Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иммигранттар Доминика Республикасынан шығыс көршісіне көшіп келді. Соңғы жылдары Пуэрто-Рикодағы жұмыссыздық пен экономикалық дағдарысқа байланысты доминикалықтардың иммиграциясы төмендеді, ал кері бағытта, Пуэрто-Рикодан Доминика Республикасына иммиграция артты. Бұл ағымды Пуэрто-Рикодан оралған доминикалықтар мен Доминика Республикасында қоныс тепкен этникалық пуэрторикалықтар құрайды. Қазіргі уақытта Гаити азаматтары Гиспаньола аралынан АҚШ-тың тәуелді территориясына, көбінесе доминикалық контрабандистердің көмегімен өтуге тырысатын адамдардың көп бөлігін құрайды.
Immigrants have moved from the Dominican Republic to its eastern neighbor
In recent years, the rate of Dominican immigration has declined due to the unemployment and economic crisis in Puerto Rico, and there's been increasing immigration in the opposite direction, from Puerto Rico to the Dominican Republic, consisting of both Dominicans returning from Puerto Rico as well as ethnic Puerto Ricans settling in the Dominican Republic. Haitian nationals now make the majority of persons trying to reach the U. S. commonwealth from the island of Hispaniola, usually with the aid of Dominican smugglers.
1795 жылдан 1961 жылға дейін
Колониалдық Санто-Домингоның көптеген тұрғындары, қазіргі Доминикан Республикасы, 1795 жылы Санто-Домингоның Францияға өткеніне, 1801 жылдан 1803 жылға дейінгі Гаитидің басып кірулеріне және 1822 жылдан 1844 жылға дейінгі оккупацияға байланысты Пуэрто-Рикоға қоныс аударды. Иммиграция келесі 86 жыл бойы жалғасты, бірақ салыстырмалы түрде баяу қарқынмен. Рафаэль Трухильоның 1930 жылдан 1961 жылға дейінгі диктатурасы доминикандықтардың шетелге саяхаттауына елеулі шектеулер қойды. 1960 жылы Пуэрто-Рикода 1812 доминикандық болды, олардың кейбіреулері Доминикан Республикасына бұрын көшіп келген пуэрторикалықтардың ұрпақтары еді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Пуэрто-Рико мен Доминикан Республикасы арасында көші-қон өте жоғары болды, бұл тек таино дәуірінде ғана емес, сонымен қатар испан отаршылдық кезеңінен бастап қазіргі заманға дейін жалғасты. Екі елдің де ұқсас мәдениетіне байланысты, жаңа қоныс аударушылар оңай аралас некелерге тұрып, жергілікті мәдениетке тез сіңісіп кететін. Екі аралдың да халқының көп бөлігінің екінші аралдан алыс туысқандары бар деп есептеледі, себебі екі аралдың арасындағы үздіксіз ағын, әсіресе 18-шы ғасырдан 20-шы ғасырдың ортасына дейін байқалды.
Many residents of Colonial Santo Domingo, now the Dominican Republic, left for Puerto Rico because of the cession of Santo Domingo to France in 1795, the Haitian invasions from 1801 to 1803, and the occupation from 1822 to 1844. Immigration continued over the next 86 years although at a comparatively low rate. The dictatorship of Rafael Trujillo from 1930 to 1961 greatly constrained foreign travel by Dominicans. In 1960, there were 1,812 Dominicans in Puerto Rico, some of whom were "returning" descendants of Puerto Ricans who had themselves migrated to the Dominican Republic. Historically, there has been very high migration between Puerto Rico and the Dominican Republic, not only during the Taino era, but also during the Spanish colonial era up until modern times. It was very, very common, due to similar cultures, for newcomers to intermarry and assimilate easily into the local culture. It is estimated that significant portions of both islands have some distant ancestry from the other island due to the constant flow between both islands especially in the 18th to mid 20th centuries.
Жақында
Доминикандық көші-қон 1961 жылдан кейін саяси оқиғалардың салдарынан күрт артты, алғашқысы сол жылы Трухильоның қазасы болды. Көптеген саясаткерлер мен бұрынғы консервативті режимнің басқа да өкілдері, сондай-ақ мемлекеттік қызметкерлер елден шығып кетті, олардың көпшілігі Пуэрто-Рикоға бағыт алды. Көші-қонды ынталандырған келесі маңызды саяси оқиға – 1963 жылы сайланған солшыл президент Хуан Бошқа жасалған төңкеріс. Одан кейін 1965 жылы Бошты қайта орнату мақсатымен көтеріліс болғаннан кейін Доминикан азаматтық соғысы басталды. АҚШ соғыс басталғаннан бірнеше күн өткен соң Доминикан Республикасына әскер енгізіп, жаңадан сайланған АҚШ қолдаған консервативті Жоакин Балагер режимінің қарсыластарына виза беру арқылы азаматтық соғыстың жаңаруын болдырмау саясатын ұстанды (айта кетейік, Бош сияқты Балагердің де түбі Пуэрто-Риколық). Виза алғандардың көпшілігі Пуэрто-Рикоға сапарлады. Саясат келесі онжылдықтарда да эмиграцияға әсерін тигізе берді, президенттік сайлау жылдары бұрынғы Трухильо режимінің өкілі Балагер президенттікке жеңіске жеткен сайын эмиграцияның өрбуі байқалды, мысалы 1966, 1970, 1974, 1986 және 1990 жылдары. Осының нәтижесінде, доминикандық эмигранттардың көп бөлігі орта тапқа жататын, білікті мамандық иелері болды, олардың ішінде көптеген менеджерлер мен мамандар бар еді. 2003-2004 жылдары ауыр экономикалық дағдарыс тағы да эмиграцияның күшеюіне себеп болды. Доминикандықтардың Пуэрто-Рикоға көшіп келуінің ең жоғары деңгейі 1970 жылдан 2005 жылға дейін сақталды, содан кейін Пуэрто-Рико экономикасы құлдырады, одан бері ол баяу дамып келеді, эмиграция кері бағытта өсіп, пуэрто-риколықтар Доминикан Республикасына көшіп келеді. Бірақ Пуэрто-Рикоға көшіп келген көптеген доминикандықтар сол жерде қалып, жаңа өмір бастады, ал кейбір доминикандықтар (сондай-ақ басқа латындықтар мен карибтік аймақтан келгендер, мысалы, гаитиліктер мен кубалықтар) оны АҚШ-тың материгіне, әсіресе Нью-Йорк және Майами сияқты қалаларға уақытша тоқтау орны ретінде пайдаланды. 2010 жылғы халық санауы бойынша Пуэрто-Рикода 68 мың доминикандық тұрады, бірақ олардың саны 300 мыңға жетеді деген болжамдар да бар, олардың көпшілігі құжаттары ретсіз. Кейбір доминикандық қылмыскерлер Пуэрто-Риконың аумақтық мәртебесін пайдаланып, Пуэрто-Риконың АҚШ азаматтарының жеке басын ұрлау, пуэрто-риколық қылмыскерлермен бірлесіп Колумбиядан есірткіні аралға жеткізіп, одан әрі АҚШ-тың материгіне тасымалдау сияқты қылмыстар жасауда. Дегенмен, доминикандықтардың басым көпшілігі жақсы өмір сүру, бизнес ашу және позитивті өмір салтын ұстану үшін келеді.
Dominican migration increased sharply after 1961 as a result of political events, of which the first was the assassination of Trujillo that year. Many politicians and other members of the conservative former regime, as well as government employees, left the country, many of them for Puerto Rico. The next major political event to drive emigration was the coup d'état against the elected, leftist president Juan Bosch in 1963. Then followed the Dominican Civil War in 1965 after a revolt to restore Bosch. The United States invaded the Dominican Republic a few days into the conflict, and one of its policies was to prevent renewed civil war by issuing visas to opponents or potential opponents of the newly elected US backed conservative regime of Joaquín Balaguer (who was incidentally, like Bosch, of Puerto Rican ancestry). Many of the visaholders traveled to Puerto Rico. Politics continued to play a role in emigration in succeeding decades, as presidential election years produced emigration peaks whenever Balaguer, a member of the former Trujillo regime, won the presidency, as happened in 1966, 1970, 1974, 1986, and 1990. As a result, most of the Dominican emigration was middle class and skilled, including many managers and professionals. Another severe economic crisis hit in 2003 to 2004, again causing a surge in emigration. The height of modern day Dominican immigration to Puerto Rico was from 1970 to about 2005, when the Puerto Rican economy started to decline, since then it's been slowly dying down, with increasing immigration the opposite direction, Puerto Ricans moving to the Dominican Republic. Though, many Dominicans who moved to Puerto Rico, stayed and started a life there, some Dominicans (and even other Latinos/Caribbeans like Haitians and Cubans) used it as a temporary stop over point to the US mainland, particularly to cities like New York and Miami. Although, 2010 census estimates put the number of Dominicans living in Puerto Rico at 68,000, there are estimates that put the number as high as 300,000, with many undocumented. Some Dominican criminals take advantage of Puerto Rico's territory status, by doing crimes such as Identity theft of Puerto Rican US citizens, and drug distribution working with Puerto Rican criminals to ship Colombian drugs to the island and then further be shipped to the US mainland. However, the vast majority of Dominicans come for a better life, to start a business, and live a positive lifestyle.
Заңсыз көші-қон
Пуэрто-Рикоға Доминикан иммиграциясының заңсыз немесе құжатсыз бөлігі соңғы онжылдықтарда артты, бұл Пуэрто-Рико мен Доминикан Республикасының екеуі үшін де қызығушылық тудырды. Бірінші тіркелген заңсыз сапар 1972 жылы жасалды, ал 1996 жылы, Доминикан иммиграциясының ең жоғары деңгейі кезінде, Пуэрто-Рикодағы барлық доминикандықтардың шамамен 28% құжатсыз болды. Көптеген құжатталған тұрғындар бастапқыда құжаттары жоқ статусын ресімдеді. 21-ші ғасырдың басында заңсыз иммиграция Пуэрто-Рико ақпарат құралдарындағы ең көп талқыланған тақырыптардың бірі болды. Заңсыз сапарлар көбінесе йолаларда (кішкентай ағаш қайықтарда) жасалады, олар көбінесе тығыз толтырылады, себебі сапарды ұйымдастырушылар мен қайық капитандары осы кәсіптен максималды пайда табуға тырысады. Йоламен сапар 26-28 сағатқа созылады және Пуэрто-Рико шұңқыры (су асты кратер аймағы) немесе Мона бұғазы арқылы өтеді. Аман қалғандардың айтуынша, адамдар акулалардың жеуіне немесе қайық шұғына бастағанда теңізге секіруге мәжбүр болған. Басқалары ауыр толқын йоланы құлатқаннан кейін жақындарын суға батып кеткенін айтады, ал көптегендер кемеде қалған мәйіттер туралы әңгімелейді. Жолаушылар аштықтан немесе сусызданудан қайтыс болуы мүмкін, себебі йолалар теңізде бірнеше күнге адасып кетуі мүмкін, сонымен қатар көптеген қайықтарда дұрыс бағытты табуға көмектесетін навигациялық құралдар жоқ. Мұндай сапарлардағы трагедиялық оқиғалардың бірі – 1989 жылы Мона аралының жанында болған, онда 500-ге жуық адам қаза тапты, сондай-ақ 30 немесе одан да көп жолаушысы бар топтардың қаза болуы сияқты басқа да салыстырмалы түрде аз трагедиялар болды. Бұл трагедиялық сапарлардың ең танымал болғаны – Нагуа трагедиясы, себебі Пуэрто-Рикоға бағытталған йола Нагуа жағалауынан шығуға тырысқанда суға батты. Жүзден астам адам, оның ішінде қайықтың капитаны мен сапарды ұйымдастырушысы қаза тапты. 2008 жылдың қараша айында Пуэрто-Рикоға бағытталған 33 доминикандық мигрант 15 күннен астам теңізде адасып, АҚШ жағалау күзетінің патрульдік қайығымен құтқарылғанға дейін каннибализмге жүгінуге мәжбүр болды. Доминикан Республикасынан Пуэрто-Рикоға жасалған барлық заңсыз сапарлар трагедиямен аяқталмайды. Бұл сапарларды көбінесе адам саудагерлері ұйымдастырады, олар Доминикандықтарды заңсыз әкелу үшін аптасына үш рет Пуэрто-Рикоға барып-қайтады. Бірақ осындай сапарларда көптеген адамдар қаза болғандықтан, Пуэрто-Рико мен Доминикан Республикасының үкіметтері оларды азайту үшін бұқаралық ақпарат құралдары арқылы науқандар жүргізуде. Доминикан Республикасында теледидарда судағы мәйіттердің суреттері көрсетіліп, адамдарды йоламен Пуэрто-Рикоға сапар жасаудан қайтармақ. Адам саудагерлері ұсталған жағдайда ұзақ мерзімге түрмеге жабылады, ал жолаушылар қылмыстық айыпталмай Доминикан Республикасына депортацияланады. 2009 жылы губернатор Луис Фортуньо Тоа-Баха муниципалитетіндегі Виллас-дель-Соль шағын қаласының су және электр энергиясы сияқты маңызды қызметтерін тоқтатуға бұйрық берді. Бұл шағын қала негізінен су тасқынына ұшырау қаупі бар мемлекеттік жерлерге заңсыз салынған үйлерден тұрады. Федералдық Төтенше жағдайларды басқару агенттігі бұл үйлерді Пуэрто-Рико үкіметінен сатып алып, олардың одан әрі пайдаланылуын болдырмақ. 2010 жылдың қаңтар айында арал үкіметі АҚШ азаматтары және құжатсыз шетелдіктер, негізінен доминикандықтар тұратын кейбір үйлерді бұзуды бастады.
The illegal or undocumented component of the Dominican immigration to Puerto Rico has increased over recent decades, becoming large enough to attract great attention, both in Puerto Rico and the Dominican Republic. The first recorded illegal trip took place in 1972, and perhaps 28% of all Dominicans in Puerto Rico were undocumented in 1996, during the peak decade of Dominican immigration to the Commonwealth; many of the documented residents had regularized their originally undocumented status. Illegal immigration has been one of the most recurrent themes in Puerto Rican news media during the first decade of the 21st century. Illegal trips usually take place in yolas (small wooden boats), usually overcrowded, as trip planners and boat captains seek to realize the greatest profit from the ventures. A trip on a yola takes 26–28 hours and takes place over the Puerto Rico Trench (an underwater crater area) or through the Mona Passage. Accounts by survivors include people being either eaten alive by sharks or forced to jump into the sea when there is a danger of sinking. Others tell of seeing their loved ones left behind to drown after a heavy wave has overturned one of these yolas, and many others tell of corpses left on board. Travelers sometimes die of starvation or dehydration since the yolas can get lost out at sea for days, and many have no type of navigation equipment on board to steer them in the right direction. Noted tragedies on such trips include a 1989 sinking near Mona Island where as many as 500 perished, and other, comparatively small tragedies where groups of 30 or more passengers have died. Perhaps the most famous of these tragic trips was the Nagua Tragedy, named so because the yola heading to Puerto Rico that time sunk while trying to make its way out of a beach in Nagua. More than one hundred died, including the boat's captain and the trip planner. In November 2008, a group of 33 illegal Dominican migrants who were en route to Puerto Rico were forced to resort to cannibalism after they were lost at sea for over 15 days before being rescued by a U. S. Coast Guard patrol boat. Not all illegal trips to Puerto Rico from the Dominican Republic end in tragedy. These trips are massively scheduled by traffickers, who sometimes travel up to three times each week from Puerto Rico to illegally bring Dominicans. But, because of the large amount of lives that have been lost in many of these trips, both the governments of Puerto Rico and the Dominican Republic have launched mass media campaigns to try to reduce them. In the Dominican Republic, videos of dead bodies on the water are shown on television to try to deter people from travelling to Puerto Rico on yolas. The traffickers face long periods in jail if caught, whereas the travelers are deported to the Dominican Republic, where they do not face criminal charges. In 2009 an order was given by Governor Luis Fortuño to shut off essential services, such as water and electricity, to Villas del Sol, a shantytown within the municipality of Toa Baja. The shantytown consisted mainly of homes built illegally on flood prone government owned land. The Federal Emergency Management Agency bought these homes from the Puerto Rican Government in order to keep them from being used further. In January 2010 the island government began demolishing some of the homes whose residents are both U. S. citizens and undocumented aliens, mainly of Dominican origin.
Қазіргі жағдай
Пуэрто-Рикодағы доминикандықтардың шамамен 67 пайызы заңды азаматтар болып табылады. 2010 жылғы халық санауы бойынша Пуэрто-Рикода 68 036 доминикандық тұрады, бұл аралдың жалпы халқының 1,8 пайызын құрайды. Пуэрто-Рикодағы доминикандықтардың көп бөлігі Сан-Хуан қалалық аймағында, әсіресе Сан-Хуан, Баямон және Каролина қалаларында шоғырланған. 2000 жылғы халық санауының мәліметтеріне сәйкес, осы топтың 55 пайызы Сан-Хуан муниципалитетінде, 11 пайызы Каролинада және 7 пайызы Баямонда тұрады. Сан-Хуан халқының шамамен 13 пайызы доминикандықтарды құрайды. Пуэрто-Рикодағы доминикандықтардың интеграциясы және ассимиляциясы жоғары деңгейде, аралдағы ең көп шоғырланған жерлер Сан-Хуанның Каролинаға жақын шығыс бөліктерінде, шығыс Сантурсе және Рио-Пьедрас (Ориенте, Сабана Ллана) ауданында орналасқан, онда олар тұрғындардың төрттен бір бөлігін құрайды. Доминикандықтардың шағын тобы Пуэрто-Риконың батыс жағалауында (Маягуэс маңында) Испаньолаға жақындығына байланысты қоныстанған.
About 67% of Dominicans in Puerto Rico are legal citizens. The 2010 census estimated a population of 68,036 Dominicans in Puerto Rico, equal to 1.8% of the Commonwealth's population. Majority of Dominicans in Puerto Rico live in the San Juan metropolitan area, chiefly the cities of San Juan, Bayamón, and Carolina. Data from the 2000 census shows that 55% of this group lived in San Juan municipality, 11% in Carolina, and 7% in Bayamón. San Juan is about 13% Dominican, though there are high levels of integration and assimilation among Dominicans in Puerto Rico, the highest concentrations on the island can be found in eastern sections of San Juan near Carolina, in eastern Santurce and the Rio Piedras (Oriente, Sabana Llana) district, where they represent up to one quarter of the residents. Smaller numbers of Dominicans settle the west coast (around Mayagüez) of Puerto Rico due to proximity to Hispaniola.