Кіріспе

Цицеронның б.з.д. 44 жылы жазған эссесі Cato Maior de Senectute ("Катон Ақсақал қарттық туралы") – қарттық пен өлім туралы мәселені қамтиды. Цицерон өз ойларына мән беру үшін эссесін құрметті Катон Ақсақал Сципион Эмилиан мен Гай Лейлий Сапиенске дәріс оқығандай етіп жазды.

Атау

Алғашқыда бұл шығарманың атауы "Като Майор" болған. Оның қосымша тақырыбы De senectute болды, бірақ кейінірек жазушылар оны қысқа атау ретінде жиі қолдана бастады. Цицерон өзінің басқа жазбаларында бұл шығарманы көбінесе Cato Maior деп, ал бір рет Cato Maior qui est scriptus ad te de senectute деп атаған. Мүмкін, бір жағдайда ол оны Катон деп атаған болар. Плутарх De senectute-ні грек тіліне Περι γήνος (Peri genos) деп аударған. Мәтіннің көптеген қолжазба көшірмелері толық атауды немесе оның бірнеше түрін пайдаланады (мысалы, Catonis de senectute).

Қысқаша мазмұны

Оны Цицерон өзінің алпыс үшінші жылында жазды және оның досы Аттикусқа арнады. Цицерон жас Сципион мен Лаэлий өмірдің салмағын осыдан әлі де оңай көтеріп жүргеніне таң қалғанда, ақсақал Катонның (оның сексен төртінші жылы) айтқан сөздерін баяндайды. Цицерон Катонның аузынан шыққан ойлардың, шын мәнінде, өзіне тиесілі екенін мойындайды. Бұл бұрынғы АҚШ президенті Джон Адамстың ұнатқан туындысы болды және Гарвард классикаларына қосу үшін таңдалды.

Басылымдар

Цицерон, Қартайған жаста, Достық туралы, Болжау туралы (Loeb Classical Library No. 154), Цицерон, Филип Фримен (аударған) Қалай қартаюға болады: өмірдің екінші жартысы үшін ежелгі даналық (Принстон университетінің баспасы, 2016).