Итальяндық футуризм және кино өнерінің авангарды

Кіріспе

Итальяндық футуристік кино – Еуропалық авангард киносының ең ерте туған қозғалысы болды. Италиялық футуризм – бұл көркемдік және әлеуметтік қозғалыс, ол 1916 жылдан 1919 жылға дейін итальян киноиндустриясына әсер етті. Ол орыс футуристік киносы мен неміс экспрессионистік киносына ықпал етті. Оның мәдени маңызы зор болды және барлық келесі авангардтарға, сондай-ақ повестьтік киноның кейбір авторларына әсер етті; оның әсері Альфред Хичкок фильмдерінің кейбір түс көру сияқты көріністеріне дейін жетті.

Тарих

1911-1919 жылдар аралығында Италияда алғашқы авангардтық кино қозғалысы пайда болды, оның бастауы елдің футуризмі – көркемдік және әлеуметтік қозғалысы болды. Футуризм динамизмге, жылдамдыққа, технологияға, жастыққа, зорлық-зомбылыққа және автомобиль, ұшақ, өнеркәсіптік қала сияқты нысандарға баса назар аударды. Оның негізгі өкілдері – итальяндықтар Филиппо Томасо Маринетти, Умберто Боччиони, Карло Карра, Фортунато Деперо, Джино Северини, Джакомо Балла және Луиджи Руссоло. Олар заманауилықты дәріптеді және Италияны өзінің өткенінің салмағынан босатуды мақсат етті. 1916 жылғы футуристикалық кинематография манифестіне Филиппо Томасо Маринетти, Армандо Гинна, Бруно Корра, Джакомо Балла және тағы басқалар қол қойды. Футуристер үшін кино – бұл жылдамдық, арнайы эффектілер мен монтаж арқылы манипуляциялауға болатын жаңа медиа болғандықтан, идеалды өнер түрі еді. Футуристер алдыңғы онжылдықта кеңінен тәжірибеден өткен кинематографиялық трюктердің тек ғана ерекше құбылыс ретінде емес, сонымен қатар шығармашылық, поэтикалық және символдық құрал ретінде қолданылатынын бірінші болып түсінді. Мысалы, суперпозиция енді тек арбау немесе алыпты жұлдыздың жанында пайда ету құралы ғана емес, жаңа көркемдік және бүлдіруші тілдің құралы бола алатын еді. Сол монтаждағы суретшілер шындықты өздерінің "қалауларына" сәйкес ыдыратып, бұрын-соңды болмаған көріністерге мүмкіндік беретін еді. Осы мағынада кино – "көлік құралы" болды. Футуристикалық кинематография манифесті: «Біз ғаламды керемет қалауларымызға сәйкес бөлшектейміз және қайта құрастырамыз». Футуристикалық кинематография манифесті, 1916 жыл. Манифесте киноның "табиғаты бойынша" болашақ өнер екені, себебі оның өткені мен дәстүрлері жоқ екені айтылды, бірақ "өте ескі" баяндау киносын бағаламады, оның орнына "саяхат, аңшылық және соғыс" киносын іздеді, "анти-әдемілік, деформациялық, импрессионистік, синтетикалық, динамикалық, еркін сөз" көрсетілімін ұсынды. Олардың сөздерінде дәстүрлі әдемілікке байланысты емес, ескі және тұншықтыратын мұра ретінде қаралатын жаңа тілді іздеуге деген құлшыныс байқалады. Футуризм – киноны өз алдына тіл ретінде және "тілдің қозғалысы" ретінде қызықтырған алғашқы көркемдік ағым болды. Типикалық футуристикалық көрініс – машинаның, пойыздың немесе ұшақтың терезесінен кенеттен өзгеретін панорама болуы мүмкін, онда заманауилық пен жылдамдық тақырыбы қосымша түсіндірмелерді қажет етпейтін еді. Авангардтық фильмдердің өндірісі, кейінгі тәжірибелер сияқты, шектеулі болды, әсіресе футуризм үшін көптеген жұмыстар жоғалды. Алғашқы тәжірибелік фильмдер 1911 жылы төрт қолмен түсірілген фильмдер (cinepitture) түсірген, қазір жоғалған, шашыраңқы және шатасқан түсті дақтар бар, Гинна және Корра деген лақаппен аталатын ағайынды Коррадини фильмдері болды. Мұндай тәжірибелер 1929 жылы "аэропиттура" немесе "екінші футуризм" деп аталатын әсер етті, сондай-ақ кейінірек Германиядағы абстрактілі кинода Викинг Эггелинг және Ханс Рихтер сияқты суретшілер қайтадан қабылдады. Футуристердің сүйіктісі – комедиялық кино, онда таза қозғалыс (жарыстар, қуғын-сүргін, құлап түсу) жиі сахнаға үстемдік ететін еді, монтаждау арқылы қызу. Маринеттидің өзі "Ре Балдория" атты карнавал операсын жазған. Бұл кезеңдегі футуристикалық тақырыптағы фильмдердің көпшілігі жоғалып кетті, бірақ сыншылар Антон Джулио Брагальяның "Тай" (1917) фильмін ең ықпалды фильмдердің бірі деп атайды, ол келесі онжылдықта неміс экспрессионист киносының негізгі шабыт көзі болды. "Тай" суретшінің өзінің "Футуристикалық фотодинамизм" (1911) атты эстетикалық трактатының негізінде дүниеге келді. Мелодрамалық және декаденттік оқиғаға негізделген фильмде Маринеттінің футуризмінен өзгеше көптеген көркемдік әсерлер бар: сепаратистік сценарийлер, бостандық жиһаздары. Тағы бір жоғалған фильм – Иво Иллюминатидің "Il re, le torri, gli alfieri", онда кейіпкерлер шахмат фигуралары сияқты киініп, шахмат тақтасының еденінде қозғалады. Италия киноиндустриясы Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары шетелдік бәсекелестіктің артуымен күресті. Бірнеше ірі студиялар, олардың ішінде Cines және Ambrosio, кино өндірісі үшін ұлттық стратегияны үйлестіру үшін Unione Cinematografica Italiana-ны құрды. Бұл күш-жігер, негізінен, өндіріс пен көрсету арасындағы үлкен байланыссыздықтан (кейбір фильмдер шығарылғаннан кейін бірнеше жыл өткенге дейін шығарылмаған) сәтсіз болды.

Between 1911 and 1919, Italy was home to the first avant garde movement in cinema, inspired by the country's futurism, an artistic and social movement. Futurism emphasized dynamism, speed, technology, youth, violence, and objects such as the car, the airplane, and the industrial city. Its key figures were the Italians Filippo Tommaso Marinetti, Umberto Boccioni, Carlo Carrà, Fortunato Depero, Gino Severini, Giacomo Balla, and Luigi Russolo. It glorified modernity and aimed to liberate Italy from the weight of its past. The 1916 Manifesto of Futuristic Cinematography was signed by Filippo Tommaso Marinetti, Armando Ginna, Bruno Corra, Giacomo Balla and others. To the Futurists, cinema was an ideal art form, being a fresh medium, and able to be manipulated by speed, special effects and editing. The Futurists were among the first to understand how cinematographic tricks, now widely experimented in the previous decade, were usable not only as a freak phenomenon, but also as a creative, poetic and symbolic means. For example, a superimposition was no longer just a means to make a ghost or a giant appear next to a dwarf, but could become a tool for a new artistic and subversive language. The same montage allowed the decomposition of reality according to the "whims" of the artists, allowing visions never experienced before. In this sense, cinema was also a "means of transport". The Manifesto of Futurist Cinematography stated that:

We break down and recompose the universe according to our wonderful whims.|Manifesto of Futurist Cinematography, 1916

In the Manifesto of Futurist Cinematography it was argued that cinema was "by nature" futurist art, due to the lack of a past and traditions, but did not appreciate the "very old" narrative cinema, looking instead for a cinema made up of "travel, hunts and wars", under the banner of an "anti graceful, deforming, impressionist, synthetic, dynamic, free word" show. In their words there is enthusiasm towards the search for a new language unrelated to traditional beauty, which was perceived as an old and suffocating legacy. Futurism was the first artistic movement to take an interest in cinema as a language in itself and as a "movement of language". A typically futurist vision could be the panorama that changes abruptly from the window of a car, a train or an airplane, where the theme of modernity and speed were one that did not need further additions. The production of avant garde films was rather limited, as for subsequent experiments, and in particular for futurism many works have been lost. The first experimental films were those of the Corradini brothers, nicknamed Ginna and Corra, who in 1911 made four hand colored films (cinepitture), with scattered and confused patches of color, now lost. Such experiments influenced the so called aeropittura or second futurism of 1929, and also were later taken up again in abstract cinema in Germany, by painters such as Viking Eggeling and Hans Richter. Much loved by the Futurists was popular comic cinema, where pure movement (races, chases, tumbles) often dominated the scene, fervent by editing. Marinetti himself had in fact written a carnival opera, the Re Baldoria. Most of the futuristic themed films of this period have been lost, but critics cite Thaïs (1917) by Anton Giulio Bragaglia as one of the most influential, serving as the main inspiration for German Expressionist cinema in the following decade. Thaïs was born on the basis of the aesthetic treatise Fotodinamismo futurista (1911), written by the same author. The film, built around a melodramatic and decadent story, actually reveals multiple artistic influences different from Marinett's futurism; the secessionist scenographies, the liberty furniture, Another lost film is Il re, le torri, gli alfieri by Ivo Illuminati, where the characters were dressed like chess figures and moved on a checkerboard floor. The Italian film industry struggled against rising foreign competition in the years following World War I. Several major studios, among them Cines and Ambrosio, formed the Unione Cinematografica Italiana to coordinate a national strategy for film production. This effort was largely unsuccessful, however, due to a wide disconnect between production and exhibition (some films were not released until several years after they were produced).

Ықпал

Италиялық футуризм кинода өздерінің революциялық мақсаттарына бірден сай келетін туындылар жасаған жоқ, бірақ бұл қозғалыстың кейінгі барлық авангардтар үшін шабыт көзі ретіндегі маңызы зор болды. Ол Ресей футуристік киносына әсер етті.

Футуристік кино өзі қысқа ғұмырлы болғанымен, оның іздерін 20-шы және 21-шы ғасырлардағы коммерциялық кинода жиі кездестіруге болады. Бұл стильдік әсерлерді жоғары қарқынды, жылдам темпті, жарқын түсті және абстрактілі монтаж стильдері мен бейнелерінде табуға болады. Әйгілі киносыншы Паулин Каэл режиссер Димитрий Кирсановтың "Менилмонтант" атты нұсқаусыз эксперименталды фильмінде "сурет салудағы футуризм деп аталатын қозғалысты ұсынатын техниканы жасағанын" айтты. Сондай-ақ, Альфред Хичкок фильмдерінің кейбіріндегі (мысалы, "Vertigo") арманға толы көріністерде де футуристер қолданған сол бұзушылық техникалары қолданылған.