Кіріспе

АҚШ Конгресі құрған қаржылық қызметтер корпорациясының түрі.

Үкіметтік демеушілікпен құрылған кәсіпорын (GSE) – АҚШ Конгресі құрған қаржылық қызметтер корпорациясының түрі. Олардың негізгі міндеті – экономиканың нақты секторына несие ағынын жақсарту, капитал нарығының осы сегменттерін тиімді әрі ашық ету, сондай-ақ инвесторлар мен капитал берушілер үшін тәуекелді азайту. GSE-лердің күтілетін нәтижесі – несие алуға қолжетімділікті арттыру және оның құнын төмендету, негізінен инвесторлардың капитал шығынына қатысты тәуекелді азайту арқылы: ауыл шаруашылығы, тұрғын үйді қаржыландыру және білім беру салаларында. Белгілі GSE-лерге Fannie Mae (Federal National Mortgage Association) және Freddie Mac (Federal Home Loan Mortgage Corporation) жатады. Конгресс алғашқы GSE-ді 1916 жылы Фермалық несие жүйесін құру арқылы құрды. 1932 жылы Федералды тұрғын үй несие банктерін құру арқылы тұрғын үй қаржы секторында GSE-лерді бастады; ал 1972 жылы Sallie Mae-ді құру арқылы білім беру саласын мақсат етті (бірақ 1995 жылы заңнама арқылы Конгресс Sallie Mae-ге үкіметтік демеушіліктен бас тартып, толыққандай жекеменшік мекемеге айналуға рұқсат берді). GSE-лер жұмыс істейтін несиелендіру сегменттерінің ішінде тұрғын үй ипотекасының несиелендіру сегменті ең ірісі болып табылады. GSE-лердің ипотекалық портфелі шамамен 5 триллион долларды құрайды.

АҚШ валютасын қолдау

АҚШ Конгресі Федералды резерв банктері Федералды резерв банкі айналысқа шығаратын Федералды резерв банкноттарының құнына тең кепілдіктерді сақтауын міндеттеді. Бұл кепілдіктер көбінесе АҚШ қазынашылығының, федералдық агенттіктердің және мемлекеттік қолдауға ие кәсіпорындардың бағалы қағаздары түрінде ұсталады.

Бизнес

Конгресс капитал нарықтарының тиімділігін арттыру және қаржыны қаржыландырушылардан жоғары несие сұранысы бар аймақтарға оңай бағыттауға кедергі келтіретін нарық кемшіліктерін жою мақсатында мемлекеттік кепілді компанияларды (ГМК) құрды. Бұл, ең алдымен, капиталды ұсынғандар үшін капитал жоғалту тәуекелін шектейтін кепілдік нысанында жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта ГМК негізінен несие берушілер мен қарыз алушыларға тұрғын үй және ауыл шаруашылығы салаларында көмек көрсету үшін қаржы делдалы ретінде әрекет етеді. Ең танымал екі ГМК – Fannie Mae және Freddie Mac ипотекалық несиелерді сатып алып, оларды ипотекалық кепілдік берілген бағалы қағаздарға (ИҚБҚ) біріктіреді, олар Fannie Mae немесе Freddie Mac-тің қаржылық қолдауымен қамтамасыз етіледі. Осы ГМК-нің қаржылық қолдауының арқасында бұл ИҚБҚ инвесторлар үшін ерекше тартымды және «келешекте жарияланатын» немесе «TBA» нарығында сауда жасауға құқылы. Сонымен қатар, ГМК кепілдіктер, облигациялар және секьюритизация арқылы несиелердің екіншілік нарығын құрды. Бұл біріншілік нарықтағы қарыз эмитенттеріне несие көлемін ұлғайтуға және жеке несиелермен байланысты тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік берді. Бұл инвесторларға стандартталған құралдарды (секьюритизацияланған бағалы қағаздар) ұсынады.

Меншік құқығы мен кепілдік

Кейбір GSE (мысалы, Fannie Mae және Freddie Mac) жеке меншікте болған, бірақ мемлекеттік бекітілген; ал басқалары, мысалы, Федералдық үй-жай несиелеу банктері, олардың қызметтерін пайдаланатын корпорацияларға тиесілі. GSE қағаздарының кредиттік тұрақтылығына қатысты нақты мемлекеттік кепілдігі жоқ, бірақ несие берушілер оларға артықшылықты пайыздық ставкалар береді, ал олардың қағаздарын сатып алушылар оларға жоғары баға ұсынады. Бұл, ішінара, үкіметтің мұндай маңызды институттардың банкротқа ұшырауына немесе қарыздық міндеттемелерін орындамауына жол бермейтініне байланысты "жасырын кепілдік" болуына байланысты. Осы түсінік Fannie Mae және Freddie Mac компанияларына жылына шамамен 2 миллиард доллар үнемдеуге мүмкіндік берді. Бұл жасырын кепілдік 2008 жылғы субпримдік ипотекалық дағдарыс кезінде АҚШ үкіметінің Fannie Mae және Freddie Mac компанияларын құтқаруы және қорғаушылыққа беруі арқылы сынақтан өтті. Әрбір GSE проспектісінде, субпримдік несиелер берілгенге дейіннен бастап, мынадай мәтін немесе оған өте ұқсас мәтін қалың әріптермен жазылған: "Сертификаттар мен сертификаттар бойынша төленетін сыйақы АҚШ-тың кепілдігі емес және АҚШ-тың немесе оның агенттіктерінің, Fannie Mae-ден басқа, қарызы немесе міндеттемесі болып табылмайды". GSE-нің қарсыластары субпримдік дағдарыстан бұрын-соңды "жасырын кепілдікке" қарсы шықты.