c. 5), which transferred the right for the time being to the universities of Oxford or Cambridge according to the geographical location of the parish. The university was allowed to assign this right to a third party adherent to the new religion, for consideration or otherwise.