Иоганн Генрих Граф Бернсторф: Өмір және дипломатиялық қызметі
Johann Heinrich von Bernstorff
Йоханн Генрих Граф фон Бернсторф (1862-1939) – Германия саяхаты, АҚШ-тағы елші. Пруссия саясатындағы әкесінің рөлі, Бисмаркпен қарым-қатынасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иоганн Генрих Граф фон Бернсторф (14 қараша 1862 – 6 қазан 1939) – неміс саясаткері және 1908-1917 жылдары Америка Құрама Штаттарындағы елші.
Johann Heinrich Graf von Bernstorff (14 November 1862 – 6 October 1939) was a German politician and ambassador to the United States from 1908 to 1917.
Ерте өмір
1862 жылы Лондонда дүниеге келген ол, Пруссия Корольдығындағы ең ықпалды саясаткерлердің бірінің ұлы болды. Пруссияның сыртқы істер министрі ретінде оның әкесі, граф Альбрехт фон Бернсторф, 1859–1866 жылдардағы Пруссия конституциялық дағдарысында Отто фон Бисмарктің наразылығын тудырды. Өзінің саяси күшін жоғары бағалап, Бернсторф конституция бойынша туындаған дауды шешу үшін отставкаға кетіп, Пруссия үкіметін өз қалауынша әрекет етуге мәжбүрлеуді көздеді. Алайда, император Бернсторфтың қате есебін қабылдап, Бисмаркты канцлер және сыртқы істер министрі етіп тағайындады. Өмірінің соңына дейін Бернсторф Бисмарктің Макиавеллилік басқару стилін сынап өтті. 1862 жылы үлкен Бернсторф Сент-Джеймс сарайындағы елші болып қызмет етті. Келесі он бір жыл бойы жас Бернсторф Англияда өсті, әкесі 1873 жылы қайтыс болғанға дейін. Германияға оралғаннан кейін ол Дрездендегі гуманитарлық гимназияда оқыды және 1881 жылы бакалавр дәрежесін алды. Бернсторфтың дипломатиялық мансапқа ұмтылуы – арманы болғанымен, Бисмаркпен отбасылық араздық дипломатиялық қызметке тағайындалуын мүмкін емес етті. Оның орнына ол келесі сегіз жыл Пруссия армиясында артиллерия бөлімінде қызмет етті. Рейхстаг депутаты болып сайланғаннан кейін, ол Бисмарктерді ұзақ уақыт бұрын қайтыс болған әкесімен туған дауды шешуге көндірді. 1887 жылы фон Бернсторф неміс-американ Жанна Лакмейерге үйленді. Ол Нью-Йорк қаласының тумасы және бай жібек саудагерінің қызы болды.
Born in 1862 in London, he was the son of one of the most powerful politicians in the Prussian Kingdom. As Foreign Minister for Prussia, his father, Count Albrecht von Bernstorff, had earned the ire of Otto von Bismarck in the Prussian constitutional crisis of 1859–1866. Overestimating his political strength, Bernstorff resigned in a spat over the constitution with the expectation to force his will on the Prussian government. However, the Emperor accepted Bernstorff's miscalculated challenge and appointed Bismarck chancellor and foreign minister. For the rest of his life, Bernstorff would criticise Bismarck's Machiavellian style of governing. In 1862, the elder Bernstorff served as ambassador to the Court of St James's. For the next eleven years, the young Bernstorff grew up in England until his father's death, in 1873. After moving back to Germany, he went to the humanistic gymnasium in Dresden from which he graduated with a baccalaureate in 1881. While Bernstorff's dream had always been to pursue a diplomatic career, the family feud with Bismarck made an appointment to the diplomatic service impossible. As a result, he joined the Prussian Army for the next eight years and served in an artillery unit in Berlin. After being elected a member of the Reichstag, he finally succeeded in convincing the Bismarcks to settle the dispute with the long dead father. In 1887, von Bernstorff married Jeanne Luckemeyer, a German American. She was a native of New York City and daughter of a wealthy silk merchant.
Бірінші дипломатиялық орналасулар
Оның алғашқы дипломатиялық қызметі Константинопольде болды, онда ол әскери атташе болып қызмет етті. 1892-1894 жылдары ол Белградтағы неміс елшілігінде қызмет етті. Санкт-Петербургте қысқа уақыт қызмет еткеннен кейін (1895-1897), Бернсторф Мюнхенде бір кезеңге орналасты. Содан кейін ол Лондондағы неміс елшілігінің бірінші хатшысы болды (1902-1906). Бернсторфтың дипломатиялық шеберлігі 1905 жылы Бірінші Марокко дағдарысы кезінде Берлинде атап өтілді. Одан кейін ол Каирде бас консул болып қызмет етті (1906-1908). Отбасының Бисмарктермен болған мәселелеріне қарамастан, Бернсторф Бисмарк саясатын негізінен қолдады, әсіресе 1871 жылы Австриясыз неміс рейхін құру туралы шешіммен келісті. Дипломат ретінде Бернсторф ағылшын-неміс жақындасуын ынталы түрде қолдады және Вильгельм II саясатын "белгісіз" деп есептеді.
His first diplomatic assignment was Constantinople, where he served as military attaché. From 1892 to 1894, he served at the German embassy in Belgrade. After a brief assignment to St. Petersburg (1895–1897), Bernstorff was stationed in Munich for a period. He then became First Secretary of the German embassy in London (1902–1906). Bernstorff's diplomatic skills were noted in Berlin throughout the First Moroccan Crisis in 1905. He then served as consul general in Cairo (1906–1908). Despite his family's problems with the Bismarcks, Bernstorff basically agreed with Bismarck's policies, particularly the decision to found the German Reich without Austria in 1871. As a diplomat, Bernstorff adamantly supported Anglo German rapprochement and considered the policies of Wilhelm II "reckless".
АҚШ-тағы елшісі
1908 жылы Бернсторф Германияның АҚШ-тағы елшісі болып тағайындалды. Бернсторф 1914 жылғы 7 шілдеде Германияға қайтарылды, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін 2 тамызда қайта оралды. Бернсторфтың Вашингтондағы елшілік қызметі британдық елші, Сесил Спринг Райспен дипломатиялық тартысқа толы болды. Екеуі де американдық үкіметтің соғысқа қатысты позициясына ықпал етуге тырысты. Сол жылы Германияның дипломатиялық миссиясы эмигранттардан құралған Үндістанның тәуелсіздік қозғалысын қолдауды бастады. "Люзитания" кемесінің батып кетуінен кейін туған су асты кемелері дағдарысынан бұрын елші, су асты кемелерінің кампаниясының заңдылығы күмәнді екеніне және Германияның мүддесіне қайшы екеніне жеке қорытынды жасады. Бернсторф АҚШ газеттерінде су асты кемелері соғысы аймағының жалпы қауіптері туралы ескерту жариялады, бірақ бұл ескерту кеме жолға шығар алдында жарияланды. Дағдарыс кезінде Германияның ресми тұжырымдамасына қайшы, Бернсторф "Люзитания" арнайы нысанаға алынбағанына сенді және "жолаушылар кемелеріне кез келген шабуылдан мүмкіндігінше аулақ болу – дұрыс саясат" екенін айтты. Бернсторф өзінің міндетін АҚШ-пен дипломатиялық қатынастарды "барлық жағдайда" сақтау деп білді және Берлиннен келген нұсқауларды күтпей немесе одан асып кететін іс-әрекеттерді жиі жасады, осының салдарынан кейде оны сөккен де бар. Бұл 1915 жылғы тамыздағы "Арабия" кемесінің батып кетуіне байланысты туған дағдарыста ең айқын байқалды. Бернсторф 1917 жылғы 3 ақпанда АҚШ президенті Вудро Вильсонның Германиямен дипломатиялық қарым-қатынасты үзуінен кейін елге қайтарылды, себебі Германия шексіз су асты кемелері соғысын қайта бастады. Бұл жаңалықты естіген полковник Эдвард М. Хаус оған былай деп жазды: "Сіздің үкіметіңіз бейбітшілікке жақын тұрғанда шексіз су асты кемелері соғысын жариялағанына қатты өкінемін. Германия халқы сіз Америка үшін жасаған барлық жақсылықты білетін күн келеді".
In 1908, Bernstorff was appointed the German ambassador to the United States. Bernstorff was recalled to Germany on 7 July 1914 but returned on 2 August, upon the outbreak of the World War I. Bernstorff's ambassadorship in Washington was characterised by a diplomatic battle with the British ambassador, Sir Cecil Spring Rice, with both men attempting to influence the American government's position regarding the war. That year, the German diplomatic mission also began supporting the expatriate Indian movement for independence. Prior to the submarine crisis following the sinking of the RMS Lusitania, the ambassador had privately concluded that the submarine campaign was of questionable legality and against Germany's best interests. Bernstorff issued a warning in US newspapers about the general dangers of the submarine war zone, but this warning was coincidentally printed just before the ship set sail. During the crisis, contrary to Germany's official defenses, Bernstorff believed that Lusitania could not have been targeted specifically, and that it was "obviously sound policy to refrain as far as possible from any attack on passenger ships". Bernstorff saw his role as preserving diplomatic relations with the US "under all circumstances", and frequently acted without or exceeded instruction from Berlin, for which he was sometimes reprimanded. This was most significant in the crisis around the sinking of the SS Arabic in August 1915. Bernstorff was returned home on 3 February 1917, when US President Woodrow Wilson severed diplomatic relations with Germany after the resumption of unrestricted submarine warfare. Upon receiving the news, Colonel Edward M. House wrote to him: "It is too sad that your Government should have declared the unrestricted U boat war at a moment when we were so near to peace. The day will come when people in Germany will see how much you have done for your country in America."
Саботаждық іс-әрекеттер
Елші ретінде Бернсторф барлау операцияларын қаржыландыру үшін ірі қаражатпен қамтамасыз етілді. Ол Германияға қайтып, соғысуға ниеттенген американдық немістерге көмектесу үшін, одақтастардың блокадасын еңсеру үшін жалған паспорттар жасаумен бастады. Американдық қару-жарақ өндірушілердің Германиямен сауда жасауына блокада кедергі келтіре бастағанда, Бернсторф Германияның жауына қару-жарақ жеткізуге бөгет қою мақсатында саботаждық миссияларды қаржыландыруға кірісті. Кейбір жоспарлардың ішінде 1914 жылдың қыркүйегінде Ниагара шарлауының айналысын құрайтын Велленд каналын жарылуға әрекет ету де болды. Бернсторфқа кейін Германия канцлері болған капитан Франц фон Папен және әскери атташе капитан Карл Бой Эд көмектесті. Сауда атташесі Генрих Альберт саботаж операцияларының қаржылық мәселелерімен айналысты. Папен мен Сан-Францискодағы неміс консулдығы индус-неміс құпия келісіміне, әсіресе Энни Ларсеннің қару-жарақ сату жоспарына тікелей қатысты. Бернсторф өзінің ешқандай хабары жоқ екенін ресми түрде жоққа шығарғанымен, көптеген деректер оның Германияның Ұлыбританияға қарсы американдық барлау және саботаж шабуылының маңызды бөлігі болғанын көрсетеді. «Энни Ларсен» кемесі ұсталғаннан және жүгі тәркіленгеннен кейін Бернсторф 200 000 долларлық қаруды қайтарып алуға тырысты және олардың Германияның Шығыс Африкасындағы полковник Пол фон Леттов Ворбекке арналғанын мәлімдеді. Бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды, ал қару-жарақтар аукционға қойылды. 1914 жылдың желтоқсан айында оның АҚШ-тағы қызметі туралы британдық P. G. Wodehouse жазған «The Amazing Ambassador» атты әзіл-қалжың мақаласы Sunday Chronicle газетінде 13 желтоқсанда жарияланды. Сол айда Бернсторф Германия Сыртқы істер министрлігінен Канада теміржолдарына шабуыл жасауды талап ететін телеграмма алды. 1915 жылдың 1 қаңтарында Трентон қаласындағы (Нью-Джерси штаты) Роблинг сым және кабель зауыты жарылды. 28 қаңтарда Ұлыбританияға бидай тасымалдаған американдық сауда кемесі батып кетті. 1915 жылдың 2 ақпанында лейтенант Вернер Хорн Вансборо халықаралық көпірін бомбалаудан кейін ұсталды. 1915 жылы Бернсторф «Ұлы фенол құйрығы» деп аталған іс-шараны ұйымдастыруға көмектесті, мақсаты АҚШ-тағы фенолды жарылғыш заттар өндірісінен ауыстыру, одан кейін оны британдықтарға сату және аспирин мен оның құрамына кіретін салицил қышқылы өндіретін неміс компанияларын қолдау болды. 1915 жылдың қыркүйегінде оның агенттері американдық банктер мен ағыл-француз қаржы комиссиясы арасындағы келіссөздерге ықпал етуге тырысты, бірақ келісімге кедергі келтіре алмады. 1916 жылы оның әйелі бұрынғы неміс тыңшысы Армгаард Карл Грейвстің шантажына ілеседі. 1916 жылдың шілдесінде «Қара Том» жарылысы саботаж операцияларының ең ірісі болды. Бернсторфтың басқа да әрекеттерін британдық құпия қызметі ашты, ол оның «екі әйелі де оның әйелі емес, олармен бірге суретке түскен суретін» баспасөзге таратты. 1910 жылы Браун университеті Бернсторфқа құрметті заң докторы атағын берді. 1918 жылы университет ашылуында, соғыс кезінде университет президенті Уильям Фонс стипендиаттар кеңесінің шешімін оқыды, ол оның атағын жоққа шығарды, себебі «Ол Германияның АҚШ-тағы елшісі болған кезде және елдер әлі де бейбіт болғанда, [Бернсторф] мырза және дипломат ретінде де арсыз мінез-құлық жасады».
As ambassador, Bernstorff was also provided with a large slush fund to finance intelligence operations. He began with attempts to assist German Americans who wished to return home to fight by forging passports to get them through the Allied blockade. As the blockade began to prevent American munitions manufacturers from trading with Germany, Bernstorff began financing sabotage missions to obstruct arms shipments to Germany's enemies. Some of the plans included a September 1914 attempt at destroying the Welland Canal, which circumvents Niagara Falls. Bernstorff was assisted by Captain Franz von Papen, later a German chancellor, and Captain Karl Boy Ed, a naval attaché. The commercial attaché, Heinrich Albert, was the finance officer for the sabotage operations. Papen and the German consulate in San Francisco were known to have been extensively involved in the Hindu–German Conspiracy, especially in the Annie Larsen gun running plot. Although Bernstorff himself officially denied all knowledge, most accounts agree that he was intricately involved as part of the German intelligence and sabotage offensive in America against Britain. After the capture of the Annie Larsen and confiscation of its cargo, Bernstorff made efforts to recover the $200,000 worth of arms and insisted that they were meant for Colonel Paul von Lettow Vorbeck in German East Africa. That was futile, however, and the arms were auctioned off. In December 1914, a humorous British article on his activities in the United States, The Amazing Ambassador, by P. G. Wodehouse, was published in the Sunday Chronicle on 13 December 1914. That month also saw Bernstorff receive a cable from the German Foreign Office that instructed him to target the Canadian railways. On 1 January 1915, the Roebling Wire and Cable plant in Trenton, New Jersey, was blown up. On 28 January, an American merchant ship carrying wheat to Britain was sunk. On 2 February 1915, Lieutenant Werner Horn was captured after the Vanceboro international bridge bombing. In 1915, Bernstorff also helped organise what became known as the Great Phenol Plot, an attempt to divert phenol from the production of high explosives in the United States, which would end up being sold to the British, and to prop up several German owned chemical companies that made aspirin and its precursor, salicylic acid. In September 1915, his agents attempted to influence the negotiations between American banks and the Anglo French Financial Commission but failed to prevent an agreement from being reached. In 1916, his wife was involved in blackmail plot by a former German spy, Armgaard Karl Graves. In July 1916, the Black Tom explosion was the most spectacular of the sabotage operations. Some of Bernstorff's other activities were exposed by the British Secret Service, which had obtained and distributed to the press a photograph of him "in a swimming costume with his arms around two similarly dressed women, neither of whom was his wife". In 1910, Brown University had conferred an honorary Doctor of Laws degree on Bernstorff. At the school's commencement in 1918, while the war was going on, University President William Faunce read a resolution of the board of fellows revoking the degree because "while he was Ambassador of the Imperial German Government to the United States and while the nations were still at peace, [Bernstorff] was guilty of conduct dishonorable alike in a gentleman and a diplomat".
Осман империясының елшісі
Ол 1917 жылы Осман империясындағы елші қызметіне кірісті. Бернсторф Осман империясының армяндарға қарсы саясатының нәсілді құрту мақсатын көздегенін мойындады.
He assumed his position as ambassador to the Ottoman Empire in 1917. Bernstorff conceded that the Ottoman policy against the Armenians was one of exterminating the race.
Веймар Республикасы
Бернсторф 1919 жылы Филипп Шейдеман кабинетінде Сыртқы істер министрі лауазымына ұсынылды, бірақ ол бұл қызметтен бас тартып, дипломатиялық қызметтен кетті. 1926 жылы Палестинада еврей мемлекетін құруды қолдау мақсатында Курт Блюменфельдтің сионистік неміс «Палестинаны қолдау комитетінің» (Deutsches Pro Palästina Komitee) төрағасы болды. 1926 жылдан 1931 жылға дейін ол Әлемдік қарусыздану дайындық конференциясына Германия делегациясының төрағасы болды. 1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін Германиядан кетіп, Швейцарияның Женева қаласына көшті, ол 1939 жылғы 6 қазанда қайтыс болды.
Bernstorff was proposed as Foreign Minister in Philipp Scheidemann's cabinet in 1919, but he refused that post and left the diplomatic service. In 1926, he became the Chairman of Kurt Blumenfeld's Zionist German Pro Palestine Committee (Deutsches Pro Palästina Komitee) to support the foundation of a Jewish State in Palestine. From 1926 to 1931, he was the chairman of the German delegation to the Preparatory World Disarmament Conference. left Germany in 1933 after the Nazis had risen to power and moved to Geneva, Switzerland, where he died on 6 October 1939.