Кіріспе

Суапинга шайқасы, сондай-ақ Кассинга шабуылы немесе Кассинга қырғыны деп белгілі болған оқиға – 1978 жылғы 4 мамырда Анголаның Кассинга қаласында Оңтүстік-Батыс Африка Халық Ұйымының (SWAPO) әскери лагеріне Оңтүстік Африканың даулы әуеден шабуылы. Оңтүстік Африка шекара соғысы кезінде "Арлан" операциясының үш маңызды шарасының бірі ретінде жүзеге асырылған бұл, Оңтүстік Африка армиясының алғашқы ірі әуе шабуыл операциясы болды.

Өмірбаян

1976 жылдан бастап СВАПО ПЛАН жауынгерлері Хуамбодан Кассинга арқылы оңтүстікке қарай жол жүрді. Кассинга – бұрынғы Анголалық кен қаласы, ол Намибия шекарасындағы майданға дейін шамамен ортасында орналасқан. Қаланың жиырмаға жуық ғимараты болды, олар бұрын жергілікті темір кен орны үшін қойма, тұрғын үй және кеңсе ретінде пайдаланылған. Димо Хамаамбо басқаратын ПЛАН партизандары тобы, Кассинганы аялдама ретінде пайдалана бастағаннан кейін бірнеше аптадан соң оны басып алды. Чарльз "Хо Ши Мин" Намолох пен Мветуфа "Кабрал" Мупопоива, Хамаамбомен бірге ауылды алғаш басып алғанда, Кассинганың алғашқы намибиялық тұрғындары толығымен ПЛАН жауынгерлерінен құралғанын айтты. Кассингадағы ПЛАН лагері құрылғаннан кейін көп ұзамай ол Намибиядан шеттетілгендер үшін транзиттік лагерь ретінде де жұмыс істеді. Ангола үкіметі 1976 жылы Оңтүстік-Батыс Африкадан келген мыңдаған босқындардың ағынымен күресу үшін тасталған ауылды СВАПО-ға берді, 1978 жылдың мамыр айында олардың саны 3000-ден 4000-қа дейін жетеді деп есептелді. Оңтүстік Африка шабуылынан екі күн бұрын ЮНИСЕФ 1978 жылдың басында босқындардың саны тез өскенін ескере отырып, лагерьтің "жақсы ұйымдастырылған және жақсы басқарылатын", бірақ "жеткіліксіз жабдықталған" екенін хабарлады. 1975 жылы соғысқа араласқан кубалықтар, жақын маңдағы Техамутетеде база құрды және Кассингадағы СВАПО әкімшілігіне логистикалық қолдау көрсетті. Сауд Араб әскерлерінің барлау мәліметтері бойынша, "Овомболандтың орталық және шығысындағы көтерілісшілерге логистикалық жоспарлау және жабдықтау, қару-жарақ пен оқ-дәрілерді жеткізу Кассингадан жүзеге асырылды", олар ПЛАН әскери тұтқындарынан бұл операцияның кодолық аты "Мәскеу" екенін білді. Ауыр жараланғандарға медициналық көмек көрсету, жабдықтарды жөндеу және Шығыс және Батыс Кунене провинцияларындағы базаларға жол тартқан жаңадан оқытылған жауынгерлерді жинау Кассингада жүргізілді.

Оңтүстік Африканың жоспарлауы

1978 жылдың басына қарай СВАПО ұйымын жақсарып, Оуамбо және Шығыс Капривидеде күш алды, ЮНИТА МПЛА-ның қысымына тап болды, ал Оңтүстік Африканың Қарулы Күштерінің (САДФ) Оңтүстік Анголада операция жүргізуі қиын болды. Оңтүстік Африка СВАПО-ны есепке алмаған Оңтүстік-Батыс Африкада сайлау өткізу жоспарының бұзылуынан да қорқып отырды. Кассингаға жасалған шабуыл «Брюилоф» операциясы жоспарының аясында жүзеге асты, онда САДФ Шетекера қаласының маңындағы алты СВАПО нысанына шабуыл жасауды көздеген. «Брюилоф» операциясын жоспарлау барысындағы барлау жұмыстары кезінде САДФ Кассинга қалашығының аймақтағы партизандар үшін негізгі медициналық, оқу және басқару орталығы және СВАПО-ның екі аймақтық штаб-пәтерінің бірі (екіншісі солтүстіктегі Лубангода) екенін анықтады. Оңтүстік Африка Әуе Күштері (SAAF) сол кезде Анголаның әуе кеңістігінде басымдыққа ие болды, бұл 1978 жылдың көктемінде 12-эскадрильяның Канберра B12 ұшақтарымен әуеден фотосуреттерге түсіруіне мүмкіндік берді. Аталған фотосуреттерде жаңадан салынған әскери инфрақұрылым, соның ішінде бронетранспорттық құралдарға арналған бетонды «қоймалар», базаны қоршап тұрған зигзаг тәрізді траншеялар, пулемет/миномет ұстамалары және S 75/SA 2 «Guideline» зымыран батареясы мен оның радарлық/командалық машинасы үшін ерекше көзге түсетін «жұлдыз тәрізді» бетонды құрылымдар көрсетілген. Суреттерде бір қабатты азаматтық автобус та анықталды. Кассингадағы ПЛАН жауынгерлері ұшу туралы хабардар болды, ал 1978 жылғы 10 сәуірдегі хатта лагерь командирі Хамаамбо өз жоғары лауазымдыларына «жауымыздың Оңтүстік Анголадағы лагерімізге шабуыл жасау ниеті» туралы алаңдаушылық білдірді. Барлау ұшуларына жауап ретінде қорғаныс күшейтілді: негізгі лагерьдің солтүстігіне қосалқы лагерь құрылды, траншеялар саны арттырылды, азық-түлік қорын қорғау үшін шұңқырлар қазылды және зениттік артиллерия қарулары қойылды. САДФ «Брюилоф» операциясы жоспарын тоқтатты және «Рейндер» операциясын жоспарлауға кірісті. «Рейндер» операциясы үш негізгі іс-қимылдан тұрды: Кассингаға жасалатын әуе десанттық шабуыл, Четакера кешеніне жасалатын механикалық шабуыл (SAAF-тың қорғанысқа қарсы соққыларымен бірге) және Dombondola кешеніне жеңіл жаяу әскер күштерінің шабуылы. Операцияны жоспарлаушылар маңызды мәселеге тап болды. Четекера және Домбондала кешендері Оңтүстік-Батыс Африка/Намибиямен (содан кейін Оңтүстік Африканың бақылауында болған) шекарадан шамамен 35 км қашықтықта орналасқандықтан, конвенциялық шабуыл жасау мүмкін болды. Алайда Кассинга шекарадан 260 км қашықтықта және Анголаның тереңінен орналасқан. Бұл кез келген конвенциялық шабуыл күштерінің кіріп-шығуына қарсы күресуі және Кассингадағы ПЛАН (Намибияның Халықтық Азаттық Армиясы – СВАПО-ның қарулы қанаты) сарбаздарына, сондай-ақ сол кезде Кассингада тұратын ПЛАН-ның бас қолбасшысы Джеробеум «Димо» Амамбо мен Гринвелл Матонго сияқты басшыларға қашуға мүмкіндік беруі мүмкін еді. Сонымен қатар, Кассинга батыс жағынан өзенмен, ал қалған бағыттардан ашық далалармен қоршалған кішкентай төбеде орналасқан, бұл қорғаушыларға артықшылық беретін факторлар еді. Алайда Оңтүстік Африка Қорғаныс Күштерінің (САДФ) барлау мәліметтері СВАПО және оның кеңесшілері Кассинганың Намибия шекарасынан оңтүстікке қарай алыс орналасқандығына байланысты жалған қауіпсіздік сезіміне берілгенін көрсетті. Оқиға алдындағы Оңтүстік Африка әскери барлау брифингілері базаға қарсы жердегі шабуылды қолдау үшін жақын жерде жаяу әскер немесе бронетанкілік бөлімшелердің жоқтығын көрсетті. СВАДО дөңгелекті/тректі AFV және зениттік артиллерия бөлімшелері үшін интеграцияланған қорғаныс траншеялары мен атыс нүктелері жүйесін салғанмен, бірлескен қарулы әуе шабуылына дайын болған жоқ. САДФ бұрын мұндай мүмкіндіктерді көрсетпегендіктен, әскери сарапшылар САДФ жоспарлаушыларының мұндай нұсқаға қол жеткізе алатынына күдік келтірген жоқ. Сондықтан жоспарлаушылар базаға тек жеңіл қаруланған әуе десантты күшін қолдана отырып, күтпеген жерден шабуыл жасауға болатынына сенді. Сол жылдың басында SAAF 12-эскадрильясы кластерлік бомбалар сияқты жеке тұлғаға қарсы қаруды қолдана отырып, төменгі деңгейдегі шабуыл ролі үшін жаттығуды бастады. Оңтүстік Африкалықтар бұрынғы екі жылда Родезияның Селус скауттары Мозамбикте орналасқан партизандық күштерге қарсы алдын ала шабуыл жасаған «Эланд» және «Динго» операцияларының табыстылығы туралы білген және өз шабуылдарын осы принциптерге сәйкес жоспарлаған. Қауіпті жоспар болғанына қарамастан, күтпеген соққының артықшылығы жерде қолдау көрсетілмейтін кемшілікті басып тастады деп шешілді. САДФ Кассингаға (қазір «Альфа» кодымен белгіленген) ірі әуе десанттық шабуыл жасауға, Оңтүстік Африка Әуе Күштерінің (SAAF) шабуылдаушы-бомбалаушы ұшақтарымен және 17 орташа көліктік тікұшақтар паркімен шешім қабылдады. «Kwiksilver» жаттығуының аясында армия азаматтық күшті (АҚШ Ұлттық гвардиясына ұқсас резервтік бөлімшелер) парашютшілерді шақыруды бастады. Парашютшілер Блумфонтейндегі 1-парашюттік батальонның (1 Bn) базасында қайта жаттығудан өтті, содан кейін Де Брюг жаттығу алаңындағы қираған Rheinholdtskop шаруашылығының маңындағы далада жаттықты. Қорғаныс министрі П. В. Ботаға генерал Магнус Малан дайындаған құпия құжатта Кассинга «шекарадан 260 км солтүстікке орналасқан ірі СВАПО базасы. Бұл СВАПО-ның барлық операцияларын жоспарлайтын және орындауын үйлестіретін операциялық әскери штаб-пәтері. Осы базадан барлық жабдықтар мен қару-жарақ алдыңғы базаларға жеткізіледі. Онда оқу да өтеді. Қысқасы, бұл Анголадағы СВАПО-ның ең маңызды базасы. Ең жақын кубалық база «Альфадан» 15 км оңтүстікке орналасқан» делінген. Оңтүстік Африка үкіметі халықаралық наразылыққа қаулылыс жасай отырып, операцияны мақұлдауға тартынды, бірақ 1978 жылғы 2 мамырда премьер-министр Джон Востер операцияны мақұлдады. 4 мамыр күні Біріккен Ұлттар Ұйымының Оңтүстік-Батыс Африка жөніндегі дебаты аяқталғаннан кейін «Оңтүстік Африкаға ыңғайлы елдерге қиындық тудырмау» мақсатымен таңдалды.

ЖОЖЖА

ПЛАН, СВАПО-ның қарулы күші, партизандық армия болғандықтан, дәстүрлі басқару және бақылау жүйесіне ие болған жоқ. Сондықтан Кассинга ішіндегі бөлімдердің құрамын анықтау мүмкін емес. Ұлттық кешірім комиссиясының (TRC) мәліметтеріне сәйкес, Кассингадағы өзін-өзі қорғау бөлімі шамамен 300 ер және әйел ПЛАН кадрларынан тұрған (басқа дереккөздер: шамамен 300-600 адам). Кассинганың әскери бөлігі, әскери емес бөлімдерден оңай ажыратылды. Қаладағы ПЛАН-ның бас қолбасшысы Димо Амамбо болды, ол Оңтүстік Анголадағы ПЛАН-ның барлық әрекеттерін, соның ішінде Оңтүстік-Батыс Африка/Намибияға жасалған шабуылдарды үйлестіруге жауапты болды. Кассинга сияқты штаб Анголадағы SWAPO әскери штабы саналатын Лубангодан кейін маңыздылығы бойынша екінші орында тұрды. Тренштер мен бекіністер жүйесінен өзге, қорғаныс құралдарына екі ZPU-4 14,5 мм зениттік пулемет, бір ZU-23-2 23 мм пулемет және бір немесе екі ZSU-12,7 мм пулемет кірді. Бұлар жердегі шабуылдарда қолдануға жарамды болды.

Куба

Ең жақын Куба әскери күштері Кассингадан оңтүстікке қарай 15 шақырым жерде, Техамутете ауылында орналасқан. Ол кем дегенде төрт Т-34 танкысы, 17 БТР-152 бронетранспортері, жеті жүк көлігі және төрт зениттік қарудан тұратын, шамамен 400 сарбаздан құралған механикаландырылған батальоннан тұрды. Бұл бөлімше туралы SADF барлау қызметіне мәлім болған, олар радио байланысын ұстап, UNITA-ға қарсы операцияларын білген. 1977 жылдың қазан айында олардың саны 144 деп бағаланған, және бұл жердегі шабуылға қарағанда әуе шабуылын таңдаудың маңызды себебі болды. Ұшу экипажына брифтинг бергенде, SAAF штабының бас барлаушысы 80 миль радиуста "африкалық полиция" жасағының бір жүк көлігінен басқа ешқандай әскери құрылым жоқ екенін нақты айтты. Канберра және Буканерлер шабуыл тобының командирлері мен экипаждары сұрақ қойғанда, ол Куба күштерінің Техамутетеде, оңтүстікке қарай 15 шақырым жерде орналасқанын "толық күтпеген жағдай" деп, және олардың соңғы күндері сол жерге жеткізілгенін мәлімдеді. Әрине, бұл ауыл/жол торабына фото барлау тапсырылмаған, бірақ оны кейінірек Канберраның Кассинга үстінен жасаған барлау ұшуларына оңай қосуға болар еді.

Ауа қозғалысы

Шабуылдың таңертеңінде бірінші қозғалғандар – Құрама парашюттік батальонның десантшылары болды. Олар сағат 04:00-де тұрып, қару-жарақтарын, жабдықтарын және парашюттерін дайындауға кірісті. 05:19-да төрт «Буканер» бомбалаушы ұшағы Уотерклуф әуе базасынан ұшып кетті, ал 05:43-та олардан жылдам «Канберра» ұшағы ұшты. Ауыр жүктелген «Бук» ұшақтары орташа биіктікте ғана ұша алатындықтан, олардың нақты ұшу жылдамдығы (TAS) 10000 футтан (3048 м) жоғары ұшқан «Кан» ұшақтарынан әлдеқайда төмен болды. «Буканерлердің» бірі Ангола шекарасына жақын әуе базасына май құю үшін және жақыннан әуе қолдауы (CAS) көрсету үшін ұшып барды, ал «Буканер» шабуыл тобының бесінші ұшағы тежегіш проблемасынан кейін кешікті, нәтижесінде бастапқы шабуылға төрт «Буканер» ғана қол жеткізілді. Сағат 06:00-де десантшыларды тасымалдаған сегіз көліктік ұшақ көтерілді. 116 десантшыдан тұратын резервтік ротасын тасымалдаған екі «Трансалл C 160» шекарадан оңтүстікке қарай белгілі бір биіктікте күту режиміне кірісті, содан кейін шайқас кезінде күш-жабдықтар жеткізуге дайын болды. Қалған алты көліктік ұшақ Кассингадан шығысқа қарай бірнеше шақырым жердегі тоқтау орнына қарай жол тартты. Сағат 06:30-да ELINT/EW «Дуглас DC 4» ұшағы көтеріліп, шекарадан оңтүстікке қарай күту режиміне кірді. Сонымен қатар, майор Джон Черчтің басқаруымен екі «Пума» тікұшағы «жунглидегі түнгі тоқтау орнынан» ұшып, Кассингадан шығысқа қарай 22 км жердегі ашық алаңға тікұшақтарды басқару аймағын (HAA) құру үшін ұшты. Екі тікұшақтың бортында Оңтүстік Африка Әуе күштерінің Ұтқыр әуе операциялары тобының (MAOT) командирі Джеймс Криел және оның радиотелеграфишісі, сондай-ақ 1-ші батальонның «Браво» ротасының командирі майор Джеймс Хиллс және оның қол астындағы екі «Хоук» тобынан алынған он адамнан тұратын бөлім болды. Сондай-ақ екі тікұшақта 200 литрлік алты барабан тікұшақ отыны және Хиллзді таң қалдырған Оңтүстік Африка армиясының бас қолбасшысы генерал-лейтенант Констанд Вильжуен болды. MAOT радио және навигациялық маяқтарын HAA-да орнатты, енді оның кодолық аты «Виски Үш» болды, және күштің қалған бөлігіне – «Хоук» тобының қорғау элементінің қалған бөлігіне (31 десантшы), алты медициналық қызметкерге, MAOT-тың тағы екі мүшесіне және сексен алты 200 литрлік барабан тікұшақ отынына, барлығы бес «Супер Фрелон» және он «Пума» тікұшағында – «барлық жағдай жақсы» сигналын берді. Содан кейін HAA толыққаннан кейін 17 тікұшақ май құйып, шабуыл аяқталғаннан кейін десантшыларды эвакуациялауға шақыруды күтті. Сағат 07:00 шамасында жалғыз «Cessna C 185» ұшағы көтеріліп, Кассингаға қарай ұшты. Операциядағы оның міндеті – әуедегі бақылау бекеті болу, десантшылардың түсіріліміне рұқсат беру, сондай-ақ радиорелейлік ұшақ қызметін атқару (SAAF-та «Telstar қызметі» деп аталды). Кейіннен қарсы әуе шабуылына ұшырағандықтан, оған кері қайтуға тура келді. Сағат 07:50 шамасында екі «Мираж III» истребитель ұшағы көтеріліп, тікелей Кассингаға бет алды.

Бомбалау жүрісі

Канберраның қорғанысқа бағытталған бомбалау шабуылы екі минут кешікті, жоспарланған 08:00 орнына 08:02-де орын алды, себебі бас навигатор төмен қабаттағы жақындау кезеңінде тиімді уақытты түзетуді сақтай алмады. Бұл жоспарланған нәтижеге ешқандай әсер етпеді. Бомбалау SWAPO-ның парад алаңындағы күнделікті тізімімен сәйкес келу үшін жоспарланғандықтан, лагерьдегі адамдардың көпшілігі Канберра солтүстіктен төмен қабаттағы сынық бомбалау шабуылын бастағанда ашық жерде жиналған еді. Барлық төрт Канберра – 500 фут (152 м) биіктікте және 300 түйін жылдамдықпен шамалы «қатарласып» ұшқанда – 300 Родезияда жасалған «Альфа» сынық бомбаларын тастады, олар «боулинг шарлары» сияқты қанаттары жоқ кішкентай бомбалар еді, жарылу алдында ауаға секіріп көтерілуге арналған. 800 метрлік 500 метрлік аймаққа төселді, әрбір ұшақтың өз «бомбалау жолы» болды. Қару-жарақ төмендегі топтарға қарсы өте тиімді болды, сол күні SWAPO-ның көптеген жазаланғандарына себеп болды, сонымен қатар көліктерді, POL («Мұнай, май және майлау материалдары», тұтанғыш сұйықтықтардың әскери аббревиатурасы) сақтау резервуарларын және жұмсақ ғимараттарды жойды. Канберрадан кейін батыстан Буканерлер келді, олар негізінен шығыс-батыс бағытында жүретін күшті бомбалау шабуылын жасады. Ұшақтардың бірінің кабинасынан түсірілген фотосуреттер алдыңғы «Альфа» бомбалық шабуылдарының нақты сызықтарын көрсетті және келесі күні Оңтүстік Африка баспасөзіне таратылды. Төрт Буканердің анықталған «бекітілген нүктелерге» тастаған 32 дана 1000 фунттық (450 кг) конвенциялық бомбаның 24-і тікелей соққыға ұшырап, зор зиян келтірді. Соңында екі «Мираж III» 30 мм DEFA зеңбіректерін пайдаланып нысанаға шабуыл жасады. Барлық ұшақтар, CAS міндетіндегі жалғыз Буканерден басқа, Оңтүстік-Батыс Африкадағы (Намибия) әуе базаларына жанармай құю және қажет болған жағдайда жақыннан әуе көмегін көрсету үшін қайта қарулану үшін ұшты – Мираждар Ондаванга әуе күштері базасына, Канберра, Буканерлер және C 130/C 160 ұшақтары Grootfontein әуе күштері базасына, олардың қолдау тобы мен материалдары таңертең Преториядан жеткізілді. Канберра мен Буканерлер кейінірек Четекера кешеніне шабуыл жасады.

Парашютпен түсіру

Шабуылдаушы ұшақтар бомбалауды аяқтағаннан кейін, шығыста күтіп тұрған алты көліктік ұшақ 200 фут (60 м) биіктікте Кассингаға қарай ұшуын бастады. Базаға жақындағанда, алты ұшақ 600 фут (183 м) биіктікке көтеріліп, түсіруге дайындалды. Бірақ, бомбалаудан қалған түтіннен қажетті визуалды "бақылау және қашықтық" координациялық белгілерін көру мүмкін болмады. Түсіру аймағының (DZ) өлшемдері мен түсіру нүктелеріне дейінгі қашықтық барлау қателігінен дұрыс емес болды, нәтижесінде түсіру дүркіреп өтті – көбінесе десантшылар нысанадан тыс жерге түсті, кейбіреулері өзеннің батыс жағына, ал кейбіреулері биік жүгері егісіне түсіп, бірігуде қиындықтарға тап болды. Осыдан туған шатасу көптеген кешігулерге әкеліп, «байланысқа түсу» жоспарының графигін бұзды және күтпеген шабуылдың артықшылығын жойды. Бұл сәтсіз түсіру C ротасының лагердің шығыс жағына орналасуына және қашу жолдарын жабуына шамамен бір сағат уақыт кететінін білдірді. Соның салдарынан Диммо Амамбо мен Гринвелл Матонго (шабуылдың екі маңызды нысаны) сияқты бірнеше жоғары дәрежелі ПЛАН командирлері қашып кетті (Амамбо кейін 1990 жылы Намибия Қорғаныс күштерінің бірінші басшысы болды). No.9 және No.11 екі тәуелсіз мотоатқыштар взводы өте дәл солтүстікке түсірілді. Олар дереу қимылға кірісіп, Кассинганың солтүстік-батысындағы шатырлы лагерь арқылы, бомбаланған аймақтан тысқары өтті. Қарсылық күшті болды, бірақ ұзаққа соқпады, взводтар 54 дене санын санады, содан кейін базаның солтүстік жағында қашып кету жолын жабу үшін орналасты. Төрт негізгі десантты ротаның ішінде D ротасы ең дәл түсірілді, бірақ олар әлі де жоспарланған түсіру аймағынан 500 м қашықтықта болды. Жылдам қайта топтасып, олар әуедегі барлау суреттерінде инженерлік ғимараттар ретінде анықталған нысандарға шабуыл жасады. Алайда, осы ғимараттарға шабуыл жасаған кезде олардың бірнешеуі жарылып, мүмкін, ішіндегі оқ-дәрі қоймасынан, бірнеше десантшыны жарақаттады. Сонымен қатар, D ротасының десантшылары B ротасының әскерилерінен қателікпен атылып, қысқа уақытқа «көкке қарсы көк» жағдайы туды, бірақ ешкім зардап шекпеді. Инженерлік кешенге шабуыл жасап бітіргеннен кейін D ротасы оңтүстікке қарай жылжып, тоқтау сызығын құрып, партизанның сол бағыттан қашуына жол бермеді. Сондай-ақ, Техамутете жолында танкке қарсы тұрақтап, танкке қарсы взводты жіберді.

09:00 12:00

09:00-ге қарай А және В роталары қайта топтасты және Кассингаға негізгі шабуылды бастауға дайын болды. Бастапқыда жоспарланғандай, шығысқа қарай шабуыл жасаудың орнына, екі рота базаға солтүстік бағытта шабуыл жасады. Бастапқыда олар өте аз қарсылыққа тап болды, бірақ десанттық әскерлер базаның ортасына жақындағаннан кейін жағдай күрт өзгерді. Базаның ішіндегі бірнеше ағаштардан қарулы атқыштар десанттықтарға атыс жүргізді, олар B 10 рекуйлсіз мылтығының атысына ұшырады, ал кейбір SWAPO партизандары үйлерді қорғаныш ретінде пайдаланып, десанттықтарға атыс жасап, екі десантшыні ауыр жарақаттады. Дегенмен, десантшылар ең үлкен қиындыққа тап болды, оларға бірнеше ZPU 2 14,5 мм көп түтіктелген ұшаққа қарсы зениттік пулеметтерден атыс ашылды. Бұл екі ротаны да толығымен тоқтатты, себебі олар дәл және жақын арадағы атыс астында қозғала алмады, ал CAS міндетіндегі ұшақ жақын жердегі десанттықтарды жарақаттау қаупінен қаруға соққы бере алмады. Соңында полковник Брейтенбах D ротасының командиріне бірнеше сарбазды алып, Кассинганың батысындағы окоптарға шабуыл жасап, қару-жараққа қарай жылжуға бұйрық берді. Ол сондай-ақ минометшілер бөліміне қару-жараққа оқ атуды тапсырды. Окоптарға кіргеннен кейін D ротасының сарбаздары бірнеше азаматтарды тауып, кейіннен олардың ішкі бөлмеде жасырынған партизандармен адам қалқаны ретінде пайдаланылып жатқанын мәлімдеді. Партизандар десанттықтарға атыс ашты, нәтижесінде десантшылар кейіннен "өлтір немесе өл" режиміне енді, онда окоптардағы бейбіт тұрғындардың өлімін болдырмау мүмкін емес еді. Окоптарда бірнеше азамат қаза болса да, десантшылар алға жылжыған сайын азаматтардың саны азайды, қаруларға жақындаған кезде окоптардағы барлық ер және әйелдер SWAPO-ның кубалық стиліндегі форма киіп жүрді. Осы уақытта 9-шы взвод солтүстіктен окоптарға кірді, бірақ мергендердің назарына түскендіктен баяу жылжыды. Окоптар арқылы шабуыл және миномет атысының нәтижесінде қарулар үндемеді. Оңтүстік Африка үшін бұл қанағаттанарлық шығын болды: окоптарда және қарулардың маңында кем дегенде 95 SWAPO жауынгері қаза тапты. Үш десантшы қаза тапты. Қарулардың құлауынан кейін Кассингадағы барлық негізгі қарсылық тоқтатылды. Кейбір мергендер мен әлсіз қарсылық ошақтары ғана қалды, және тазалау жұмысы көп ұзамай аяқталды. Десантшылар дереу SWAPO ауруханасының жанында БН штабы мен полк медициналық пунктін (МП) құрып, жарақат алғандарды емдеуді бастады. Жалпы, үш десантшы қаза тауып, он бір адам жарақат алды, олардың екеуінің жағдайы ауыр. Сонымен қатар, төртінші десантшы жоғалып кеткені анықталды, ол қаза тапқан деп болжанады. Кейіннен ол парашютпен секіру кезінде өзенге құлап, суға батып кеткен немесе парашютының жұмысы бұзылған деп болжалды. Осы уақытқа дейін шабуыл жоспардан екі сағатқа кешікті, алғашқы тікұшақпен эвакуациялау сағат 10:00-ге жоспарланған.

12 сағат 15 сағат

Бригадир Дю Плессис осы сәтте полковник Брейтенбахқа Техамутетедегі кубалық күштердің орналасып жатқанын көрсететін радиокесу туралы хабарлады. ОАР әскерлеріне кубалықтармен қақтығыстан аулақ болу үшін нақты операциялық нұсқаулар берілген, бірақ ОАР әскерлерінің кешігуі оны нақты мүмкіндікке айналдырды. Бригадир Дю Плессис барлық әскерлерді дереу эвакуациялауды талап етті, алайда полковник Брейтенбах алдымен қону алаңын (LZ) бақылауға алуды қалады. Келісімге келді: десантшылардың жартысы LZ-ге көшеді, онда 12 Puma тікұшағы оларды шығарады, ал қалғандары тазарту жұмыстарын жалғастырады, сондай-ақ барлық құпия құжаттарды жинайды. Сағат 13:00 шамасында полковник Брейтенбахқа CAS-тегі бір Buccaneer ұшқышы кубалық механикаландырылған батальонның Техамутетеден Кассингаға қарай жолмен келе жатқанын хабарлады. Buccaneer шамамен 30 түрлі бронетранспорттық құралдарды (AFV), бронетранспортерлерді (APC), T-34 танктерін және басқа да көліктерді Техмутетеден жол бойына баяу келе жатқанын байқады. Ол дереу колоннаға атыс ашты, нәтижесінде үш БТР-152 бронетранспортерін жойды, бірақ содан кейін Гротфонтейн әуе күштері базасына қайта қарулануға және отын құюға оралуға мәжбүр болды, бұл қалған 200-ге жуық десантшыны уақытша қорғанышсыз қалдырды. Олар мен алға жылжып келе жатқан броньды колоннаның арасында тек 10 РПГ-7 гранатометтерімен және жолға орнатылған бес танкіге қарсы минасы бар 22 танкіге қарсы взводтың әскерлері тұрды. Алайда, осы сәтте ОАР-дың басқару және бақылау жүйесінде үлкен бұзылыс болды және бірқатар маңызды қателіктер жасалды. Whiskey Three және HAA-ға тікұшақтардың ұшу-қонуы, десантшылардың міну реті тәртіпсіз және үйлесімсіз болды. Тікұшақпен эвакуациялау күштерінің командиріне мәселенің және кенеттен туындаған шұғыл жағдайдың қандай екені бастапқыда нақты түсіндірілмеді. Сонымен қатар, жаудың жабдықтарын жоюға жауапты екі инженер, барлық жабдықтар жарамсыз болғанға дейін, бірінші толқында барлық жарықтандыру салдақтарымен бірге кетіп қалды. Осы уақытта кубалық колонна десантшылар олар үшін орнатқан тұраққа тікелей кіріп кетті. Алдыңғы T-34 танкі танкіге қарсы миналардың бірімен жойылды, ал десантшылар РПГ-7 гранатометтерін пайдаланып БТР-152 бронетранспортерлерінің төртеуін жойды. Олар сондай-ақ Кассинганың шығысында орналасқан тікұшақ қону алаңына (HLZ) қарай жол бойымен «жауынгерлік шегіну» жасамас бұрын, кубалық әскерлерінің шамамен 40-ын өлтірді, онда Брейтенбах соңғы эвакуация үшін қалған десантшыларды ұйымдастырды. Брейтенбах қарсы келе жатқан броньды колоннаға қарсы жұқа қорғаныс шебін құруға бұйрық берді, бірақ жеңіл қаруланған десантшылардың бронетранспортқа қарсы аз мүмкіндіктері бар екенін түсінді және әуеден қолдау сұраған кезде апаттық LZ-ге бұталарға шегінуге дайын болды. ОАР әскерлерінің алғашқы табысы қазір жау территориясына 150 миль (241 км) енген кубалық броньды күштерінің басып алуы мүмкін апатқа айналуға айналды. Осы уақытқа дейін атағы мен беретін киген генерал Вильюен оларды алып тастап, жасырды. 14:20-да, кубалық бронетранспорттық құралдары қоршауға алынған десантшыларды көріп тұрғанда, Buccaneer және екі Mirage III келді. Десантшылар арасындағы тәжірибелі алдынғы әуе бақылаушысы (FAC) үш ұшақты кубалық броньына қарсы соққыларға бағыттады. 30 мм-лік пушкалары бар Mirage III 10 БТР-152 бронетранспортерін жойды, содан кейін отын бітіп, Ондаванга әуе базасына оралды. Mirage пушкалары танктерді жоя алмады, бірақ жалғыз Buccaneer кем дегенде екі танкты, бір зениттік позицияны және 68 мм SNEB әуеден жерге зымырандарымен бірнеше басқа көліктерді жойды. Зымырандар бастапқы операциялық бұйрықта болмаған, бірақ Buccaneer эскадрильясының командирі оларды C 130 Hercules ұшағымен Гротфонтейн әуе күштері базасына жеткізілген қару-жараққа қосуды шешкен, сондай-ақ жердегі экипаждармен және техникалық қызмет көрсетуге қажетті қосалқы бөлшектермен бірге. Buccaneer ұшқышы ұшаққа қарсы 14,5 мм-лік пулеметпен атылып, оны екі рет атып, ракетамен жоя алды. Осы сәтте "Буканердің" оқ-дәрісі бітіп қалды, бірақ бұл екінші толқынның қалған десанттық жасағын шығарып алу үшін 17 тікұшақтың келуімен сәйкес келді. Тікұшақтардың келуі LZ позициясын қалған кубалық күштерге сатты, олар осы аймаққа қарай жылжи бастады. Бронетранспорттық құралдарды көре алмаса да, десантшылар олардың қозғалтқыштарын және оқ атуын ести алды, сондай-ақ олардың жолында ағаштарды тегістеп жатқанын көре алды. Кубалық танктердің осал тікұшақтарға және жиналған ОАР әскерлеріне оқ атуын болдырмау үшін Buccaneer ұшқышы ұшағын қауіпті түрде төменге түсірді, танктердің үстінен ұшып өткенде ағаштарға дерлік тиіп, олардың экипаждарын шатастырып, Парабаттардың позициясына шабуылдауын тоқтатуға мәжбүр етті. Қонудан кейін, отын құюдан және қайта қаруланудан кейін, ұшақ корпусында бірнеше тесіктер болды, соның ішінде брондалған алдыңғы шыныдағы біреуі, оны жердегі экипаж жылдам жөндеуі керек болды. Бірінші толқын тікұшақтарымен болған ұйымдастырылмағандықтан, екінші толқындағы барлық десантшылар мен тұтқындарға жеткілікті орын болмады. Нәтижесінде туған хаос пен үрейде тікұшақтарға тығылып кіруге тырысқанда, ОАР-ға сұраққа алу үшін қайтарылатын 40 SWAPO тұтқыны, ұшақты жеңілдету үшін босатылды. Кейбір артық жабдықтар мен оқ-дәрілер де жүктелген тікұшақтардан тасталып кетті. Десантшылардың соңғы атысы кубалық броньының жақындауына жеткілікті уақыт берді, бұл жиналған десанттық жасақтың эвакуациясын аяқтауға мүмкіндік берді. Алайда, ұшып кеткеннен он минут өткен соң, екі Puma тікұшағы Кассингаға қайтаруға бұйрық берілді, себебі кейбір десантшылар қалдырылған болуы мүмкін екенінен қорқынышты. Олар бірігіп тұрған адамдар тобын байқады, бірақ жақын қарап көргенде, олар қалдырылған тұтқындар екені анықталды. Тікұшақтар десантшыларды іздеу үшін төрт рет төмен ұшты, сонда тікұшақ пилоттарының бірі бұталардан шығып келе жатқан кубалық танкты байқады. Ол екінші Puma пилотын ескертті, ол танк оғынан құтылу үшін уақытында бұрыла алды. Десантшылар табылған жоқ және екі Puma HAA-ға оралды. Күннің қалған бөлігінде HAA-ны тарату жұмыстары жалғасты.

15: 00 - 18: 00 аралығында

Сағат 15:00-де "Мираж III" ұшақтарының бірі Кассингаға оралды және тағы да жолдағы кубалық көліктерді атқылап, кем дегенде біреуін өртеп жіберді. Ол 15:30-да тағы бір ұшақ пен "Буканер" ұшағымен ауыстырылды, олар көліктер мен ғимаратты жойды. Кассингадан оңтүстікке қарай шамамен бір километр жерде "Буканер" ұшағы тағы бір көлік колоннасына шабуыл жасады, соның салдарынан қарсы әуе шабуылына түсті. Тағы бір "Буканер" 16:45-те келді, қираған жерлерде жүрген кубалықтарды кездестірді, T-34 танкысын және бірнеше зениттік қаруларды жойды. Ал 17:10 және 18:35-те "Мираж" және "Буканер" ұшақтары тағы бір танкы мен басқа да жабдықтарды жойды. Нәтижесінде, түнге қарай кубалық батальонның көбісі жойылды, шамамен 150 кубалық сарбаз қаза тапты, бұл Анголадағы әскери қатысу кезінде осы елдің бір күндік ең көп шығыны болды. Түске дейін келген Анголаның толыққанды танк бригадасының көмек күштері кешігіп келді және бұрын Кассинга болған жердегі қирату көріністерін ғана тапты.

Салдары

Ангола үкіметінің ақ парағына сәйкес, Кассинга шабуылында барлығы 624 адам қаза тауып, 611 адам, соның ішінде жауынгерлер мен бейбіт тұрғындар жарақат алды. Қаза болғандардың арасында 167 әйел, 298 жасөспірім мен бала болды. Көптеген жауынгерлер әйелдер немесе жасөспірімдер болғандықтан және көптеген жауынгерлерде форма болмағандықтан, қаза тапқандардың арасындағы бейбіт тұрғындардың нақты санын анықтау мүмкін болмады. SWAPO Орталық Комитетінің құпия есебінде 582 адам қаза тауып, 400 адам жарақат алған. Оңтүстік Африкалықтар Кассингаға жасалған шабуылды үлкен әскери жеңіс деп жариялады, тіпті SAAF араласуының арқасында апаттың алдын алуға қол жеткізгеніне және оқиғаны қырғын деп атаған SWAPO үгіт-насихат науқанына қарамастан. Ауыр шығын келтіргеніне қарамастан, SADF Димо Амамбоны немесе басқа да жоғары лауазымды SWAPO басшыларын өлтіре алмады немесе тұтқындамады. Мұндай шабуыл үшін SADF-тың жоғалтулары аз болды, бұл Оңтүстік Африкадағы маңызды фактор еді, онда халық жоғары шығындарға төзбейді: үш сарбаз қаза тауып, біреуі жоғалып, қаза болған деп есептелді (өзенге құлап, қайтадан шыға алмады), ал он бір сарбаз жарақат алды. Генерал Констанд Вильюеннің сөзіне қарағанда, Кассинга келесі он жылға арналған SADF стратегиясын белгіледі, яғни Ангола ішінде SWAPO-ға қарсы алдын ала шабуылдар жасау, тіпті кейінгі әрекеттер әуе шабуылынан гөрі бронетехниканы қолдануға бағытталған. SWAPO 1978 жылдың 23 тамызында Каприви жолағындағы Катима Мулилоға «Керісін қатар» операциясын жүргізіп, олардың казармасына 82 мм минометтен түскен снарядтың тікелей соққысынан 10 сарбаз қаза тауып, 10-ы жарақат алды. SADF Замбияға жасаған келесі операция кезінде 16 партизан қаза тапты.

Саяси салдарлар

Генерал Гельденхуйстің айтуынша, рейд "әскери шеберліктің шырайлы туындысы" болды, бірақ саяси тұрғыдан апартеид режимі үшін салдарын тудырды. Операцияға дейін БАҚ үшін мұқият жоспарланған кампания дайындалды және БАҚ арқылы таратылатын хабарламалар САДФ-тың араласуы СВА әкімшілігінің өтінішімен жүзеге асырылғанын көрсетуге, Оңтүстік Африканың әскери әрекеттеріне қатысты жағымсыз хабарларды жоюға және бейкүнә азаматтарды өлтіру туралы айыптауларды таратуға бағытталды. Бұл кампанияға SWAPO-ның іс-әрекеттерін құрастыру және оларды бұрмалау кірді. Парашют батальондарының біріне фотосуреттер түсіру және Оңтүстік Африканың ұстанымын қолдайтын кадрларға назар аудару тапсырылды; денелер тек қаруларымен бірге суретке түсірілуі керек еді. Азап шеккен адамдарды бейнелейтін суреттерден аулақ болу қажет еді. Дегенмен, осы нұсқауларға қарамастан, қарусыз денелер мен өлген САДФ десантшыларының суреттері түсірілді. Анголалықтар шабуыл туралы алғашқы мәліметтерді жариялады, одан кейін SWAPO баспасөз хабарламалары Анголаның мәлімдемесін қолдады және оны кеңейтті. Олар базаны босқындар лагері деп сипаттап, Оңтүстік Африка әскері 600 қорғанышсыз босқынды өлтірді деп мәлімдеді. Мәйіттер Кассингадағы екі жаппай қабірге жерленді; жаппай қабірлердің бірінің суреті үгіт мақсатында кеңінен пайдаланылды, соның салдарынан көптеген адамдар оқиғамен осы суретті байланыстырды. Кассинга әскери лагерь ме, әлде босқындар лагері ме (немесе екеуі де) деген пікірталас әлі де жалғасуда. Лагерьде қару-жарақ пен әскери нысандар болды және олар туралы құжатталған мәліметтер бар. 1998 жылы Оңтүстік Африканың Ақиқат және келісім комиссиясы БҰҰ-ның SWAPO жетекшісі Сэм Нухоманы кеңеске сөз сөйлеуге шақырғанын анықтады. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі 6 мамырда 428-ші қаулысын қабылдады, онда Оңтүстік Африка 1978 жылғы 4 мамырда Анголаға жасаған қарулы шабуыл зардабында айыпталды. Кеңес апартеидті және Оңтүстік-Батыс Африканың оккупациясын айыптады және Анголаның Намибия халқына көрсеткен қолдауы үшін мақтады. АҚШ президенті Джимми Картер журналистерге: "Олар Анголадан Оңтүстік Африка әскерлерін шығарғанын және Анголада әскер қалдырмағанын мәлімдеді. Сондықтан бұл тек жауап ретінде жасалған уақытша шабуыл деп үміттенеміз және бәрі аяқталады деп ойлаймыз" деді. Тәуелсіздік алғаннан кейін Намибияның жаңа үкіметі 4 мамырды "Кассинга күні" деп жариялады, бұл рейд кезінде қаза тапқандарды еске алуға арналған мемлекеттік мереке. 2007 жылы Кубалық әскерлердің қаза тапқандарының есімдері Оңтүстік Африкадағы Азаттық паркінің қабырғасына қашап жазылды. Оқиғаның ресми түрде SANDF арқылы тойлануы 1996 жылы ғана аяқталды, бұл Нельсон Мандела президент болып сайланғаннан кейін екі жыл өткен соң болды. Оңтүстік Африканың әртүрлі парашют батальондарының ветерандары әлі де Кассинга күнін жекелей тойлайды, осы күні жеңістің ауқымын және сол күні қаза тапқандарды еске алады.