Кіріспе
Тұзды буландыру тоғаны – теңіз суынан немесе басқа тұзды сулардан тұз алуға арналған, жасалған тереңдігі аз тоған. Тұздықтар терең емес және кең жайылған, бұл күн сәулесінің теңіз суына жетіп, оны қыздыруына мүмкіндік береді. Табиғи тұздықтар геологиялық процестер нәтижесінде пайда болады, олардың нәтижесінде су буланып, тұз қалдықтары қалады. Кейбір тұзды буландыру тоғандары табиғи нысандарынан аздап өзгеше, мысалы, Багамадағы Ұлы Инагуадағы тоғандар немесе Могадишуден бірнеше шақырым оңтүстікке орналасқан Джасирадағы тоғандар, онда теңіз суы тоқтатылып, күнде булануға рұхсат етіледі. Тұз өндіру процесінде теңіз суы немесе тұзды су жасанды тоғандарға құйылады, олардан су булану арқылы алынып, содан кейін тұз жиналады. Бұл тоғандар сонымен қатар көптеген су құстарының, оның ішінде жойылу қаупі төнген түрлердің де тоқтау және тамақтану орындары болып табылады. Алайда, Ганалық балық шаруашылығы ғалымы РоузЭмма Мама Энсуа Менса тұз өндірудің мангр ормандарын және лайлы жағалауларды жоятынын, осылайша қоршаған ортаны өзгертіп, оны басқа да даму немесе балық өсіру үшін тиімсіз ететінін атап өтті. Тоғандар көбінесе бөгеттермен бөлінеді. Тұзды буландыру тоғандарын тұздықтар, тұз өндіру орындары немесе тұз алаптары деп те атайды.
A salt evaporation pond is a shallow artificial salt pan designed to extract salts from sea water or other brines. The salt pans are shallow and expansive, allowing sunlight to penetrate and reach the seawater. Natural salt pans are formed through geologic processes, where evaporating water leaves behind salt deposits. Some salt evaporation ponds are only slightly modified from their natural version, such as the ponds on Great Inagua in the Bahamas, or the ponds in Jasiira, a few kilometres south of Mogadishu, where seawater is trapped and left to evaporate in the sun. During the process of salt winning, seawater or brine is fed into artificially created ponds from which water is drawn out by evaporation, allowing the salt to be subsequently harvested. The ponds also provide a productive resting and feeding ground for many species of waterbirds, which may include endangered species. However, Ghanaian fisheries scientist RoseEmma Mamaa Entsua Mensah also noted that salt winning can destroy mangrove forests and mudflats, altering the environment and making it unproductive for other development or fish growth. The ponds are commonly separated by levees. Salt evaporation ponds may also be called salterns, salt works or salt pans.
Балырлар мен түс
Ылғал концентрациясының өзгеруіне байланысты булану тоғандарында әртүрлі жарқын түстер (ақшыл жасылдан қызылға дейін) пайда болады. Түс тоғанның тұздылығын көрсетеді. Тоғанның тұздылығы артқан сайын микроорганизмдер өңдерін өзгертеді. Тұздылығы төмен және орташа тоғандарда Dunaliella salina сияқты жасыл балдырлар басым, бірақ бұл балдырлар қызғылт-сары түске де боялуы мүмкін. Галобактериялар, галофильді Археялардың бір түрі (Галоархея деп те аталады), орташадан жоғары тұздылықтағы тоғандардың түсін қызғылт, қызыл және қызғылт-сары түстерге өзгертуге жауапты. Стихкокк сияқты басқа бактериялар да түс беруге қатысады.
Өндіріс
Тұзды батпақтар – тұзды суды буландыру үшін қолданылатын, көбінесе металлдан жасалған, ашық, беткей ыдыстар. Олар әдетте тұздың бастапқы көзіне жақын орналасқан. Мысалы, теңіз суынан күн сәулесі арқылы тұзды буландыруға арналған батпақтар көбінесе жағалауда, ал жер астынан алынған тұзды ерітіндіден тұз өндіруге қолданылатын батпақтар тұз шахтасының жанында орналасады. Мұндай жағдайда, қосымша жылу көбінесе ыдыстардың астына от жағу арқылы беріледі.