Кіріспе

Кирилло-Белозерский монастыры (Кирилло-Белозерский монастырь), ағылшын тілінде Ақ көлдегі Святой Кирилл монастыры деп белгілі, Ресейдің Кириллов қаласындағы орыс православие монастыры. Бұл бір кезде Солтүстік Ресейдегі ең ірі монастырь және ең мықты бекініс болған. Монастырь Құдай ананың ұйықтауы мерекесіне арналған, осы себепті оны кейде Святой Кириллдің ұйықтауы монастыры деп те атаған.

Тарих

Монастырь 1397 жылы қазіргі Вологда облысындағы Белозерье қаласының оңтүстігінде Сиверское көлінің жағасында салынған. Оның негізін қалаушы, Белозерский Кирилл немесе Кирилл, өзінің ұстазы Радонежский Сергийдің кеңесімен алдымен мұнда үңгір қазып, содан кейін ағаштан Успение шіркеуін және басқа монахтарға арналған шатырлы үй салды. Монастырь құрылмас бұрын, аймақ Мәскеудің Ұлы княздығының билігіне көшкен. Кирилл ықпалды Веляминов боярларының туысы болғандықтан, ортағасырлық Мәскеудегі ең ірі монастырь – Симонов монастырының басқарушысы лауазымынан бас тартты. Оның үкімшіл элитамен тығыз байланысы Дмитрий Донскойдың ұлдарына жазған хаттарынан анық көрінеді. Мәскеу билеушілері Кириллдің монастырын Солтүстік саудасы үшін де, Новгород Республикасымен күресте де маңызды стратегиялық нүкте деп санаған көрінеді. 1427 жылы Кирилл қайтыс болған кезде Белозерск князі Можайск (Мәскеудің Ұлы князіне бағынышты) монастырьдің қамқоршысы болды, ал монастырь әкімшілік тұрғысынан Ростов архиепископына бағынды. Гегумен Трифон (1434/5–1447/8) кезінде әлеуметтік және әкімшілік реформалар жүргізілді, оның ішінде Афондық кенобиттік үлгі қабылданды. Византия стиліндегі орта мектеп ашылды, онда грамматика, семантика, география және тарих пәндерінен оқулықтар аударылып пайдаланылды. Мектептің маңызды жетістіктері – Ефросиннің библиографиялық зерттеулері және Нил Сорскийдің (1433–1508) мәтіндік талдаулары болды. Нил монастырь маңындағы Сора өзені бойында скит құрды. 16 ғасырда монастырь Ресейдегі ең бай жер иелерінің біріне айналды, Мәскеу маңындағы Троица монастырынан кейін екінші орында тұрды. Иван Грозный монастырьда жеке бөлмесі ғана емес, сонымен қатар монах болып қабылдануына да ниеттенген. Бұл монастырь саяси түрме ретінде де маңызды рөл атқарды. Кирилловқа жер аударылған мәскеулік саясаткерлердің арасында Васиан Патрикеев, патша Симеон Бекбулатович, патриарх Никон және премьер-министр Борис Морозов болды. Монахтар 1998 жылы Иван монастырына қайта қабылданды. 2011 жылғы мәліметтер бойынша, Кирилло-Белозерск монастыры Вологда облысындағы төрт жұмыс істейтін монастырьдың бірі еді. Монастырь ансамблі федералдық маңызы бар мәдени мұра ескерткіші деп жарияланды. 2013 жылдың қаңтарынан бастап Google Street View сервисінде монастырь мен оның аумағының суреттерін көруге болады.