Кіріспе

Ағысты жинау – кейбір электр трамвайларында көшедегі электровагонға ток беру үшін жолдың астындағы шағын туннель – "ағыс" арқылы қолданылған ескірген жүйе. Қазіргі заманғы жүйелер жер деңгейіндегі қуат беру деп аталады.

Сипаттама

Қуат рельстері екі беткі рельстің арасында және астында, кабельдік вагондардағы кабель сияқты құбыр ішінде орналасқан. Құбырда бір-біріне қарама-қарсы полярлы екі "Т" қималы болаттан жасалған қуат рельстері шамамен арақашықтықта және көше бетінен шамамен төмен орналасқан. Көлікке қуат, машинаның астындағы құбырмен жүретін "ақау" (US plow) деп аталатын құрылғы арқылы жеткізілді. Ақаудың екі металл жалағы серіппелерге бекітілген, олар қуат рельстеріне қарай итеріледі. Ақау әдетте, құбырдың орналасуы өзгерген жағдайда бүйірлеме қозғалатын платформаға қосылған. Мысалы, кейбір учаскелерде кабельдік вагондарға арналған құбырдың қасында электрлік вагондарға арналған құбыр болған. Ток иілгіш кабель арқылы ақаудан платформаға, содан кейін машинаның контроллері мен моторларына жеткізілді. Жүріс рельстері электр тізбегінің бөлігі емес. Америка Құрама Штаттарында бұл машиналарды кейде "троллей" деп атаған, бірақ олар әдетте жоғары сымнан троллей жетегі арқылы қуат алмайтын.

Қолданылуы

Конduit тогын жинау трамвайларды қуаттандырудың алғашқы әдістерінің бірі болды, бірақ ол әуе сымдарына қарағанда әлдеқайда қымбат, күрделі және проблемалы болды. Электрлік көше теміржолдары кеңінен таралған кезде, ол тек әуе желісіне рұқсат етілмеген қалаларда қолданылды, соның ішінде Лондон, Париж, Берлин, Марсель, Вена, Будапешт және Прага, сондай-ақ АҚШ-тағы Нью-Йорктегі Манхэттен және Вашингтон, округ Колумбия. Конduit тогын жинау 1885 жылы Колорадо штатының Денвер қаласында алғаш рет пайда болды, ол әлемдегі екінші электрлік көше теміржолы болды. Бұл қиын жүйе үш жылдан кейін ауыстырылды. Нью-Йорк қаласында Манхэттен аралында әуе желілеріне тыйым салынғандықтан, құбырлы вагондардың ең көп орнатылған желісі болды, бірақ Бронкстағы бірнеше троллейбус желілері Манхэттеннің солтүстік бөлігіне әуе желісі арқылы кірді. Бруклин мен Куинстен келген троллейбус желілері де сым арқылы Манхэттенге кірді, бірақ қала көшелерін пайдаланбады. Конduit жүйелерін бастапқыда қабылдаудың басты себебі эстетикалық болды, өйткені көбінесе жағымсыз деп есептелетін әуе желілеріне балама ізделді. Нью-Йоркте құбыр желілерін салу шығындары, тоқтатылған кабельдік жолдардан кабельдік шахталарды қайта жарақтандыру мүмкіндігі болғанда азайтылды. Жаңа құбырларды салудың жоғары құны Нью-Йоркке елдегі соңғы атты вагондардың біріне ие болу құрметін берді: 1917 жылға дейін жұмыс істеген Бликер-стрит желісі. Кейбір ескі фотосуреттерде рельстердің арасында екі «ойық» көрінеді. Нью-Йорк қаласында кейде бір ойық кабельдік желіге, екіншісі электрлік вагондарға арналған. Кейде екі бәсекелес желі ортақ жолды бөлісіп, әрбір вагондардың аралары үшін жеке ойықтарға ие болды. Лондон қаласында екі құбырлы жолдар кейде тар жолдағы бір жолдың екі бөлігінде қолданылды, сонда әр бағыттағы вагондар жеке құбырларды пайдаланды. Екі құбырлы жолдар деп аталатын мысалдар Йорк-роуд, Уандсворт және Лондон-стрит, Гринвичтен табылды. Нью-Йоркте Манхэттен мен Куинс арасындағы Куинсборо көпірінің сыртқы қатарларында Манхэттен вагондары үшін құбырлар орнатылған, сондай-ақ әуе желілері де болды. Құбырлар оларға құбырды алып тастау және бағаналарды көтерудің қажеті жоқ Куинс Плаза терминалына жетуге мүмкіндік берді. Кейінірек құбыр алынып тасталды және тек троллейбус сымдары қалды. Лондон қаласында Лондон округінің трамвайлары жақтаудағы құбырды сынақтан өткізді, ол Кингсленд жолының бойымен Бентли жолы мен Басинг Плейс, Хокстон арасында сыналып көрді, бірақ вагондардың салмағы мен қысымы құбырды әлсіретті, сондықтан басқа жерде сынақтан өткізілмеді. Кондуктор троллейбус бағанасын түсіріп, оны жинап алды. Аралаушының жұмысы өте білікті болды, өйткені ол аралау тірегін дұрыс орнатпаса, ол немесе аралау тірегі құбыр арнасында тұрып қалып, ұзақ кешігуге себеп болуы мүмкін. Кейбір трамвай конструкцияларына аралаумен бірге қосымша тасымалдаушы орнату қажет болды, бұл дизайнға үйренбеген аралаушылар үшін жиі қиындықтар туғызды (әсіресе трамвай өзінің қалыпты бағытынан ауытқыса). 1951 жылы Ұлыбритания фестивалі үшін жаңа құбыр жолдары салынды, ол 1851 жылғы Ұлы көрмені еске алды. Соңғы трамвай 1952 жылдың маусым айында тоқтатылды және 1970 жылдарға қарай барлық жолдар алынып тасталды, бірақ бұрынғы Кингсвей трамвай метросының кіреберісінде қысқа бөлігін әлі де көруге болады. Конduit тогын жинау жүйелері бірнеше ірі қалаларда қолданылды, соның ішінде Монако, Дрезден, Прага, Тур, Вашингтон және Лондон. Басқа еуропалық гибридтік трамвай желілеріне Францияның Париж, Ницца, Лион, Лилль және Бордо; Берлин, Вена және Будапешт кірді. Парижде құбыр бөлімдері жиі өте қысқа болды, сондықтан вагондар бір сапарда бірнеше рет әуе желісінен құбырға және кері ауысуы керек болды. Париждегі соңғы құбыр желісі 1936 жылы жабылды. Бордодағы соңғы құбыр вагоны 1958 жылы жүрді. Берлин, Вена және Будапешттегі құбыр жүйелері өте қысқа өмір сүрді, олар Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын әуе сымдарымен ауыстырылды.