Кіріспе

Арахноидты қабықшаның қабынуы

Арахноидит – орталық нерв жүйесін қоршап, қорғайтын ми қабықшаларының бірі – арахноидты қабықшаның немесе "арахноидтің" қабыну жағдайы. Ми қабықшаларының ең сыртқы қабаты – қатты қабықша (лат. dura mater) және ол бас сүйегі мен омыртқаның ішкі бетіне жабысады. Арахноид қатты қабықшаның астында немесе "терең" орналасқан, ми мен жұлынның бетіне тікелей жабысатын жұқа қабықша болып табылады. Созылмалы ауырсыну, оның ішінде нейралгия жиі кездеседі, ал жұлынның зардап шегуінен аяқ-қолдардың сезімі ұюы және қышынуы болуы мүмкін, жұлынның төменгі бөлігі зардап шеккен жағдайда ішек, несеп шығару және жыныстық функцияларға әсер етуі мүмкін. Сифилис, жарақат, дискілердің жарылуы, аутоиммунды васкулит және Гийен-Барре синдромы, майға негізделген рентгендік контраст заттарымен миелография, хлоргексидин, стероидтар мен антибиотиктердің эпидуральды инъекциясы, эпидуральды қан тампондары және анестетиктер арахноидиттің себептері болуы мүмкін. Көп жағдайда арахноидиттің нақты себебін анықтау қиын, себебі себеп пен симптомдардың пайда болуы арасындағы уақыт аралығы өзгеруі мүмкін. Омыртқаға жасалатын операциялардың көбейгеніне байланысты, арахноидиттің жиі кездесетін себебі – бел омыртқасына жасалатын процедуралар.

Патогенез

Жоғарыда аталған этиологиялар арахноид қабынуына себеп болып, арахноидитке алып келуі мүмкін. Бұл қабыну ауырсынуға, тіпті неврологиялық тапшылықтарға әкелуі мүмкін – сезім және қозғалыс механизмдерімен жүйкелердің дұрыс байланыспауынан туындайтын симптомдар. Қабынудан шеміршек тіні және жабысу пайда болып, омыртқа жүйкелерінің бірігіп қалуына себеп болуы мүмкін, мұндай тіндер дюра мен арахноид немесе пиа мен арахноид арасындағы жұқа қабықтарда (лептоменингтерде) және олардың арасында дамиды. Созылмалы қабыну арахноидиттің сүйекке айналуына (арахноидалы оссификация) әкелуі мүмкін, онда қабынуға ұшыраған арахноид сүйекке айналады, бұл арахноидиттің жабысу формасының кеш сатыдағы асқынуы деп саналады. Омыртқа миының ісінуі, миеломаляция, қауда эквина синдромы және гидроцефалия сияқты ауыр асқынулар да пайда болуы мүмкін.

Диагностика

Диагноз клиникалық көріністердің, пациенттің тексеруінің және суреттеу әдістерімен бағалаудың жиынтығына негізделеді. Ең көп зардап шегетін аймақ – арқаның белдік бөлігі, және ол арқадағы ауырсыну, неврологиялық бұзылыстар және айқын жабысулар көрсететін классикалық үш белгіні қамтиды. Сүйек тіні қалыптасатын жағдайда, күшейтілмеген КТ арахноидальдық сүйек тінінің болуын және кеңдігін жақсырақ көрсетеді және МРТ-ға толықтыру болып табылады, себебі МРТ-ның нақтылығы төмен болуы мүмкін, ал алынған нәтижелер кальцификация немесе гемосидерин аймақтарымен шатастырылуы мүмкін.

Емдеу

Арахноидитті емдеу қиын болуы мүмкін және емдеу көбінесе ауырсыну мен басқа да симптомдарды жеңілдетумен шектеледі. Арахноидит әзірге толыққанды емделмейтін, өмірді өзгерте алатын жағдай болғанымен, оны басқаруға дәрі-дәрмектер, физиотерапия және қажет болған жағдайда психотерапия көмектеседі. Сондай-ақ, метилпреднизолонмен импульстік стероидтік терапия және көп компонентті ауырсынуды басқару тәсілдері қолданылады. АҚШ Тамақ және дәрі-дәрмек басқармасы мен басқа да зерттеулерде исиас ауруын емдеу үшін жасалатын эпидуральды стероид инъекциялары осы аурудың себебі болуы мүмкін екендігі анықталғандықтан, арахноидитті емдеу үшін олардың қолданылуы ұсынылмайды, себебі бұл жағдайды нашарлатады. Кейбір науқастарға моторизацияланған көмекші құралдар пайдалы болуы мүмкін, бірақ мұндай құралдардың бағасы мүмкіндігі шектеулі адамдарға қолжетімсіз болуы ықтимал.