Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Месопотамиялық мифтік тұлға
Mesopotamian mythical figure
Адапа – Месопотамиялық мифтік тұлға, ол өлместік сыйлығын білмей тұрып қабылдаудан бас тартқан. Бұл оқиға, көбінесе "Адапа және Оңтүстік жел" деп аталады, Мысырдағы Телл-эль-Амарнадағы (б.з.д. 14 ғасыр) және Ассирияның Ашшурбанипал кітапханасынан табылған жазбалар (б.з.д. 7 ғасыр) бойынша фрагменттер түрінде белгілі. Ол туралы ең көне дәстүр Ме Туран/Телл Хаддад тақташаларында (б.з.д. 19-16 ғасырлар) сақталған, ол сумер тілінде жазылған. Адапа Месопотамия дінінде маңызды тұлға болған. Оның аты экзорцизм рәсімдерінде күш шақыру үшін қолданылған. Сонымен қатар, ол дана басшының архетипіне айналды. Осы контексте оның атын жағымды салыстырулар жасау үшін айтылған. Кейбір ғалымдар Адапаны Уанна есімді Апкаллумен шатастырады. Бұл байланысқа дәлелдер бар, бірақ "Адапа" атауы "дана" деген мағына беретін эпитет ретінде де қолданылған болуы мүмкін.
Adapa was a Mesopotamian mythical figure who unknowingly refused the gift of immortality. The story, commonly known as "Adapa and the South Wind", is known from fragmentary tablets from Tell el Amarna in Egypt (around 14th century BC) and from finds from the Library of Ashurbanipal, Assyria (around 7th century BC). The oldest tradition about him is from Me Turan/Tell Haddad tablets (around 19 16th century BC), which is written in Sumerian. Adapa was an important figure in Mesopotamian religion. His name would be used to invoke power in exorcism rituals. He also became an archetype for a wise ruler. In that context, his name would be invoked to evoke favorable comparisons. Some scholars conflate Adapa and the Apkallu known as Uanna. There is some evidence for that connection, but the name "adapa" may have also been used as an epithet, meaning "wise".
Шолу
Адапаның тарихы алғаш рет Мысырдың Амарна қаласынан, египет патшасы Аменафис IV-нің (б.з.д. 1377–1361) мұрағатынан табылған. 1912 жылға қарай Ашурбанипал кітапханасынан (б.з.д. 668–626) жасалған үш табалдыры түсіндіріліп, олардың ішінде оқиғаның бөліктері кездесті. 2001 жылға қарай кітапханадан бес фрагмент белгілі болды. Таныс нұсқаларының бірнешеуінде айырмашылықтар бар. Мәтіндер каталогы бойынша, мүмкін болған бастапқы атауы, инципиті – «Адапа жұмаққа». Адапа ертегісінің дамуына қазіргі заманғы талдау жасалды.
Adapa's story was initially known from a find at Amarna in Egypt from the archives of Egyptian King Amenophis IV (1377–1361 BC). By 1912, three finds from the Library of Ashurbanipal (668–626 BC) had been interpreted and found to contain parts of the story. As of 2001 five fragments from the library are known. There are differences in several of the known versions of the text. Based on a catalogue of texts, a possible original title, an incipit, may have been Adapa into heaven. A modern analysis of the development of the main Adapa tale is by .
Басқа мифтер
Адапа сонымен қатар патша Энмеркармен байланысты (көрсетілген мәтін өте шашыраңқы). Белгілі бөлімдерінде Адапа мен Энмеркар жерге түсіп (тоғыз кеулем тереңдікке дейін), ежелгі қабірді бұзуға қатысады. Олардың онда не істегені белгісіз, бірақ олар қабірден шығып, оны қайтадан жабады.
Adapa is also associated with the king Enmerkar (the known text is very fragmentary). In the portions that are known, Adapa and Enmerkar descend into the earth (nine cubits down), and are involved in breaking into an ancient tomb. What happens in there is not clear, but the outcome is that they leave and reseal the tomb.
Мұра
Адапа есімі Месопотамия дінінің кейбір рәсімдерінде кеңінен таралды. Экзорцистер өз рәсімдерінде "Мен Адапамын!" деп айтқан. Шамамен 1800 жылға дейін Ниппурдегі рәсімдер Адапа есімін дұғаларында қолданды. Мәтіннің туындылары кемінде 1 ғасырға дейін қолданыста болды. Жаңа Ассирия кезеңінде Адапамен салыстыру патшаға сілтеме жасау үшін қолданылып, осылайша патшаның заңдылығын нығайтты. Мысалы, Саннахиримнің жылнамасында: "Еа [ ] маған дана Адапаға тең мол білім сыйлады" деп жазылған.
The name of Adapa became pervasive in some rituals of the Mesopotamian religion. According to exorcists would state "I am Adapa!" in their rituals. Rituals from Nippur dating to as early as around 1800 BC use Adapa's name in their incantations. Derivatives of the text remained in use until at least the 1st century AD. During the Neo Assyrian period, comparisons to Adapa would be used in reference to the king and so were used to legitimize that king. For example, it was written in Sennacherib's Annals, "Ea [ ] endowed me with vast knowledge equivalent to that of the Sage Adapa".
Uanna/Oannes ретінде
Адапа есімі бірінші Апкаллу үшін де қолданылған, кейде Уанна деп аталған (Грек авторы Беросс жазған Оанн есімді жұмысында). Екеуінің айтылуы әртүрлі, (Уанна) Апкаллу жартылай балық болса, Адапа балықшы. Дегенмен, олардың байланысы болуы мүмкін. Екі есімнің бірге кездесуіне бір түсіндірме – «адапа» сөзі клинописьте «дана» мағынасында да қолданылған (Апкаллу – даналық сыйлайтын жандар). «Адапа» сөзі «Уаннаның» эпитеті ме, әлде керісінше ме деген пікірлер де бар. Екеуі де бірінші Апкаллудың аты ретінде бірігіп айтылады. Егер Адапа бірінші Апкаллу деп танылса, ол Эридудың мифтік бірінші (күн тоқынына дейінгі) патшасы Алулимнің кеңесшісі болған болар еді. Бұл байланыс кейбір мәтіндерде, Алулу патша туралы айтылады (Ref STT 176+185, 14–15 жолдар). Басқа мәтіндерде ол одан әлдеқайда кейінгі патша Энмеркармен байланыстырылған. Шындығында, ертерек шумерлік жазба, Ме Туран/Телл Хаддад тақташасында, Адапа Еридудың топан судан кейінгі билеушісі ретінде сипатталған.
The name Adapa has also been used for the first Apkallu, sometimes known as Uanna (in the Greek work by Berossus called Oannes). The accounts of the two are different, and (Uanna) the Apkallu is half fish, while Adapa is a fisherman. However, there may be a connection. One potential explanation for the occurrence of the two names together is that the cuneiform for 'adapa' was also used as an appellative for "wise" (the Apkallu being wisdom giving beings). Alternative viewpoints exist as to whether 'adapa' should be considered an epithet for 'uanna' or the other way around. Both occur together in compound as the name of the first Apkallu. If identified as the first Apkallu, Adapa would have been the adviser of the mythical first (antediluvian) king of Eridu, Alulim. That connection is found in some texts, with King Alulu (Ref STT 176+185, lines 14–15). Elsewhere, he is associated with the much later King Enmerkar. Indeed, earlier Sumerian record, Me Turan/Tell Haddad tablet, describes Adapa as postdiluvian ruler of Eridu.
Адам ретінде
Адапа туралы әңгіме алғаш рет қайта жаңғырылғанда, Альберт Тобиас Клей сияқты кейбір ғалымдар оны Киелі кітаптағы Адам туралы әңгімемен ұқсас деп санады. Кейінірек Александр Гейдель ("Адапа аңызы мен Киелі кітаптағы Адам туралы оқиға негізінен антиподаларша алыс жатыр") бұл байланысты жобады; алайда, ықтимал байланыстар әлі де (1981) талдауға лайық деп есептеледі. Мүмкін болатын параллельдер мен байланыстарға есімдердің ұқсастығы, оның ішінде екеуінің де бір түбірге қатысы болу мүмкіндігі; екеуі де қауіпті деп есептелетін тағамды жеу арқылы сынақтан өтеді; және екеуі де өздері жасаған қателіктері үшін Құдайдың алдына шақырылады.
When the story of Adapa was first rediscovered, some scholars saw a resemblance with the story of the biblical Adam, such as Albert Tobias Clay. Later scholars such as Alexander Heidel ("The Adapa legend and the Biblical story (of Adam) are fundamentally as far apart as antipodes") rejected this connection; however, potential connections are still (1981) considered worthy of analysis. Possible parallels and connections include similarity in names, including the possible connection of both to the same word root; both accounts include a test involving the eating of purportedly deadly food; and both are summoned before god to answer for their transgressions.