Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік сәулетші (1794–1881)
Russian architect (1794–1881)
Константин Андреевич Тон, сондай-ақ Тон деп те жазылады (Константи́н Андре́евич Тон; 26 қазан 1794 – 25 қаңтар 1881) – Николай I билігі тұсында Ресей империясының ресми сәулетшісі болған. Оның ең маңызды жұмыстарының қатарында Мәсіх Құтқарушы соборы, Үлкен Кремль сарайы және Мәскеудегі Кремль қару-жарақ қоймасы бар.
Konstantin Andreyevich Thon, also spelled Ton (Константи́н Андре́евич Тон; October 26, 1794 – January 25, 1881) was an official architect of Imperial Russia during the reign of Nicholas I. His major works include the Cathedral of Christ the Saviour, the Grand Kremlin Palace and the Kremlin Armoury in Moscow.
Ерте өмір
Санкт-Петербургте неміс зергерінің отбасында дүниеге келген Константин, бәрі атақты сәулетшілер болған үш Тоң бауырдың бірі болды. Ол 1803–15 жылдары Императорлық өнер академиясында Империя стилінің сәулетшісі Андрей Воронихиннің басшылығымен оқыды, ол ең әйгілі жұмысы үшін – Невский проспектінің ортасында орналасқан Қазан соборы үшін танымал болды. 1819–1828 жылдары Римде итальян өнерін зерттеді, ал отанға оралғаннан кейін академияға мүше (1830) және профессор (1833) болып қабылданды. 1854 жылы академияның сәулет бөлімінің ректоры болып тағайындалды. Тоң алғаш рет Нева жағасындағы академия ғимаратының сәнді интерьерімен көпшіліктің назарын өзіне аударды. 1827 жылы ол патшаға Обводный каналындағы Әулие Екатерина шіркеуінің жобасын ұсынды, бұл орыс тіршілігіне ояну стиліндегі алғашқы жоба болды. Ресей архитектурасындағы басым неоклассицизмге көңілі толмаған Николай I: «Орыстардың өздерінің ұлы өнер дәстүрлері бар және Римнің алдында мойынсұнудың қажеті жоқ» деді. Тоңның жобасы Санкт-Петербургтегі және Ресейдегі басқа шіркеулер үшін құрметті үлгіге айналуға тиіс болды.
Konstantin, born in St. Petersburg to the family of a German jeweller, was one of three Thon brothers who all rose to become notable architects. He studied at the Imperial Academy of Arts (1803–15) under the Empire Style architect Andrey Voronikhin, best remembered for his work on the Kazan Cathedral, situated right in the middle of the Nevsky Prospekt. He studied Italian art in Rome from 1819 to 1828, and on his return home was admitted to the academy as its member (1830) and professor (1833). In 1854, he was appointed rector of the architectural division of the academy. Thon first attracted public attention with his sumptuous design for the interiors of the Academy building on the Neva embankment. In 1827, he submitted to the tsar his project of St Catherine church at the Obvodnyi Canal, the first ever design in the Russian Revival style. Nicholas I, who felt disaffected with the prevailing Neoclassicism of Russian architecture, remarked that "Russians have their own great art traditions and don't need to cringe before Rome". Thon's project was to become a revered model for other churches in St Petersburg and across Russia.
Орыс-Византиялық қайта өрлеу
1830 жылы Тон өзінің ең маңызды жобасын – Мәскеудегі Құтқарушы Мәсіх соборын аяқтады. Оның жобасының орыс-византиялық қайта жаңғыру стилі, жаңа шіркеудің Мәскеу Кремлінің ескі соборларымен ұқсастығын көрсету мақсатын көздегенімен, собордың қатаң неоклассикалық стильде салынғанын көргісі келген көптеген әріптестерін наразылыққа ұшыратты. Дегенмен, император оның жобасын жеке мақұлдады. Тон мен оның шәкірттері соборды келесі 50 жыл бойы, 1881 жылы шебер қайтыс болғанға дейін салу жұмыстарын жалғастырды. 1836–1842 жылдары Тон Санкт-Петербургтегі Семенов полкі үшін кеңістік интерьері бар тағы бір монументалды шіркеудің – ғибадатхананың құрылысын қадағалады. Одан кейін ол провинциалды қалалардағы шіркеулер мен соборлар үшін ондаған нео-орыс-византиялық стильдегі жобалар жасады, олардың ішінде Свеаборг, Елец, Томск, Дондағы Ростов және Красноярск қалалары бар. Оның кейбір қайта жаңғыру жобалары 1836 жылғы «Шіркеулерді жобалау үлгі альбомына» енді. 1838 жылдан 1851 жылға дейін Тон Мәскеудегі нео-орыс Ұлы Кремль сарайы мен Кремль қару-жарақ қоймасының құрылысында жұмыс істеді. 700 бөлмесі мен залының сәнді интерьерімен әйгілі бұл сарай Ресей мемлекетінің құдіретін бейнелеу үшін салынды. Бұл бұрынғы құрылыстардың бөліктерін сол жерде тұрған жермен біріктіретін батыл жоба болды. Сарай ресей патшаларының, совет басшыларының және Ресей Федерациясы президенттерінің ресми резиденциясы ретінде пайдаланылды. Сонымен қатар, Тон Наполеон соғыстарының ардагерлері үшін қайырымдылық үйіне айналдырған тастап кетілген Измайлов мүлігін қайта жаңғыртты.
In 1830, Thon completed his most ambitious design to date, that of the Cathedral of Christ the Saviour in Moscow. The Russian Byzantine Revival style of his project, intended to underline similarity of the new church with old cathedrals of the Moscow Kremlin, displeased many of his fellows, who wanted to see the cathedral built in the severe Neoclassical style. Nevertheless, the emperor personally approved his design. Thon and his disciples continued to work on the cathedral for the next 50 years, until the master's death in 1881. In 1836–42, Thon supervised the construction of another ponderous church with a spacious interior, that of Presentation to the Temple for the Semenovsky regiment in St Petersburg. He followed this with dozens of Neo Russian Byzantine designs for churches and cathedrals in provincial towns, including Sveaborg, Yelets, Tomsk, Rostov on Don, and Krasnoyarsk. Some of his revivalist projects were assembled in the Model Album for Church Designs (1836). From 1838 to 1851, Thon was employed in construction of the Neo Russian Grand Kremlin Palace and the Kremlin Armoury in Moscow. The grandiose palace, famed for opulent interiors of its 700 rooms and halls, was meant to symbolize the grandeur of the Russian state. It was a daring design which incorporated parts of earlier structures that had been standing on the spot. The palace has served successively as an official residence for the Russian tsars, Soviet rulers, and the Presidents of the Russian Federation. At the same time, Thon rehabilitated the abandoned Izmaylovo Estate into an almshouse for the veterans of the Napoleonic Wars.
Кейінгі жылдар
Тонның соңғы маңызды тапсырмалары – Мәскеу мен Санкт-Петербургтегі Николаев теміржол станциялары (1849–51) болды. Станцияларды жобалауда сәулетші ең жаңа құрылыс технологияларын пайдаланды. Құрылыста үлкен көлемде болат конструкциялар қолданылғанына қарамастан, венециандық фасады мен ортағасырлық сағат мұнаралары станциялардың заманауи мақсатын шеберлікпен жасырды. Екі құрылыс та, кеңінен қайта жаңартылса да, қазірге дейін тұр. Оның меценаты, император қайтыс болғаннан кейін, денсаулығының нашарлауы Тонға Мәскеудегі ғалымы собордан басқа жобалармен айналысуға мүмкіндік бермеді. Ол 1881 жылы Санкт-Петербургте қайтыс болды. Өмірлік кезеңінде Александр Герцен сияқты радикалды ойлаушылар оның архитектурасын «тирандық биліктің реакциялық көрінісі» деп есептеген. Кеңес үкіметі Тонның шіркеулерін «ұсқынсыз жиһаз» деп атап, мүмкіндігінше көптерін, соның ішінде Санкт-Петербургтегі және айналасындағы барлық шіркеулерін, сондай-ақ оның өмірінің жұмысы – Құтқарушы Христиан соборын жүйелі түрде жойды. 1991 жылы Кеңес үкіметінің құлауынан кейін нео-орыс византиялық шебердің еңбектеріне деген қызығушылық қайта оянды.
Thon's last important commissions were the Nikolaevsky railway stations in Moscow and Saint Petersburg (1849–51). In his design for the stations the architect implemented some of the newest construction technologies. Despite large pieces of steelwork used in the construction, Venetian facades and medieval clock towers of the stations cleverly masked their modern function. Both structures, although extensively reconstructed, are still standing. After the death of his patron, the Emperor, Thon's failing health prevented him from working on other projects apart from the great cathedral in Moscow. He died at St. Petersburg in 1881. Even during his lifetime, the more radical of his contemporaries, such as Alexander Herzen, dismissed his architecture as "reactionary manifestation of the tyrant's rule". The Soviet authorities, labelling Thon's churches ugly chests of drawers, systematically destroyed as many of them as possible, including all his churches in St Petersburg and vicinity and the work of his life, the Cathedral of Christ the Saviour. The fall of the Soviet rule in 1991 brought about a renewed interest in the work of the Neo Russian Byzantine master.