Кіріспе
Дөңгелек тесігі бар торт
Бунт торты (/bʌnt/) – Бунт қалыпында пісіріліп, оған ерекше пончик пішіні берілген торт. Бұл пішін Gugelhupf деп аталатын дәстүрлі еуропалық торттан шабыттанған, бірақ Бунт торттары әдетте нақты бір рецептпен байланысты емес. Солтүстік Америкада осы қалыптың стилі 1950 және 1960 жылдары танымал болды, осыдан кейін Nordic Ware аспап жасаушы компаниясы "Bundt" атауын тіркеп, құйма алюминийден Бунт қалыптарын шығара бастады. Pillsbury компаниясының жарнамасы осы торттардың кеңінен танымалдыққа ие болуына себеп болды.
Этимология
Бундт торттың тамыры Gugelhupf деп аталатын еуропалық бриошь сияқты торттан бастау алады. Германияның солтүстігі мен Англияның оңтүстік жартысында Гугельхупфты дәстүрлі түрде Бундкухен деп атайды, бұл атау "Бунд" және "Кухен" (торт) деген екі сөздің қосылуынан құралған. "Бунд" сөзінің мағынасы туралы пікірлер әртүрлі. Бір мүмкіндік бойынша, ол "шоғыр" немесе "түйін" дегенді білдіріп, қамырдың торт формасының түтік тәрізді ортасын айнала қоршалған түрін көрсетеді. Кейбір авторлар "Бунд" сөзі адамдар тобын білдіретінін және Бундкухеннің мерекелер мен жиындарға ыңғайлы болғандықтан осылай аталғанын ұсынады. Еуропадан тыс жерлерде торттарды сипаттау үшін "бунд" сөзінің қолданылуын 20 ғасырдың басындағы еврей-американдық аспаздық кітаптарында табуға болады. "Бунде" деген нұсқаулы жазу 1901 жылға дейін де кездеседі.
Дизайн
Бундт торттарының нақты бір рецепті жоқ, олардың ерекшелігі – пішіні. Бундт табасының қабырғалары әдетте жоңқалы немесе ойысты болады және тортты оңай шығару үшін көбінесе майланады. Басқа түтікше немесе сақина пішіндес табалар сияқты, орталық түтікше үлкен көлемдегі қамырды пісіргенде жылудың жылдам және тегіс таралуын қамтамасыз етеді. Бундт пішіні сияқты сақиналы табалар, әдеттегі дөңгелек табалардан тез қызып, тіпті 9 дюйм диаметрінде де терең торттарды тегіс пісіреді. Терең торт формаларында және 9 дюймнен үлкен стандартты торттарда жылуды тегіс тарату үшін жылыту ядроларын пайдалану ұсынылады. Стандартты өлшемдегі формаларда пісіру үшін Бундт рецепттерін түрлендіру қажет. Стандартты 9 дюймдік торт формасы шамамен алты стақан көлемге арналған, сондықтан 12 стақандық Бундт рецепті екі стандартты торт формасын немесе бір 13x9 дюймдік табаны толтырады. Гугельхупф формаларының да жақтары жоңқалы, ал түтікшелі табалар мен савариндер сияқты басқа сақина пішіндес формалардың жақтары тік болып келеді, бұл періште торттары сияқты нәзік, ұсақ кесек торттарды оңай шығаруға мүмкіндік береді. "Bundt" атауы сауда белгісі болғандықтан, ұқсас табалар көбінесе "жоңқалы түтікшелі табалар" деп сатылады немесе басқа да ұқсас сипаттамалық атаулар беріледі. Бабка және маймыл наны сияқты ашытқымен жасалған, бриошь сияқты торттарды Бундт формаларында пісіруге болады. Бундт табалары модернизацияланған торт қамырларын және пісіру ұнтағы қосылған дайын қоспаларды пісіру үшін де қолданылады, сонымен қатар желатин салаттары, балмұздақ және тіпті ет ұйығы сияқты дәмді қалыпталған тағамдарды дайындауға пайдаланылуы мүмкін.
Танымал болу
Бундт тортты танымал еткен адамдар – американдық кәсіпкер Х. Дэвид Далквист және оның інісі Марк С. Далквист, олар Миннесота штатының Сент-Луис Парк қаласында орналасқан Nordic Ware компаниясын бірлесіп құрды. 1940 жылдардың соңында Роуз Джошуа мен Фанни Шэнфилд, Миннеаполис еврей-американдық Хадасса қоғамының достары және мүшелері Далквистке жүгініп, дәстүрлі шойын Гугельхупф ыдысының қазіргі заманғы нұсқасын жасау мүмкіндігін сұрады. Алғашқыда Bundt пісіру ыдысы нашар сатылып, Nordic Ware оны өндіруді тоқтатуды қарастырды. Бірақ ол 1966 жылға дейін нағыз танымал болған жоқ, сол жылы Элла Хелфрич пісірген "Шоколад туннелі" аталған Bundt торт жыл сайынғы Pillsbury Bake-Off байқауында екінші орынды алып, оның авторына 5000 доллар сыйлық жеңіп берді. 1970 жылдары Pillsbury Nordic Ware компаниясынан Bundt атауын лицензиялап, бір кезде Bundt торттарына арналған қоспаларды сатты. 15 қараша күні "Ұлттық Бундт күні" деп белгіленді.