Кіріспе

Les Liaisons dangereuses (Қолайсыз қарым-қатынастар) — 1959 жылғы француз драмалық-романтикалық фильмі, Пьер Шодрело де Лаклоның 1782 жылғы романының негізінде еркін түсірілген. Фильмді Роджер Вадим түсірген, басты рөлдерде Жанна Моро, Жерар Филипп және Аннет Вадим ойнаған. Бұл француз-итальяндық копродукция.

Қысқаша мазмұны

Қазіргі Францияда Вальмонт пен Джульетта де Мертеуил - бір-біріне некеден тыс қатынастарда көмектесетін ерлі-зайыптылар. Джульеттің соңғы сүйіктісі Корт 16 жасар Сесильге үйлену жоспарын еркін жүзеге асыру үшін онымен ажырасады. Жазасын алу үшін Джульетта Вальмонтты қызды Сесильді Межев тау шаңғы курортында демалып жатқанда азғыруға шақырады. Сесил студентке ғашық, бірақ ол оны асырауға мүмкіндік болмай тұрғанда үйленбейді. Демалыс кезінде Вальмонт Даниядан келген, кішкентай баласы бар және жас мемлекеттік қызметкермен бақытты некеде тұрған әдемі және ізгі Марианнамен танысады. Ол да қызға құмарлықпен қарай бастайды, алдымен, қызмен дос болып, өзін қандай адам екеніне қатысты шыншыл болады. Вальмонт қызды шантаж арқылы азғырып, қызды азғыруға үлгерді. Сесил бұл әрекетті Жюльеттке мойындайды, ол оны Вальмонтпен көрінуді жалғастыруға шақырады, Сесил солай етеді. Вальмонт Марианнаны Парижге ертіп барады және оны да азғыруға үлгерді. Ақырында Вальмонт Марианнаға шын жүректен ғашық болады, ол күйеуін тастап, оған дайындалады. Джульетта қызғанышқа бой алдырып, Марианнаға телеграмма жібереді, бірақ Валмонт онымен қарым-қатынасын үзіп, азғырудың бәрі ойын екенін айтады. Сесиль Джульетке Валмонттан жүкті екенін айтады және Дэнсениді өзіне үйленуге көндіруге көмектесуін сұрайды. Оның орнына Джульетта Дэнсениге үйленбеу керектігін айтады және Дэнсениді өзі азғыруды жоспарлайды. Вальмонт пен Сесиль Дэнсиниге Джульеттің екіжүзділігі туралы айтады. Алайда, Джульетта оған Сесиль мен Валмонт бірге ұйықтағанын айтады, ал Дансени Валмонтты ұрып, кездейсоқ өлтіреді. Дэнсиниге кісі өлтіру туралы айып тағылса, Марианна Вальмонттың оны қабылдамауынан және одан кейінгі өлімінен шокқа ұшырап, ақыл-ойынан айырылып қалады. Вальмонт Джульеттаға фильм бойы олардың іс-әрекеттерін сипаттайтын хаттар жазды. Джульетта хаттарды өртейді, бірақ өзі отқа түседі және өмір бойы бұзылады.

Өндіріс

Он төрт жасар британдық мектеп оқушысы Джиллиан Хиллс басты рөлге шақырылды, бірақ халықтың қарсылығы салдарынан рөл басқа актерге берілді, ал Хиллс екінші рөлде ойнады. Жерар Филипп өзінің "Құмар ойыншы" (1958) фильмінің сынға ұшырауына жауап ретінде бұл рөлді қабылдады деген хабар бар. Жерар Филипп фильм шыққаннан кейін шамамен сегіз аптадан кейін қайтыс болды. Бұл оның өлімінен бұрын жарық көрген соңғы фильмі болды.

Цензура

Фильм Францияда көрсетілмей қалуы мүмкін деген алаңдаушылық туды. Бірақ, ақырында оны ересектерге көрсетуге рұқсат берілді. 1959 жылдың қыркүйегінде фильмге экспорттық лицензия берілмеді, себебі ол "француз кино өнерінің нағыз бейнесі емес" деп есептелді, демек Франциядан тыс жерде көрсетілмейтін болды. Фильмнің Парижде көрсетілуі басталғалы екі апта өткен соң, Әдебиетшілер қоғамының шағымы бойынша фильм тәркіленді. Олар бұл әрекеттің түпнұсқа туындының абыройын қорғау мақсатында жасалғанын айтты. Олар фильмнің атауын "Қауіпті байланыстар '60" деп өзгертуді қалады. Бұл талап орындалды. Фильм француз кинопрокатында үлкен сәттілікке ие болды – 1954 жылдан бері ең табысты отандық фильм атанды.

АҚШ-та шығарылуы

Нью-Йорк цензурасы фильмді екі "зияратты" жалаңаш көріністен (Аннетт Вадим мен Жанна Валери қатысқан) "қоңыртылған" түссізден кейін ғана көрсетуге рұқсат берді. 1962 жылдың ақпан айында фильм Монклердегі (Нью-Джерси) кинотеатрынан полиция комиссарының өтінішімен, қалалық кеңестің санкциясымен алынып тасталды. Бұл, фильмді жергілікті Рим-католик шіркеуінің мінберінен айыптағаннан кейін басталган хаттар науқанынан соң болды. Фильм сол кездеге дейін үш аптаға жуық көрсетіліп келген еді. Кинотеатрдың басшылығы американдық дистрибьютормен жасасқан шарттық міндеттемелеріне сілтеме жасай отырып, он күннен кейін көрсетуді қайта бастады.

Музыкалық ұпайлар мен саундтрек

Фильмнің музыкалық қосымшасын Телониус Монк орындады, уақыт шектеулері мен денсаулық мәселелері салдарынан жаңа шығармалар жаза алмағандықтан ол өзінің бұрынғы туындыларын пайдаланды. Монктың фильмде қолданылмаған музыкалық шығармаларын қоса алғандағы түпнұсқа жазбалары 2017 жылы винил және CD форматтарындағы қос альбом ретінде алғаш рет жарық көрді.