Кіріспе

14 ғасырдағы Вейшнавтық бақтылық ақын-әулие Жағадгуру Свами Рамананда (IAST: Rāmānanda) немесе Раманандачарья – 14 ғасырда Солтүстік Үндістанның Ганг алқабында өмір сүрген Вейшнавтық құлшылық ақыны-әулие. Гаур брахман отбасында дүниеге келген Рамананда өмірінің көп бөлігін қасиетті Варанаси қаласында өткізді. Оның туған күні 30 желтоқсан, ал қайтыс болған күні белгісіз. Дегенмен, тарихи деректер оның Солтүстік Үндістанда 14-шы және 15-ші ғасырлар арасында, Ислам билігі тұсында қарқынды дамыған Бхакти қозғалысының алғашқы қасиетті тұлғаларының бірі болғанын көрсетеді. Оның өлеңдері сикхтердің қасиетті кітабы Гуру Грант Сахибте кездеседі. Рамананда халыққа түсінікті болу үшін рухани тақырыптарды және өлеңдерін халық тілі – хинди тілінде жазғанымен белгілі.

Өмірбаян

Рамананданың өмірі туралы, оның ішінде туған және қайтыс болған жылы туралы нақты мәлімет аз. Үнді әдебиетінің энциклопедиясы оның өмір сүру мерзімін 1366–1467 жылдар деп көрсетеді. Оның өмірбаяны екінші дереккөздердегі айғақтар мен үйлеспейтін қасиетті өмірбаяндық әңгімелерден құрастырылған. «Оның оңтүстік шығайы туралы ешқандай сөз айтылмаған, ал оның Каньякубжа брахманы екендігі туралы мәлімдеме мұндай теорияға қатысты шешуші түрде қарсы келеді» – Джордж А. Грейрсон (1920). «Рамананданың ұстазы Рагхавананда оңтүстіктен келген, көп саяхаттағаннан кейін Бенарес қаласында қоныстанды. Рамананда оның шәкірті сол жерде болды, оңтүстікте емес» – Джордж А. Грейрсон (1920).

Әдеби шығармалары

Рамананда көптеген құлшылық өлеңдердің авторы ретінде еске алынады, бірақ көптеген Бхакти қозғалысы ақындары сияқты, оның осы өлеңдердің нағыз авторы болғандығы даулы. Оған инди тіліндегі «Гьян-лила» және «Йог-цинтамани» трактаттары, сондай-ақ санскрит тіліндегі «Вайшнава Мата Бхаджабхаскара» және «Рамаркана паддхати» еңбектері жатқызылады. Ол 15 ғасырдағы «Адхиатма Рамаяна» мәтінінде де осыған ұқсас байланыс бар екенін айтады, бірақ Рамананданың ілімдері осы мәтінге ықпал еткенін дәлелдейтін тарихи мәліметтер жоқ. Дегенмен, бұл теорияның тарихи негізі жоқ және ғалымдар тарапынан кең қолдау таппаған. Рамананда, егер адам өзінің ішкі болмысы ретінде Хариді (Вишнуды) танымаса, аскетизм арқылы жасалған құрбандықтар мен қайырымдылықтың мәні жоқ деп есептейді. Ол ораза тұту мен қағидаларды сынға алып, олардың маңызды емес екенін, ал адам Брахманның (Жоғарғы Күштің) мәнін тереңінен сезініп, ойға шолу жасамаса, олардың ешқандай пайдасы болмайтынын айтады. Солтүстік Үндістанның Ганг жазығы ислам билігінде болған кездегі оның тырыстары индустерді қайта жандандырып, Рамаға жеке, тікелей бағыну формасына қайта бағыттауға көмектесті. Оның көңілділігі және туған тегі мен жынысына емес, адалдыққа баса назар аударуы, әртүрлі өмірлік жолдан келген адамдарды руханиятқа тартқан үлгі болды, ал рухани ойларды санскрит емес, қарапайым тілде жеткізуі, оларды халық арасында таратуды және терең ойлауды жеңілдетті.

Әлеуметтік реформалар

Рамананда Солтүстік Үндістанның ықпалды әлеуметтік реформаторы болды. Ол білім іздеуді және тікелей бақуаттылықты қолдады, сондай-ақ тегі, жынысы немесе дініне қарамастан кемсітпеді.