Кіріспе
Табға (الطابغة, al Tabigha; Эйн-Шева, "жеті бұлақ" деген мағынаны білдіреді) – Израильдегі Ғалилея теңізінің солтүстік-батыс жағасында орналасқан және құртылған палестиналық ауыл. Бұл орын, нан мен балықты көбейту керекулі (Марқ 6:30-46) және Исаның қайта тірілуінің төртінші көрінісі (Жохан 21:1-24) болған жер деп дәстүрлі түрде қабылданады, осы оқиғалар Оның айыпталғаннан кейін болған. 1948 жылы "Метік" операциясы барысында ауыл халқы жер аударылды.
Этимология
Бұл жердің атауы грекше "Гептапегон" ("жеті бұлақ") деген сөзден шыққан. Кейіннен атау "Тапего" деп қысқартылып, араб тілінде ақырында "Табға" деп өзгертілді, себебі классикалық араб тілінде p, g және o дыбыстары болмайды және олардың орнына b, gh және a немесе u дыбыстары қолданылады. Әйгілі Иероним Гептапегонды "шөл / уақ жер" деп атаған (ерэмос, себебі бұл орын да Ілгі хабарларда сипатталған).
Византия дәуірі
Византия дәуірінде Гептапегон аумағындағы бұлақтардың суы үш су мұнарасында (Эйн Нур бұлағындағы Биркет Али әд-Дахер, Хаммам Аюб және Таннур Аюб) жиналып, су құбыры арқылы Жиносар жазығына жіберілді, онда суаруға қолданылды; осы үш мұнара Табгадағы 5 ғасырдағы Көбейту шіркеуінің мозаикалық еденінде бейнеленген болуы мүмкін. Пьер Жакотиннің 1799 жылғы Наполеон жорығынан жасалған картасында Табга «Мулен» (француз тілінде – диірмен) деген сөзбен белгіленген. Эйн-Нур бұлағындағы сегізбұрышты су қоймасы сияқты 4 ғасырға жататын мұнара және оған қосылған су құбыры, дәстүр бойынша 18 ғасыр билеушісі Дахер (немесе Захир) әл-Умардың ұлы Алиге тиесілі. Бұл су қоймасы жергілікті халық арасында «Али әд-Дахер тоғаны» деп белгілі. 1881 жылы Палестинаны зерттеу қорының Батыс Палестинаны зерттеу тобы (SWP) құрылыстардың тас қаптамасы арабтық текті екенін мәлімдеді, осылайша бұл дәстүрмен келісім тапты.
Крестоносцылар дәуірі
Қазір Әулие Петрдің үстемдігі шіркеуі орналасқан жер, крестонос жорықтары кезеңінде Mensa Christi немесе Mensa Domini деп белгілі болған.
Осман дәуірі
1596 жылы Әл-Табиға Осман империясының құрамында болған кезде, Сафад ливасының ("ауданының") Жира нахиясында (кіші ауданында) Тәбиға ауылы тіркелген. Онда 8 шаңырақ, шамамен 44 адам тұрған, барлығы мұсылман. Ауыл бидай мен арпа сияқты бірнеше дақылдарға, сондай-ақ ешкілерге, ара ұяларына және жеміс бақтарына салық төлеген, жалпы сомасы 3290 акче. Иоганн Людвиг Буркхардт бұл жерде бірнеше үй мен диірмен болғанын, ал тұрғындары балық аулаумен айналысқанын айтқан. 1838 жылы Эдвард Робинсон мұнда Захир әл-Умар салған, бірақ сол кезде үкіметке тиесілі болған бір немесе екі диірмені бар шағын ауылды тапты.
Британдық мандат кезеңі
1922 жылы Палестинада британдық мандат билігі жүргізген халық санағында Табағаның халқы 175 адамды құрады, оның ішінде 157 мұсылман және 18 христиан (17 рим-католик және бір сириялық-католик) болды. 1931 жылғы санақ бойынша халық саны 245-ке дейін өсті; барлығы 53 үйде 223 мұсылман, 21 христиан және 1 еврей тұрды. 1945 жылғы соңғы санақта халық саны 330 адамға жетті; оның ішінде 310 мұсылман және 20 христиан болды. Бұл көрсеткіш Телл-эль-Хунуд және Хан-эль-Миняны да қамтиды. Ал 2367 дунам жер өңдеуге жарамсыз деп танылды. 1948 жылдың 4 мамырында, Араб-Израиль соғысының басталуына аз қалғанда, Палма күштері Александрони бригадасы мен жергілікті Хагана бөлімдерінің қолдауымен Табағаға шабуыл жасады. Оның араб тұрғындары қуылды, ал олардың үйлері мен шатырлары Игал Аллонның бұйрығымен қиратылды.
Көбейту шіркеуі
Табгадағы ең алғашқы ғимарат – біздің заманымыздың 4-ші ғасырында (шамамен 350 жылы) христиан дініне ауысқан яһуди Йосиф Тибериялық салған шағын шіркеу болды. Эпифанийдің сөзіне қарағанда, Йосиф император Константиннің замандасы, раввин ғалымы, Синедрион мүшесі және Хиллел II-нің шәкірті болған. Оның дін ауысуынан кейін император Константин оған граф (comes) шені беріп, Ғалилеяда, әсіресе христиан қауымы әлі қалыптаспаған яһуди қалаларында шіркеулер салуға рұқсат берді. Ғалилея, оның ішінде Ғалилея теңізі, яһудилер көп шоғырланған аймақ еді. Бұл, мүмкін, 4-ші ғасырдың соңында паломник Егерия сипаттаған қасиетті орын болған. 4-ші ғасырдың шағын қасиетті орны 480 жылы бұзылып, оның орнына Иерусалимнің патриархы Мартирий (478-486 жылдары қызмет еткен) үлкен шіркеу салды. Мартирий египеттік болғандықтан, шіркеуінің еденін Нил өзенінің суреттерін бейнелейтін әдемі мозаикамен жабуы мүмкін. Бұл өнер стилі Византия дәуірінде танымал болды. Балық пен нанның мозаикасы үлкен тастың жанына орналасқан, бұл Жаңа өсиет ғалымдарын алғашқы шіркеу құрылысшыларының Иса осы тастың үстінде тұрып, көпшілікке балық пен нанды беріп бата алғандығына сенеді деген болжам жасауға итермеледі. V ғасырда үлкен монастырь мен шіркеу салынды. Кейбір деректерде бұл орын арабтардың басып алуы кезінде қиратылған десе, шіркеу 614 жылы парсылардың шабуылы кезінде жойылған болуы мүмкін. Өйткені 670 жылы епископ Аркулф шіркеуден тек бағаналардың ғана қалғанын хабарлады. Дегенмен, крестшілердің басып алуынан кейін Византиялық орын ұмытылып, тек 20-шы ғасырда қайта ашылды. 18-шы ғасырда бұл жерді католик неміс қауымы сатып алып, паломниктерге арналған қонақ үй салуды жоспарлады. Құрылыс жұмыстарын бастағанда олар бұрынғы шіркеудің археологиялық қалдықтарын тапты, бірақ Осман заңдарына байланысты қазба жұмыстарын жүргізе алмады. Тек 1932 жылы, Палестинаның мандаттық кезеңінде, екі неміс археологы (Мадер мен Шнайдер) Византия шіркеуінің қабырғалары мен мозаикаларының бір бөлігін ашты. 1981 жылы, қосымша қазба жұмыстарынан кейін, шіркеу неміс бенедиктиндерімен, бастапқы мозаикалардың фрагменттерін сақтап, Византиялық стиліне сәйкес толыққанды түрде қайта жаңартылды. Терезелер алабастр панельдермен әсемделген. Бүгінде шіркеу мен оны қоршаған жерлер Германияның Киелі жер қауымдастығына (Deutscher Verein vom Heiligen Lande) тиесілі, оның төрағасы Кельн архиепископы болып табылады. Бұл орынды Иерусалимдегі Сион тауында орналасқан Успение аббаттығының бенедиктиндері күтіп ұстайды.
In 1981, after further excavations, the church was finally restored by German Benedictines to its Byzantine form, incorporating portions of the original mosaics. The windows are fitted with alabaster panels. Today, the church and surrounding land are property of the German Association of the Holy Land (:de:Deutscher Verein vom Heiligen Lande) whose head is the Archbishop of Cologne. The site is maintained by Benedictine monks from the Dormition Abbey, which is located on Mount Zion in Jerusalem.
Өртке салу
2015 жылдың 18 маусымында "Төңкеріс" тобының мүшелері шіркеуді өртеп, "санамсыздыққа" табынуды айыптаған еврей жазуларын қалдырды. Израильдің қоғамдық қауіпсіздік министрі Гилад Эрдан осы шабуылды айыптап, "Шіркеуді өртеп жіберу – Израильдің негізгі құндылықтарына қайшы келетін, қорқынышты және жек көрінішті әрекет" деді. Израильдегі католик шіркеуінің өкілі осы оқиғадан туындаған экономикалық зиянның "миллиондаған [шекел] көлемінде болуы мүмкін" деп мәлімдеді. Израиль полициясы мен ішкі қауіпсіздік қызметінің жүргізген тергеулері нәтижесінде "Баға белгісі" қозғалысына байланысты болған экстремистік еврей израильдік жастары тұтқындалды және айыптау қойылды, олардың ісі 2016 жылдың шілдесіне дейін жалғасуда. Израиль президенті Реувен Ривлин мен Израиль үкіметі өрттен кейін уәде бергендей, Қаржы министрлігімен келіссөздер жүргізілгеннен соң, 2016 жылдың шілдесінде алғашқы өтемақы төлемдері жасалды.
Қасиетті Петір шіркеуі
Қасиетті Петірдің біріншілік шіркеуі, Көбейту шіркеуінен оңтүстікке қарай, Галилея теңізінің жағасындағы жартастарға салынған. Бұл жер, дәстүр бойынша, Исаның қайта тірілгеннен кейін төртінші рет пайда болған орны саналады. Католик дінінің түсіндіруінше, осы кезде Иса Шимон Петірге қайтадан біріншілік құқығын берген.
Табга көлінің эндемик соқыр шәрбағасы
Қауіпті жағдайдағы, троглобиттік, соқыр шабақ Typhlocaris galilea Эйн-Нурға эндемик, ол Табғадағы жылу, күкіртті және тұзды бұлақ, оның суы Византияның 4-ші ғасырдағы сегізбұрышты су мұнарасының ішінде жиналады. Бұл шабақ – сирек кездесетін экожүйенің ең дамыған түрі және оның тағамдық тізбегінің ең жоғары буыны, оның негізінде күкіртті бұлақ суынан энергияны пайдаланып, барлық қажетті органикалық қосылыстарды синтездейтін хемоавтотрофты бактерия тұрады, ол фотосинтез жасайтын өсімдіктердің көптеген экожүйелерде атқаратын қызметін іске асырады.