Кіріспе

1951 жылы Айзек Азимовтың ғылыми фантастикалық әңгімесі

"C Chute" – американдық жазушы Айзек Азимовтың ғылыми фантастикалық әңгімесі. Алғаш рет 1951 жылдың қазан айында Galaxy Magazine журналында жарияланған, кейіннен Азимовтың "Nightfall and Other Stories" (1969) және "The Best of Isaac Asimov" (1973) жинақтарына енген. Азимовтың шетелдік жаратылыстарды бейнелейтін сирек әңгімелерінің бірі. Әңгімеде ғарыш кемесі жаулап алынғанда, шетелдік жаратылыстар тарапынан тұтқындалған адамдар тобының басынан өткен оқиғалар баяндалады. Әңгіменің негізгі мәні – түрлі өмірден келген және әртүрлі мақсаттары бар тұтқындардың өзара әрекеттесуі мен топтық психологиясы. Азимов пен редактор Хорас Л. Голд арасындағы осы әңгімеге байланысты пікір алмасу Азимовтың "Маймыл саусағы" әңгімесіне шабыт берді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Жердегі алғашқы жұлдызаралық соғыста Жерге бет алған азаматтық көлік Клорос жаратылыстарына түсіп қалады – олар хлормен тыныс алатын, саналы тіршілік иелері. Клоростың екеуі кемені басып алады, ал алты адам әскери тұтқын ретінде кемеде қалады. Адамдар не істеу керектігі туралы келісе алмай, тіпті төбелесіп те қалады. Пікірлер зор қақтығысқа дейін, жағдайға пассивті қанағаттануға дейін жетеді. Бұрын Клорос қонағы болған Стюарт, апатта қолдары зақымданғанда оларға протездік қолдар сыйлаған болатын, Клоростар химия саласында шебер (сондықтан атмосфераны оңай сақтап, тұтқындарды тамақпен қамтамасыз ете алады), бірақ инженерлік істе оларға жетіспеушілік бар, сондықтан соғыста пайдалану үшін адамдардың кемелерін ұрлауды жөн көреді. Тек Маллен, ұялшақ, инабатты, бойы аласа бухгалтер ғана кемені қайта бақылауға алуға тырысады. Ол C люгі арқылы (қалыпты жағдайда ғарышқа жерлеу үшін мәйіттерді шығаруға қолданылатын "қаза тапқандар люгі" деген сөздің қысқартылған түрі) шығып, навигациялық бу құбырлары арқылы басқару бөлмесіне өтеді. Ол екі Клоросты оттегімен шашып өлтіреді. Күтпеген батыр Маллен, өзінің батылдыққа, ашуға немесе қорқынышқа емес, 17 жылдан бері көрмеген Жерге (әсіресе туған қаласы Ричмонд, Вирджинияға) деген сағынышына қана екенін мойындайды, және соғысты тұтқында күту мүмкіндігіне қарсы тұра алмайтынын айтады, өйткені ол үйде болуға асығып тұрған.