Кіріспе
Күндізгі киімнің ресми батыс киім коды – таңертеңгі киім, сонымен қатар ресми күндізгі киім деп аталады. Бұл күндізгі киімге арналған ресми батыс киім коды, ол негізінен ерлер үшін таңғы пальто, жилет және ресми шалбардан, ал әйелдер үшін тиісті көйлектен тұрады. Ерлер сондай-ақ барлық бөліктері (таңғы пальто, жилет және шалбар) бірдей түсті және материалдан жасалған, көбінесе сұр түсті және оны ажырату үшін әдетте «таңғы костюм» немесе «таңғы сұр» деп аталады; бұл көбінесе жазғы тойлар мен ат жарыстары сияқты мерекелік шараларға арналған, сондықтан ол сәл кем ресми болып саналады. Дұрыс бас киім – ресми цилиндр, немесе кеңірек емес орындықтарда, мүмкін, оған ұқсас опералық цилиндр. Дебретттің мәлімдемесіне сәйкес, таңертеңгі киімді киім талабы ретінде сағат 18:00-ден кейін басталатын шаралар үшін көрсетуге болмайды. Егер ресми шара сағат 18:00-де немесе одан кейін басталатын болса, оның орнына ақ галстук көрсетілуі керек. Бұл кодтың жартылай ресми күндізгі әріптесі – қара салондық костюм. Таңертеңгі киім әдетте белгілі бір тойларға, патшалық, үкіметтік немесе муниципалдық қабылдауларға және әлеуметтік маусымдық шараларға, мысалы, ат жарыстарына ғана шектеледі. Оны кейде шіркеу қызметтерінде, сондай-ақ бауырластық ұйымдарында және джентльмендер клубында кигендерін көруге болады.
Morning dress, also known as formal day dress, is the formal Western dress code for day attire, consisting chiefly of, for men, a morning coat, waistcoat, and formal trousers, and an appropriate gown for women. Men may also wear a popular variant where all parts (morning coat, waistcoat and trousers) are the same colour and material, often grey and usually called "morning suit" or "morning grey" to distinguish it; considered properly appropriate only to festive functions such as summer weddings and horse races, which consequently makes it slightly less formal. The correct hat would be a formal top hat, or if on less spacious audience settings optionally a collapsible equivalent opera hat. Debrett's states that morning dress should not be specified as the dress code for events starting after 6 p. m. If a formal event will commence at or after 6 p. m., white tie should be specified instead. The semi formal daytime counterpart of this code is the black lounge suit. Morning dress is generally restricted to certain weddings, royal, governmental or municipal audiences, and social season events, e. g., horse races. It may also be seen sometimes worn at church services, as well as fraternal orders, and gentlemen's clubs.
Тарих
Бұл атау 19 ғасырдағы джентльмендердің таңертеңгі сағаттарда атқа міну салтынан туындады, олар кесілген алдыңғы бөлігі бар, бір жапырақты таңғы пальто киеді. Қазіргі таңғы киім бастапқыда жартылай киімнің қарапайым түрі болған, бірақ 19 ғасырдың барысында ол шымшық пальтоның орнына, көбірек ресми жағдайларда киюге рұхсат етілді. Эдвард дәуірінде ол ерлердің күндізгі толық киімінің стандартты түрі ретінде шымшық пальтодан басымдық алды. Ол бұрын қарапайым пальто ретінде қарастырылған кезде, оны баспалдақ жағалармен (американдық ағылшын тілінде – notched lapels) жасау жиі кездесетін, бірақ формальдылық деңгейі жоғарылағанда, ол көбірек ресми тік жағалармен (американдық ағылшын тілінде – peaked lapels) тігіле бастады.
Таңертеңгі пальто
Қазіргі таңғы жамылғы бір жапырақты және көбінесе үшкір лапельді болады. Ол әдетте бір түймемен жабылады. Дәстүрлі түрде ол қара немесе Оксфорд сұр балық сүйегінен тоқылған жүнді болады.
Жамылғының жағасының, лапельдерінің және артқы бөлігінің шеттерінде лентамен тоқу мүмкін; сондай-ақ, ол артқы жақ тілімінде, көкірек қалтасында және жеңдерінде де кездесуі мүмкін. Николас Стори өте ресми жағдайда таңғы киімде тоқудан аулақ болу қажет екенін кеңес береді.
Жағалық
Қара таңғы пальто, сәйкес келетін қара белбеумен бірге, ең ресми нұсқа болып табылады. Ол сот отырыстарына, естелік шараларға, азаматтық және дипломатиялық киімге (сот киімін алмастыру немесе толықтыру), академиялық киіммен, сондай-ақ Америкада мемлекеттік киім ретінде киіледі. Қоғамдық немесе мерекелік шараларда, мысалы, ат жарыстары мен тойларда көбінесе контрастты белбеу тағылады. Ең дәстүрлі түстер – көгершін сұр, ашық сұр (оның ішінде бұлғал сұр, екі түрлі сары реңдес), қаз жұмыртқасының түсі. Соңғы жылдары "әсем" белбеулерге бейімділік байқалады. Дәстүрлі ағылшын тігіншілері сататын басқа түстерге – көк, ақшыл қызғылт, ақшыл жасыл және басқа пастельді түстер де кіреді. Әдетте, дәстүрлі белбеулер зығырдан немесе жібектен жасалады, бірақ екі белбеуді бірдей кию тіпті виктория дәуірінің соңында да көнеріп қалған.
Жабдықтар
Оған қоса киілетін салтанатты ("сүңгір") шалбар "кашмир" жолақты немесе қара-ақ клеткалы болады, және әр аяғында бір немесе екі алдыңғы жиыры бар. Брейстер (америкалық ағылшын тілінде ілгектер) киюге болады. Жолақты шалбардың сирек кездесетін (және формальды емес) баламалары - ұзын галстукпен киілетін "гүлді" клеткалы шалбар. Өкінішке орай, бұл жиын жағымсыз коннотацияға ие болды, себебі көптеген киім жалға беру компаниялары жылдар бойы алдын ала байланған немесе дұрыс емес үлгілерді пайдаланды, соның салдарынан бұл комбинацияны нашар немесе жалға алынған киім деп қарастырады. Осыдан келіп, Дебретт (және марқұм Харди Амис) қанат жаға мен аскотты тойларға немесе таңғы киімге сәйкес деп санамайды, қанат жағаны тек ақ галстукпен киюге рұқсат етеді. Таңғы киімге арналған көйлектер (жағасын қоспағанда) әдетте бір түсті болады.
Мойынға киетін киімдер
Бұрын көк немесе (қайтыс болғандарды еске алу рәсімінде) қара галстук кию міндетті болған. Қазір барлық түстер киіледі; көптеген клубтар мен қоғамдарда клубтық галстук ресми түскі ас пен таңғы асқа қатысушыларды қонақтардан ажырату үшін қолданылады. Алғашқы күміс Macclesfield дизайны (ұсақ клеткалы) әлі де, әсіресе, галстук-краватпен бірге қолданылады және көбінесе той галстугі деп аталады. Күміс сұр жібек галстук кию корольдік шараларда әдеттегі практика болып табылады. Егер галстук-крават киілсе, ол формальды түйінмен (Аскот түйіні) байлануы мүмкін, ол галстук-крават инесімен бекітіледі, сондықтан Ұлыбритания және басқа да Ұлт Достастығы елдерінде кез келген жағдайда сақтықпен қарау керек. Галстуктарды галстуктің орнына киюге болады. Виндзор герцогы мен сэр Уинстон Черчилльдің таңғы киіммен галстук киген суреттері болғанымен, Дебретт оларды киюге кеңес бермейді және оны нақты нұсқа ретінде де ұсынбайды. Кейбір стиль сарапшылары, соның ішінде Бернхард Роэцель мен Николас Антонгиаванни таңғы киіммен галстук киюге қарсы кеңес береді, бірақ аяқ жағының қақпағы арқылы бір ғана тігіс жолы болуы мүмкін. Аяқ киімдер лактан жасалмауы керек, ал Оксфорд ботинкалары киілген және оларды бүгін таңғы киіммен дұрыс киюге болады. Ат спорты шараларында ат спортына арналған ботинкалар, мысалы, жодхпур ботинкалары, Джордж ботинкалары және Челси ботинкалары да жарамды. Шұлықтардың түсі қара немесе сұр болуы керек.
If worn, cravats may be tied in either a formal dress knot (Ascot knot) which is secured with a cravat pin and should therefore be treated with caution in any context in the United Kingdom and other Commonwealth realms. Bow ties may be worn as an alternative to the necktie. Although there are photographs of the Duke of Windsor and Sir Winston Churchill wearing bow ties with morning dress, and Debrett's does not advise against the wearing of one, it is not expressly provided as an option by Debrett's. Some style authorities, including Bernhard Roetzel and Nicholas Antongiavanni, advise against the wearing of bow ties with morning dress. but may include a single line of tooling across the toe cap. The shoes should not be patent leather, and Oxford boots were worn and these can be correctly worn with morning dress today. When worn at equestrian events, boots of equestrian origin such as jodhpur boots, George boots and Chelsea boots are also acceptable. Socks should be black or grey.
Бас киімдер
Ұлттар Достастығында дәстүрлі қара немесе сұр (кем ресми, бірақ көбірек қабылданатын) жоғары шапан үйлену тойында қосымша аксессуар саналады. Дегенмен, Корольдік Аскоттағы Корольдік бекетте шапан кию міндетті болып табылады.
"Таңертеңгі киім"
Ерлер тойға қатысушылар ретінде таңғы киім киеді. Сарайлық киім, қонақ киімі және ақ галстук сияқты, таңғы киім де жоғары мәртебелі және маңызды әлеуметтік шараларға арналған. Атына қарамастан, таңғы киімді күндізгі уақыттағы, сағат бестен бұрын басталатын әлеуметтік іс-шараларға киюге болады, бірақ сағат алтыдан кейін басталатын шараларға киюге болмайды; "таңғы" деген сөз "күндізгі" деп түсінілуі керек. Еуропада күйеу жігіт киімнің стилін анықтайды: егер ол таңғы киім кисе, қонақтар да солай кие алады.
Ерлер үшін баламалы
Ресми киімнің этикетіне сәйкес, таңертеңгі киім – оның күнделікті азаматтық киімі, және бірнеше сәйкес нұсқалары бар. Ақ галстук – кешкі әлеуметтік іс-шаралар үшін дұрыс, эквивалентті ресми киім. Таңертеңгі жакеттің алдыңғы бөлігі кешкі жакеттен (смокингтен) осыған байланысты ерекшеленеді: біріншісінің белі көлбеу кесілсе, екіншісінікі көлденең кесіледі, ал артқы бөлігі кешкі смокингке арналған «құйрық» жакеттен өзгеше болып кесіледі. Жакеттің белдік бөлігінің құрылымы атқа мінуге қолайлы болу үшін жасалған.
Әйелдер үшін балама
Әйелдер "көрсеткіштік күндізгі киім" киюі керек, мысалы, көрсеткіштік күндізгі көйлек немесе жакетпен киілетін юбка. Белбеусіз, иықтан түсетін, бір иықты, мойынға байланатын, мөлдір, бардот және спагетти белбеулері Корольдік Аскоттағы Корольдік қоршауда рұқсат етілмейді. Төс қабаты міндетті түрде киілуі керек. Сонымен қатар, таңертеңгі киім кейбір патшалық немесе үкіметтік қабылдауларда және әлеуметтік маусымдық шараларда (мысалы, Корольдік Аскоттың Корольдік қоршауы, Эпсом Дербисінің Королева тұрағы немесе Австралиядағы Виктория Дерби сияқты ат жарыстарында) көрінуі мүмкін. Оны кейде Лондондағы Сент-Пол соборында және Эдинбургтегі Сент-Джайлс соборында да кигендерін көруге болады. Басқа жағдайларға Лондон қаласының кейбір мекемелері, оның ішінде бауырлас ұйымдар, джентльмендер клубы, ливреялық компаниялар мен гильдиялар жатады. Бұл киім сондай-ақ Ұлыбританияның ең дәстүрлі мектептерінің кейбірінде, мысалы Харроу (жексенбі күндері) және Итон мектептерінде мектеп формасы ретінде де бар.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та таңғы пальтоны кейде кескіш пальто деп атайды. Дәстүр бойынша, АҚШ Бас прокуроры (SG) АҚШ Жоғарғы Сотының алдында ауызша дәлелдеме келтірген кезде жолақты шалбар және таңғы пальто киеді. АҚШ Бас прокурорының орынбасарлары, сондай-ақ Әділет министрлігінің басқа адвокаттары да Жоғарғы Сотқа қатысқанда таңғы киім киеді. Бұл, АҚШ Жоғарғы Сотының алдында сөз сөйлегенде әдетте қарапайым бизнес-костюм киетін басқа адвокаттардың киім-кешегінен ерекшеленеді. Элизабет Прелогар 2021 жылы SG тағайындалғанда Каганның үрдісін сақтады. Таңғы киім Нью-Йорк қаласындағы Бесінші авенюдегі дәстүрлі Пасха шеруінде де кездеседі.