Шығыс чипмункы (Tamias striatus) – Солтүстік Американың шығысында кездесетін сүтқоректі жануар. Тек Tamias туысының жалғыз өкілі, шығу тегі және классификациясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Түр туралы мәліметтер қорабы
| қазбалық таралуы = ұзақ| стиль=қатар арасы:1.25em|[[Гренландиялық
Speciesbox
| fossil range = longitem|style=line height:1.25em|[[Greenlandian
Шығыс чипмункы (Tamias striatus) – Солтүстік Американың шығысында таралған чипмунк түрі. Бұл Tamias туысының жалғыз тірі өкілі.
The eastern chipmunk (Tamias striatus) is a chipmunk species found in eastern North America. It is the only living member of the genus Tamias.
Этимология
"Чипмунк" атауы, әдетте, оджибве тіліндегі ᐊᒋᑕᒨ ajidamoo (немесе мүмкін ajidamoonh, оджибве тілінің Оттава диалектінде де осылай айтылады) сөзінен шыққан, ол сөзбе-сөз "басын алға қарай тікелей ағаштан төмен түсетін" дегенді білдіреді. Марк Кэйтсби 1743 жылы "Каролина, Флорида және Багама аралдарының табиғи тарихы" атты еңбегінде алғаш рет сипаттады, ал кейін Линней оны Sciurus striatus деп жіктеді, яғни латын тілінде "жолақты қасқыр" деген мағынаны білдіреді. 1811 жылы Иоганн Ильгер ғылыми атауын Tamias striatus деп өзгертті, бұл "жолақты күзетші" дегенді білдіреді.
The name "chipmunk" probably comes from the Ojibwe word ᐊᒋᑕᒨ ajidamoo (or possibly ajidamoonh, the same word in the Ottawa dialect of Ojibwe), which translates literally as "one who descends trees headlong." First described by Mark Catesby in his 1743 The Natural History of Carolina, Florida, and the Bahama Islands, the chipmunk was eventually classified as Sciurus striatus by Linnaeus, meaning "striped squirrel" in Latin. The scientific name was changed to Tamias striatus, meaning "striped steward", by Johann Illiger in 1811.
Сипаттама
Кішкентай түр, ұзындығы құйрығын қоса алғанда шамамен 20-25 сантиметрге жетеді, ал салмағы 30-60 грамм. Оның дене жоғарғы жағында қызғылт қоңыр түстес жүн және арқасында ашық қоңыр жолақтармен қарама-қарсы бес қара қоңыр жолақ бар, олар қара құйрықпен аяқталады. Оның денесінің төменгі бөлігінде жүні ашық. Оның мұрттық сақалынан құлағының астына дейін созылып жатқан сары-қоңыр жолақтары бар, ал көздерінің үстінде ашық жолақтар бар. Оның алдыңғы аяқтарында төрт саусағы бар, ал артқы аяқтарында бес саусағы бар. Оның тістері басқа суыртықтардан екі кем. Сыртқы түрі өмір бойы өзгермейді. Жыныстардың сыртқы көрінісінде жыныстық мүшелердің анатомиялық ерекшеліктерінен басқа айырмашылық жоқ. Жыл сайын бір-екі рет, мамыр немесе маусым айларында, кейде қазан айында жүн ауысады. Альбиностар мен меланистер де кездеседі, бірақ географиялық тұрақтылық байқалмайды.
A small species, it reaches about in length including the tail, and a weight of It has reddish brown fur on its upper body and five dark brown stripes contrasting with light brown stripes along its back, ending in a dark tail. It has lighter fur on the lower part of its body. It has a tawny stripe that runs from its whiskers to below its ears, and light stripes over its eyes. It has two fewer teeth than other chipmunks and four toes each on the front legs, but five toes on the hind legs. The chipmunk's appearance "remains consistent throughout life. There is no external difference in appearance between the sexes except the obvious anatomical characteristics of the genitalia during periods of fertility. Molt occurs once or twice annually, during May or June and sometimes again in October. Both albino and melanistic specimens have been observed, but without geographical regularity."
Мінез-құлық
Шығыс шұбар ағаштарға жақсы көтеріледі, бірақ кең ауқымды туннельдермен және көбінесе бірнеше кіреберіспен жер астындағы ұялар салады. Кейбір ғалымдар шығыс шұбардың қоршаған ортаны жасыру үшін топырақты өз еңсектерінде басқа жерге тасиды деп санайды. Дегенмен, шұбарлардың еңсектерінде топырақ тасымалдап жатқаны туралы деректер өте шектеулі. Джон Берроуз былай деп жазған: «Бұрын мен шұбарлардың еңсектеріндегі қалталарында топырақ таситынын ойладым және осы пікірді «Риверби, 1894» атты кітабымда келтіргенмін, бірақ қазір ол тек тамақ қорларын ғана тасиды екенін анық білемін». Шұбарлар өз ұяларын жапырақтармен, тастармен, бұтақтармен және басқа да материалдармен дайындайды, бұл ұяларды көруді одан да қиындатады. Шұбарлардың дыбыстық тілдері минутына 130 рет тілдесетіні анықталған. Аналықтары әдетте бір немесе екі рет 3-5 бала туады. Шығыс шұбарының жауына шоқбалықтар, соулар, түлкілер, еншік, жыландар, құйрықтар, койоттар, бобкаттар, линкстер, үй иті және үй мысығы жатады. Табиғатта шығыс шұбары орташа есеппен үш немесе одан да көп жыл өмір сүреді, ал тұтқындықта сегіз жылға дейін өмір сүруі мүмкін.
The eastern chipmunk can climb trees well, but constructs underground nests with extensive tunnel systems, often with several entrances. To hide the construction of its burrow, the eastern chipmunk is argued by some to carry soil to a different location in its cheek pouches. However, recorded observations of chipmunks carrying soil in their cheek pouches are extremely limited. John Burroughs is noted as having written that "I used to think that the chipmunk carried away the soil in his cheek pouches, and have so stated in one of my books [Riverby, 1894], but I am now certain that he does not—only his food stores are thus carried." Chipmunks also line their burrows with leaves, rocks, sticks, and other material, making the burrows even harder to see. The chipmunks' trilling has been measured to occur at the rate of 130 trills per minute. Females usually produce one or two litters of three to five young. Predators of the eastern chipmunk include hawks, owls, foxes, raccoons, snakes, weasels, coyotes, bobcats, lynx, domestic dogs and domestic cats. On average, eastern chipmunks live three or more years in the wild, but in captivity they may live as long as eight years.