Кіріспе

American Visionary Art Museum (AVAM) – Балтимор қаласында, Мэриленд штатының Federal Hill ауданындағы 800 Key Highway тас жолында орналасқан өнер мұражайы. Мұражай аутсайдерлік өнерді (сонымен қатар «интуитивті өнер», «шикі өнер» немесе «art brut» деп те аталады) сақтау және көрсетуге маманданған. Қала әкімдігі мұражайға Ішкі портың оңтүстік жағалауындағы жер учаскесін беруге келісті, бірақ мұражай ұйымдастырушылары бұрын осы жерде орналасқан мыс бояу фабрикасы мен виски қоймасының қалдық ластануын тазарту шартын қойды. Конгресс оны Американың көрнекі өнерге арналған ұлттық мұражайы деп таныды. AVAM-ның 1,1 акрлық кампусында 67 000 шаршы фут көрме алаңы және шамамен 4000 экспонаттан тұратын тұрақты коллекция бар. Тұрақты коллекцияға Хо Барон, Нек Чанд, Говард Финстер, Ванесса Герман, Мистер Бруно (Грегори Уормак), Леонард Найт, Уильям Курелек, Лео Севелл, Джудит Скотт, Бен Уилсон, сондай-ақ Лондонның Кабаре механикалық театрынан 40-тан астам туынды кіреді. AVAM суретшілері, дейді мұражай, «шаруалар, үй шаруашылықтарын жүргізушілер, механиктер, мүмкіндігі шектеулі жандар, үйсіздер… іштен туған құштарлықпен шабыттанғандар». Мұражайдың бас ғимаратында үш қабатты көрме залдары орналасқан, ал кампуста биік мүсін қоймасы мен жабайы гүлдер бағы, сондай-ақ Джим Роуз көркемдік орталығында үлкен көрме және іс-шаралар алаңдары бар. Мұражайда штаттық кураторлар жоқ, ол өзінің көрмелері үшін шақырылған кураторларды пайдалануды жөн көреді. Ол белгілі бір суретшілерге немесе стильдерге назар аудармай, «Шашыңда жел» және «Өмірге толы» сияқты тақырыптық көрмелер ұйымдастырады. Мұражайдың негізін қалаушы Ребекка Альбан Хоффбергер AVAM-ның «әдеттегі музейлік емес» екендігімен мақтанады.

Тарих

AVAM-ның негізін қалаушы және директоры Ребекка Альбан Хоффбергер, Синай ауруханасының (Балтимор) «Адамдарды жігерлендіру» даму бөлімінде (психиатриялық науқастардың қоғамға оралуына көмектесуге бағытталған бағдарлама) жұмыс істеген кезде, болашақ музейдің идеясын дамыта бастады, ол ақырында Американың Көрнекті Өнер мұражайы, немесе AVAM-ға айналды. Бастапқыда Хоффбергер «Адамдарды жігерлендіру» бағдарламасының науқастары жасаған өнер туындыларына қызығушылық танытты, олардың қиялына таң қалды және ауруларына емес, күш-қуатына назар аударды.

Хоффбергер Швейцарияның Лозанна қаласындағы француз суретшісі Жан Дюбуфет құрған «шикі өнер» жинағын тамашалағанда шабыттанды, ол «шикі эмоциялардың күшінен туған өнер» ретінде белгілі болды. Хоффбергер мұражайды «ең жақсы, ең қиялы мол, ең түпнұсқалы мұражай» деп сипаттады және өзінің Көрнекті Өнер мұражайы үшін «шикі өнер» идеясын қабылдады. 1987 жылы Хоффбергер және Балтимор кураторы Джордж Сискл 1006 Мортон көшесіндегі галереяда «Америкалық сырттан келген өнер» көрмесін өткізді, сол кезде ол Американың Көрнекті Өнер мұражайына арналған жоспарларын ресми түрде жариялады. Оның сол кездегі күйеуі, Балтимор заңгері, кәсіпкері және AVAM-ның негізін қалаушысы Лерой Хоффбергер, мұражайды қаржыландыру үшін неміс экспрессионистерінің өнер коллекциясынан заттарды сатты. Достары мен отбасы мүшелерінің қолдауымен Хоффбергер Балтимор қаласына өтініш жасады және қаланың Ішкі портына жақын жердегі 1,1 миллион долларлық екі ғимаратты алды. Мэриленд штаты құрылыс жұмыстарына 1,3 миллион долларлық облигациялар берді. Архитекторлар Ребекка Суонстон және Алекс Кастро жобалаған мұражай 1995 жылдың 24 қарашасында ресми түрде ашылды. Көрнекті суретшілер Джеральд Хоукс және Фоллис Симпсон есіктен алғаш кірген адамдар болды. Іс-шараның негізін қалаушысы Хобарт Браунмен бірлесіп, AVAM 1999 жылы Кинетикалық мүсін жарысын Шығыс жағалауына жыл сайынғы іс-шара ретінде әкелді. 2004 жылы мұражай үшінші ғимаратын ашты, ол бұрынғы виски қоймасынан қайта жабдықталған Джим Роуз Көрнекті Орталығы болды. Джим Роуз Көрнекті Орталығында AVAM-ның жыл сайынғы жарысынан кинетикалық мүсіндер, Балтиморда боялған экрандар, Леонард Найттың «Махаббат шары», Девон Смиттың «Әлемдегі алғашқы робот отбасы» және Лондонның Кабаре механикалық театрынан интерактивті автоматтар бар. Мұнда екі сынып бөлмесі және 3-қабаттағы банкет залы бар, онда мұражайдың бағдарламалары мен іс-шаралары үшін 400 адамға дейін сыйымдылық бар, сондай-ақ жеке жалдауға да қолданылады. 2005 жылы AVAM Хьюз отбасының жомарт қолдауымен танымал «Төбеден Фликтер» сериясын бастады. Әр жазда тегін, ашық ауада отбасылық кино көрсетулерінде мұражайдың ағымдағы тақырыптық көрмесінен шабыттанған фильмдер көрсетіледі. Фильмдер суретші Адам Куртцманның «Алтын қолдары» астында орналасқан үлкен экранда «Хьюз отбасының ашық ауадағы театрында» көрсетіледі, ал Федералдық төбенің табиғи амфитеатрында осы танымал ашық ауадағы кино көрсетулеріне 1000-нан астам көрермен сыйымды. Мұражайдың басқа да көптеген бағдарламаларына жазғы өнер лагері және 2009 жылы құрылған мектептен кейінгі бағдарлама кіреді. AVAM сонымен қатар той-томалақтарды өткізуге арналған танымал орын болып табылады, онда жылына 70-тен астам той өткізіледі. 2011 жылы жалдау/кіру ақысы табыстың 72% -ын құрады, бұл өнер мұражайының орташа көрсеткішінен үш есеге жуық. AVAM Батыс жағалауда филиал ашу ұсыныстарын қарастырмас бұрын, 25 миллион долларлық эндаумент жинауға тырысуда.

Қабылдау

1995 жылы музей ашылған кезде Хоффбергердің академиялық зерттеулерді қабылдамауы және дәстүрді ұстанбауы өнер әлемінің белгілі өкілдерін ашуландырған болуы мүмкін деп хабарланды. Осыған қарамастан, мұражай өнер тарихының канонына емес, өнердің адамның жағдайымен байланысын зерттейтін көрмелері арқылы коллекционерлердің, сыншылардың және жұртшылықтың қолдауын жеңіп алды. Салтанатты ашылуда Хоффбергер: «Америкалық Көрнекі Өнер мұражайы академиялық немесе институционалды білімге қарсы күрес үшін емес, барлық түрдегі өздігінен үйренгендердің, интуитивті үлестері лайықты түрде танылып, зерттеліп, содан кейін анық және күшті дауыспен қолдау табатын орын құру үшін есіктерін ашады» деді. АҚШ Конгресінің бірауыздан қабылдаған шешімімен Американың «өздігінен үйренгендердің ұлттық білім беру орталығы, қоймасы және мұражайы» деп тағайындалғаннан бері мұражай 18 тақырыптық «мега-көрме» (2012 жылға дейін) ұйымдастырды; Джим Роуз Көрнекі орталығын (2004 жылы) ашты, ол көрме алаңын екі еседен астам кеңейтіп, білім беру бөліміне кең және тұрақты орын берді; сондай-ақ Балтимор мәдени ландшафтына жаңа нысандар қосты (оның ішінде Хьюз отбасының ашық ауадағы театры, Лерой Хоффбергердің сөз сөйлейтін алаңы және тағы да басқалары). AVAM-ның Hill Outdoor Movie Series ашық ауадағы кино көрсетулері Travel + Leisure журналының «Әлемдегі ең жақсы тегін нәрселер» тізіміне енді. Бұдан әрі, журнал AVAM-ды «10 жасқа толғанға дейін көруге тиіс 10 орын» деп атады.

Қоғамдастық қатысуы

AVAM-ның қоғамды жақсартуға бағытталған бағдарламалары мен тәжірибелерінің тарихы ұзақ. 1997 жылы AVAM-ның азаған санындағы штаттық қызметкерлердің бірнешесі жергілікті тұрғын үйсіздер үйлерінен тікелей жұмысқа алынды. Мұражайдың сыртқы қабырғаларын құрайтын суреттер 2000 жылы AVAM-ның тәуекелге ұшыраған жастар мен түрмедегі жастардың мозаикалық шеберлік бағдарламасының мүшелері жасап, орнатқан. AVAM Балтимордағы көркем шараларға, оның ішінде өнер автомобильдерінің шараларына және жыл сайынғы Шығыс жағалауының кинетикалық мүсін жарысына демеушілік етеді. 2010 жылы AVAM жақын орналасқан Федерал Хилл дайындық мектебімен бірлесіп, мектептен кейінгі бағдарламаны бастады, бұл студенттерге мұражайдың жинақтарымен және өнер шеберханаларының ұсыныстарымен танысуға мүмкіндік берді. 2012 жылдың қазан айында осы студенттер жасаған кейбір туындылар Катонсвиллдегі балалар үйіне көмек көрсету үшін аукционға сатылды. AVAM 2012 жылы Енох Пратт ақысыз кітапханасында «The Institute for Visionary Explorers» деп аталатын тегін семинарлар сериясына дейін бағдарламаны кеңейтті. AVAM сондай-ақ «Steps for the Cure» шарасының бастамасы болды, бұл сүт безі қатерлі ісігі туралы хабар тарату және қаржы жинау іс-шарасы еді.

Көрмелер

2015 жылға дейін АВАМ 20 жылдық "мега-көрме" ұйымдастырды, олардың бәрі адамзатты басынан ақырға дейін шабыттандырған немесе қиындыққа салған бір маңызды тақырыпты қамтиды, бұл мұражайдың "Көңілділікке кепілді рецептінің" 7 қағидасына сәйкес келеді.