Кіріспе
Христиандық ырым Евхаристиялық құлшылық – бұл негізінен Батыс католиктерінде, сондай-ақ кейбір лютерандық және англикандық дәстүрлердегі евхаристиялық құлшылық практикасы, онда адалдар Қасиетті Тағамға құлшылық етеді. Бұл практика Евхаристия ашық көрсетілген кезде немесе шіркеу шатырлары сияқты жерде сақталғандықтан, оны жұртшылық көре алмайтын кезде жүзеге асырылуы мүмкін. Құлшылық – Иса Мәсіхке деген сенім мен ғибадаттың белгісі, Ол христиан дәстүріне сәйкес, киелі нан түрінде денесі, қаны, жаны және құдайлығымен толыққандай болады. Теологиялық тұрғыдан алғанда, бұл құлшылық Латрияның бір түрі болып табылады, ол Қасиетті Тағамда Мәсіхтің нақты қатысуына негізделген. Евхаристияның алдында, миссадан тыс орындалатын христиандық медитация Евхаристиялық медитация деп аталады. Бұл практиканы Питер Джулиан Эймар, Жан Вианни және Тереза Лизие сияқтылар қолданған. Консепсьон Кабрера де Армида және Мария Кандида Евхаристиясы сияқты авторлар өздерінің Евхаристиялық медитацияларын жазған еңбектер жариялаған. Евхаристияның көрсетілуі мен оған құлшылық етуі үздіксіз (күннің жиырма төрт сағаты бойы) болса, ол мәңгілік құлшылық деп аталады. Монастырьларда немесе әйелдер монастырьларында бұл рәсімді тұрақты монахтар немесе монахтар орындайды, ал приходтарда 20 ғасырдан бері ерікті парақшалар орындайды. Санкт-Петер базиликасындағы Мәңгілік құлшылық ғибадатханасын ашу рәсімінде Папа Иоанн Павел II әлемнің барлық приходтарында мәңгілік құлшылық ғибадатханасы болуы үшін дұға етті. Рим Папасы Бенедикт XVI Рим епархиясының бес секторындағы дін қызметкерлері үшін мәңгілік құлшылықты енгізді.
Eucharistic adoration is a Eucharistic devotional practice primarily in Western Catholicism, but also to a lesser extent in certain Lutheran and Anglican traditions, in which the Blessed Sacrament is adored by the faithful. This practice may occur either when the Eucharist is exposed, or when it is not publicly viewable because it is reserved in a place such as a church tabernacle. Adoration is a sign of devotion to and worship of Jesus Christ, who is, according to Christian tradition, present in body, blood, soul, and divinity, under the appearance of the consecrated host, that is, sacramental bread. From a theological perspective, the adoration is a form of latria, based on the tenet of the real presence of Christ in the Blessed Sacrament. Christian meditation performed in the presence of the Eucharist outside Mass is called Eucharistic meditation. It has been practiced by such as Peter Julian Eymard, Jean Vianney and Thérèse of Lisieux. Authors such as Concepción Cabrera de Armida and Maria Candida of the Eucharist have produced writings recording their Eucharistic meditations. When the exposition and adoration of the Eucharist is constant (twenty four hours a day), it is called perpetual adoration. In a monastery or convent, it is done by the resident monks or nuns and, in a parish, by volunteer parishioners since the 20th century. In a prayer opening the Perpetual chapel in St. Peter's Basilica, Pope John Paul II prayed for a perpetual adoration chapel in every parish in the world. Pope Benedict XVI instituted perpetual adoration for the laity in each of the five sectors of the diocese of Rome.
Ерте тарих
Қасиетті Тағамды әуелде аурулар мен өлmekте жатқандарға беру үшін (Иустин Мартир мен Тертуллиан осы туралы айтады) шіркеуден тыс сақтау практикасы болған сияқты, ал табыну практикасы кейінірек пайда болды. Қасиетті Тағамды табыну үшін резервтеудің ең алғашқы сілтемелерінің бірі Әулие Василийдің (379 ж. қайтыс болған) өмірінде кездеседі. Василий монастырдағы Құдай қызметін өткізгенде, Евхаристиялық нанды үш бөлікке бөлген. Бір бөлігін өзі жеп, екіншісін монахтарға берді, ал үшіншісін алтыннан жасалған көгершін пішіндес ыдысқа, алтарь үстіне іліп қойды. Бұл бөлік, әдетте, діни қызметке қатыса алмайтын науқастарға тарату үшін сақталған. Шығыс христиандығында Батыста дамыған табыну Шығыс литургиясының бөлігі болған емес, бірақ Шығыс Католик шіркеулерінде псалмдер оқылып, қасиетті нан дискосы жабынмен жабылған күйінде алтарьға қойылатын табынуға арналған литургия бар. Бұл, қасиетті деп есептелетін нәрселерді адам көзінен жасыруды қалайтын Шығыс дәстүріне сай келеді.
Орта ғасырлар
Бұл ғибадатқа теологиялық негізді XI ғасырда Папа Григорий VII дайындады, ол Мәсіхтің қасиетті Хостияда бар екендігі туралы қағиданы бекітуде маңызды рөл атқарды. 1079 жылы Григорий Турлық Беренгардан сенімін білдіруін талап етті:
Бұл сенім білдіруі Еуропа шіркеулерінде «Евхаристиялық Ренессанс» бастауын берді. Францискандық архивтер Италияда Евхаристиялық құлшылықты бастаған Ассиздік Әулие Франциск (1226 жылы қайтыс болған) деп көрсетеді. Одан кейін ол Умбриядан Италияның басқа аймақтарына тарады. 1264 жылы Папа Урбан IV «Транзитурус» паптық бұйрығын жариялап, «Мәсіхтің денесі» (Corpus Christi) мерекесін орнатып қойды. Ол доминикандық теолог Томас Аквиннен мерекеге арналған мисса мен қызмет мәтіндерін жазуды сұрады. Бұл қатарында Panis angelicus және Verbum Supernum Prodiens сияқты танымал әндер де болды, олардың соңғы екі шумағы O Salutaris Hostia Бенедиктион әнін құрайды. Pange Lingua Gloriosi Corporis Mysterium гимнінің соңғы екі жолы Tantum Ergo гимні ретінде орындалады, ол да Бенедиктионда қолданылады. 14 ғасырдан бастап Батыс шіркеуінде құлшылықтар Евхаристиялық сыйларға, қайта тірілген Мәсіхтің нақты көрінісіне назар аудара бастады, ал Хостия құлшынған үшін литургия кезінде көтеріле бастады, сондай-ақ дін қызметшісі алтарьдың алдында бір бағытта тұрғанда, қауым оны көре алатын болды.
Католиктер
Католик діні бойынша, құлшылық кезінде нан мен шараптың элементтері (маңызды жағынан) Мәсіхтің денесі, қаны, жаны және құдайлығына айналады, ал нан мен шараптың сыртқы түрі ("түрлері") өзгермейді. Нағыз Қасырет туралы ілімде, құлшылық кезінде орын алатын нәрсе – екі керемет: 1) Иса Мәсіхтің Евхаристияда шын, нақты және толыққанды түрде, денесімен және қанымен, жанымен және құдайлығымен болуы; және 2) нан мен шараптың шын мәнінде, толыққанды түрде Исаның денесі мен қанына айналуы. Католиктер Мәсіхтің (дене, қан, жан және құдайлық) Евхаристияда шын мәнінде бар екеніне сенеді, сондықтан сақталған Евхаристия ғибадат етудің орталық нүктесі болып табылады. Католик шіркеуінің катехизисі былай дейді: "Мәсіхтің Евхаристияда болуы құлшылық кезінде басталады және Евхаристиялық түрлер сақталатын кезде жалғасады." Құрбандықтың өзі протестантизм ағымында және белгілі бір топтардың нағыз Қасырет ілімін қабылдамауының нәтижесінде дамыды. Сондықтан, кейбір католик басшылары адалдардың Евхаристия іліміне сенімін арттыру үшін ғибадат ету амалын енгізе бастады. Содан кейін ол Батыс шіркеуінің маңызды бөлігіне айналды. Елизавета Энн Сетон және Джон Генри Ньюман, екеуі де Англикан шіркеуінен, және Герман Коэн, OCD, иудаизмнен өткендер – құлшылық етудің көрнекті мысалдары. Коэн түнгі құлшылық етудің кең таралған практикасын орнатуға көмектесті. Батыс католик дәстүрінде "күнделікті қасиетті сағат" ғибадат ету амалы қолдауға ие. Калькутталық Тереза ана күнделікті қасиетті сағат өткізді және оның қайырымдылық миссионерлерінің барлық мүшелері оның үлгісін ұстанды. Орта ғасырлардан бері Евхаристиялық ғибадат етуді массадан тыс жерде паптар қолдап келеді. Екінші Ватикандық Кеңестің ортасында, 3 қыркүйекте 1965 жылы, төртінші сессияны ашуға бірнеше күн қалғанда, Папа Павел VI энцикликасын жариялады, онда ол күнделікті Құрбандыққа шақырды және былай деді: "Олар күні бойы Киелі Тағараға, литургиялық заңдарға сәйкес шіркеулерде сақталған ерекше құрметті орынға баруды ұмытпауы керек, өйткені бұл алғыс білдірудің белгісі, сүйіспеншіліктің кепілі және онда болған Иеміз Мәсіхке тиісті құлшылықтың көрінісі." Пій X былай деді: "Күнделікті ғибадат ету немесе Қасиетті Тағараға бару – барлық рухани жұмыстардың бастауы." Доминикае-ценае кітабында папа Иоанн Павел II былай деп жазды: "Шіркеу мен әлем Евхаристиялық құлшылыққа үлкен мұқтаж. Иса осы махаббат құрметіне күтеді. Оған ғибадат етуге және сеніммен ой жүгірте отырып, уақытымызды аямай жұмсайық." Ecclesia de Eucharistia кітабында ол былай қосты: "Евхаристияға Ежелгі Құрбандықтардан тыс құлшылық ету шіркеу өмірі үшін баға жетпес құндылыққа ие. Пасторлардың міндеті – Евхаристиялық ғибадат етуді және Қасиетті Тағараны көрсетуді жеке мысалымен де қолдау." Иосиф Ратцингердің теологиясында және Папа Бенедикт XVI ретіндегі қызметінде Евхаристия әрқашан орталық орын алды. "Құдай бізге жақын: Евхаристия, өмірдің жүрегі" атты кітабында ол Евхаристиялық ғибадат етуді қатты қолдады.
Шығыс католиктері
Жалпы алғанда, Шығыс католиктері табынуды жасамайды, себебі Батыс шіркеуінде осы практиканың пайда болуына себеп болған жағдайлар Шығыста онша күшті болған жоқ. Алайда, латыншалау, екі ритуалды ұстану және басқа да факторлар кейбір Шығыс католиктерінің приходтары мен қауымдастарын бұл практиканы қабылдауға итермеледі.
Лютерандықтар
Лютерандық тақта, егер киелі элементтер құрбандық алтарында немесе қызметтен кейін желінбесе, оларды бөліп, әдетте сакристияда орналасқан аумбриге қоюға болады. Көбінесе, артық нан қабықшалары басқа Евхаристия үшін немесе ауруларға, сондай-ақ шіркеу қызметіне қатысуға мүмкіндігі жоқ әлсіз жандарға беріледі. Дегенмен, кейбір лютерандық шіркеулер алтардың жанындағы киелі шатырда Евхаристияны сақтайды. Римдік миссаның реформасында Лютер Санктусты Ұстаным туралы айтудан кейін орналастырды, осылайша соңғысының нәтижесінде пайда болған нағыз Қатысуға құлшылық етудің салтанатты әрекеті ретінде қызмет ету үшін. Бұл тәртіп әлі де кейбір лютерандық литургияларда сақталады, мысалы, Швеция шіркеуінің айқын жоғары дәрежелі шіркеуінде. Мартин Лютердің қайтысынан кейін, криптокальвинизм және Gnesio лютеран Иоахим Вестфаль бастаған екінші сакраментариандық дау сияқты қосымша даулар туды. Филиппизмнің нағыз Қатысу туралы түсінігі уақыт өте келе лютерандық тақта кеңінен тарады, бірақ ол Лютердің үйретуіне сәйкес келмейді. Неміс теологы Андреас Мускулус ерте лютерандық тақта Евхаристиялық құлшылықтың ыстық қорғаушысы ретінде қарастырылуы мүмкін. Корпус Кристи мерекесі лютерандар Дессауда (1532), Бранденбургте (1540) және Бранденбург Ансбах Кулмбахта (1548) тойланды. Кейбір лютерандық евангелистік-католик шіркеулері Корпус Кристи мерекесін тойлаумен қатар Евхаристиялық құлшылықты жүзеге асырады. Августания евангелистік-католик шіркеуі – Евхаристиялық құлшылық кеңінен таралған лютерандық конфессия.
Англикандықтар
Алғашқы Англия шіркеуі Евхаристияға табынуды ресми түрде қабылдамады. Англикандықтардың 39 бабындағы XXVIII бап – «Иеміздің кешкі асы туралы» трансбұсаантификацияны жоққа шығарады, осылай деп мәлімдейді: «Иеміздің кешкі асындағы трансбұсаантификация (немесе нан мен шараптың мәнінің өзгеруі) Киелі кітаптармен дәлелдеуге болмайды; бірақ Киелі кітаптардың айқын сөздеріне қайшы келеді, құрбандық табиғатын жоққа шығарады және көптеген сенімсіздіктерге себеп болды». Бапта сондай-ақ: «Иеміздің кешкі асының құрбандығы Мәсіхтің бұйрығымен сақталмаған, тасымалданбаған, көтерілмеген немесе табынылмаған» делінеді. Бүгінде Англия дәстүрінде Евхаристияның мәні және осыған байланысты, қасиетті Тағамға табыну мен оны көрсетудің дұрыстығы туралы пікірлер әртүрлі (Англикандық Евхаристиялық теологияны қараңыз), бірақ көптеген Англиялық католиктер Евхаристияға табынуды орындайды. Басқалары Қасиетті Тағамға бата беру рәсімін өткізеді, ол Евхаристияға табынуға ұқсас.
Евхаристиялық медитация
Евхаристияны насихаттаумен қатар, Пётр Юлиан Эймард Блаженный хостия алдында медитация жасады, ал оның жазбалары кейін "Нағыз қатысу" кітабы ретінде жарияланды. Оның замандасы Жан Вианни де кейін жарияланған Евхаристиялық медитацияларды орындады. Лизиелік Тереза Евхаристиялық медитацияға берілді және 1895 жылғы 26 ақпанда, қайтыс болғанға дейін аз уақыт бұрын, Евхаристиялық медитация кезінде жазған "Махаббатпен өмір сүру" өлеңін жадынан жазды. Өмірі бойы ол өлеңін түрлі діни қауымдарға жіберіп, өлеңдер жинағына қосты. Консепсьон Кабрера де Армиданың жазбаларының маңызды бөліктері қасиетті Тағалаға табыну кезіндегі медитацияларына негізделген деп хабарланды. "Евхаристия: евхаристиялық руханилықтың нағыз асылы" атты кітабында Мария Кандида Евхаристиялық (Рим папасы Иоанн Павел II-нің ақ бауырлас деп жариялаған) өзінің жеке тәжірибесі мен Евхаристиялық медитация туралы ойларымен бөлісті.
Мәңгілік құлшылық ету
Мәңгілік құлшылық – тәулігіне жиырма төрт сағат бойы Евхаристияны үздіксіз көрсету және оған құлшылық ету амалы. "Мәңгілік Розарий" сияқты, онда розарийді әр түрлі адамдар тобы үзіліссіз оқып жатады, бұл амал 19 ғасырда Франциядағы Батыс (немесе "Рим") католиктері арасында кең таралды және содан бері әлемнің түкпір-түкпіріндегі приходтардағы мирян католиктеріне тарады. Мирян католик Сьюзан Тейлор монахтар мен дін қызметкерлерінің көмегімен "Мәңгілік құлшылықты қалай ұйымдастыруға болады" деген оқулық жазды. Мәңгілік құлшылық кезінде белгілі бір адам бір сағат немесе одан да ұзақ уақыт бойы құлшылық етеді, осылайша әр күні мен түні кем дегенде бір адам құлшылықпен айналысады. Алайда, әйінде (мессе) кезінде ғибадаттағы Қасиетті Жұбаны уақытша алып қояды, содан кейін әйінде аяқталғаннан кейін қайтадан көрсетеді.
Ерте дәстүрлер
Құдайға псалм мен дұға арқылы мәңгілік құлшылық ету христиандар арасында ежелгі заманнан бері келіп өткен дәстүр. Мысалы, Шығыс христиандығында 400 жылдан бері Акоэмет монахтары күндіз-түні діни қызмет атқарған, ал Батыс христиандығында Агаунум монастырындағы монахтар 522 жылы король Сигизмунд құрғаннан бастап мәңгілік дұғалар оқыған. Мәңгілік құлшылықтың алғашқы ресми тіркелген жағдайы 1226 жылдың 11 қыркүйегінде Францияның Авиньон қаласында басталды. Авиньонды қоршауда Альбигендерді жеңгеніне орай король Людовик VIII бұл құрметті рәсімді Киелі Крест капелласында көрсетуді өтінді. Пьер Пикотт Анна Австрияның рухани кеңесшісі болды, ол одан Францияны соғыстан құтқару үшін уәде беруді сұрады, және осы уәдеге жауап ретінде орден құрылды. Париждегі Ферон көшесінде шағын үй сатып алынды және осы мақсатта құрылған бенедиктин монастырі 1654 жылдың 25 наурызында мәңгілік құлшылықты бастады, бір немесе бірнеше монахтар күн мен түннің әр сағатында алтарь алдында тізе бүгіп құлшылық ететін. Монахтар бастаған кезде бенедиктин ережелері қарапайым болды, бірақ 1705 жылы Римдегі Апостольдық камера мәңгілік құлшылыққа ресми рұқсат берді. 19 ғасырда мәңгілік құлшылық қоғамдарының қарқынды өсуіне куә болдық, сондай-ақ кейбір қолданыстағы ордендер (мысалы, Доминикан және Кедейлер) мысалы: Мәңгілік құлшылыққа адал қарындастар (1845 жылы Бретаньде), Мәңгілік құлшылыққа адал Кедейлер (1854 жылы), Мәңгілік құлшылыққа адал діндарлар (Брюссель, 1857), Ең Ықыласқа толы құлшылық етушілер (1858, Париж), Мәңгілік құлшылыққа адал Франциск қарындастары (1863, Ольпе, Германия), Киелі Рухқа құлшылық етуші қарындастар (Нидерланды, 1896) құрылды. АҚШ-та да бірнеше мәңгілік құлшылық ордендері құрылды, мысалы, Францискан қарындастары Мәңгілік құлшылыққа адал (1849, Висконсин) және Бенедиктин қарындастары Мәңгілік құлшылыққа адал (1874, Клайд, Миссури). Ирландияның Драмшанбо қаласындағы Мәңгілік құлшылыққа адал Киелі Мария монастырының Кедей қарындастары алғаш рет 1870 жылдың 25 наурызында мәңгілік құлшылықты бастады және осы күнге дейін осы дәстүрді үзбей келеді. Францискан қарындастары Мәңгілік құлшылыққа адал АҚШ-тағы кез келген адамнан ұзақ уақыт бойы тоқтамай дұға оқып келеді; бұл практика 1878 жылдың 1 тамызында сағат 11-де басталды және 2020 жылдың 26 ақпанында Күл салған сәрсенбіде ресми түрде аяқталды. Осы уақытқа дейін 141 жыл бойы үздіксіз дұға оқылып келді.
20 және 21 ғасырлар
ХХ ғасырда мәңгілік құлшылық ету практикасы монастырлар мен әйелдер монастырьларынан католик шіркеулеріне кеңінен тарады, және қазір оны мирян католиктер де орындайды. Санкт-Петер базиликасындағы мәңгілік құлшылық ету капелласы 1981 жылы Папа Иоанн Павел II-нің қатысуымен ашылды, ал Римдегі көптеген ірі базиликалар да ХХ ғасырда мәңгілік құлшылық етуді бастады. ХХ ғасырдың басында, мирян католиктер үшін мәңгілік құлшылық етудің қолайлылығы туралы сұрақтар туындады. Бірақ, түрлі талқылаулардан кейін, 1991 жылдың 2 маусымында (Құдайдың денесі мерекесінде) Лейктер жөніндегі понтификаттық кеңес, шіркеулерде мәңгілік құлшылық етуге рұқсат беретін арнайы нұсқаулар жариялады. "Мәңгілік құлшылық ету капелласын" құру үшін, жергілікті дін қызметкері, жергілікті "мәңгілік құлшылық ету бірлестігі", оның басшылары және т.б. туралы қажетті ақпаратты қоса, епископынан рұқсат алуы керек. ХХІ ғасырдың басында, әлемдегі католик шіркеулерінде 2500-ден астам мәңгілік құлшылық ету капелласы болды. АҚШ-та (шамамен 70 миллион католик) 1100-ге жуық капелла, Филиппинде (шамамен 80 миллион католик) 500, Ирландия Республикасында (шамамен 4 миллион католик) 150-ге жуық, Оңтүстік Кореяда (шамамен 4 миллион католик) 70-ке жуық болды. 2005 жылы Сент-Пол және Миннеаполис архиепархиясының АҚШ-тағы ең көп мәңгілік құлшылық ету капелласына ие екені есептелді. 2008 жылы әлемдегі ең үлкен мостранец Чикагода, Құдайдың мейіріміне арналған мәңгілік құлшылық ету капелласында орналасқан, ол қаланың поляк шіркеулерінің бірі – Санкт-Станислав Костка шіркеуімен іргелес жатыр.
as of 2005, the Archdiocese of Saint Paul and Minneapolis was estimated to have the most chapels of perpetual adoration of any archdiocese in the United States. as of 2008, the world's largest monstrance is in Chicago, in a perpetual adoration chapel dedicated to the Divine Mercy, and is adjacent to Church of St. Stanislaus Kostka, one of the city's Polish churches.