Леон Криер: Жаңа классикалық архитектураның теоретигі мен жоспарлаушысы
Léon Krier
Люксембургтік архитектор Леон Криер: Модернизмге сын, Жаңа Классикалық архитектура, Жаңа қала құрылысы жақтасы. Poundbury жоспарының авторы. Архитектор Роб Криердің інісі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Люксембургтік сәулетші
Luxembourgian architect
Леон Криер (Léon Krier), 7 сәуірде 1946 жылы туған, – люксембургтік сәулетші, сәулет теориясының маманы және қала құрылысшы, модернистік сәулеттің белгілі сыншысы және жаңа классикалық сәулет пен жаңа қала құрылысының жақтаушысы. Криер халықаралық сәулет және жоспарлау тәжірибесін жазу және оқытумен үйлестіреді. Ол Англияның Дорсет аймағындағы Паундбери қаласының бас жоспарын жасағандығымен әйгілі. Ол архитектор Роб Криердің кіші інісі.
Léon Krier CVO (born 7 April 1946) is a Luxembourgish architect, architectural theorist, and urban planner, a prominent critic of modernist architecture and advocate of New Classical architecture and New Urbanism. Krier combines an international architecture and planning practice with writing and teaching. He is well known for his master plan for Poundbury, in Dorset, England. He is the younger brother of architect Rob Krier.
Өмірбаян
1968 жылы Германияның Штутгарт университетінде архитектуралық білімін бір жыл оқыған соң, Ұлыбританияның Лондон қаласында архитектор Джеймс Стирлингтің кеңсесінде жұмыс істеу үшін оқуын тастады. Стирлингте төрт жыл жұмыс істегеннен кейін, Берлинде Йозеф Пол Клейхуеспен екі жылдық байланысы үзіліп, Криер 20 жыл бойы Англияда Архитектуралық қауымдастық және Корольдік өнер колледжінде тәжірибе жинап, сабақ берді. Осы кезеңде Криердің «Мен сәулетшімін, себебі мен құрылыс салмаймын» деген сөзі оның антимодернистік көзқарасының танымал белгісіне айналды. 1970 жылдардың соңынан бастап ол ең беделді заманауи дәстүрлі сәулетшілер мен жоспарлаушылардың бірі болды. Криер архитектуралық модернизмнің, әсіресе оның функционалдық аймақтарға бөлуі мен одан туындаған қала маңындағы кеңістіктердің алғашқы және ең белгілі сыншыларының бірі болды, дәстүрлі қала моделінің қайта жандануы және полицентрлік қала моделіне негізделген оның дамуы үшін күш салды. Оның идеялары АҚШ және Еуропадағы Жаңа урбанизм қозғалысына зор әсер етті. Олардың ең толық жинағы оның «Қоғам архитектурасы» атты кітабында жарияланды. Ол Dorchester, Ұлыбритания қаласының кеңейтілуі Poundbury жоспарымен және оның дамуын қадағалауымен, сондай-ақ Гватемала қаласы үшін төрт жаңа қалалық ауданды кеңейту жоспары Paseo Cayaláмен ең жақсы танымал. 1976 жылдан 2016 жылға дейін Криер Принстон, Йель, Вирджиния, Корнелл және Нотр-Дам университеттерінде қонақ профессор болып жұмыс істеді. 1987 жылдан 1990 жылға дейін Криер Чикагодағы SOMAI, Skidmore, Owings & Merrill Architectural Institute-тің бірінші директоры болды. 1990 жылдан бастап Криер итальяндық жиһаз өндіруші компаниялары Valli e Valli Assa Abloy және Giorgetti үшін өнеркәсіптік дизайнер болып жұмыс істеді. 2003 жылы Криер алғашқы Driehaus архитектуралық сыйлығының лауреаты атанды. Криер қала құрылысы жобаларында сәулет кеңесшісі ретінде жұмыс істейді, бірақ тек жеке таңдауы бойынша ғимараттарды жобалайды. Оның ең танымал жұмыстарының қатарында 1980 жылғы Венеция биенналесіндегі уақытша фасад; Флорида штатының Сисайд курорттық ауылындағы Криер үйі (ол жерде ол бас жоспарға кеңес берді); Сан-Мигель де Одринхас археологиялық мұражайы, Португалия; Флоридадағы Виндзор ауылының залы; Флорида штатының Майами қаласындағы Майами университетінің сәулет мектебі Хорхе М. Перес сәулет орталығы; және Италияның Алессандрия қаласындағы жаңа аудандық орталық Città Nuova бар. Криер классикалық архитектураны қорғауымен және дәстүрлі «Еуропалық қала» модельдерін қайта құрумен танымал болғанымен, оның жұмысын мұқият зерттегенде, ертедегі модернистік рационалистік тәсілден (Байлефельд университеті үшін жоба, 1968) формальды және технологиялық тұрғыдан жергілікті және классикалық тәсілге өтуі байқалады. Оның дәстүрлі еуропалық қаланы қайта құруға қатысты ұстанымындағы маңызды өзгеріс - оның туған қаласы Люксембургті (1978) «қайта құру» жоспары (жұмыс істемеген). Кейіннен ол Люксембургтің жаңа Cité Judiciaire жоспарын жасады, оның архитектуралық дизайнын оның ағасы жасады (1990–2008). 1990 жылы шақырылған тоғыз сарапшының ішінде ол Дрездендегі тарихи Фрауэнкирхе және тарихи Ноймарктты қайта құру туралы Дрезден азаматтарының бастамасын және 2007 жылы Франкфурт Альтштадт форумын қолдаған жалғыз адам болды. Бұл азаматтар бастамасы тарихи «Хюнермаркт» аймағын қайта құруға мүмкіндік берді. Криер өзінің теорияларын Батыс әлеміндегі көптеген қалалардың кең ауқымды, егжей-тегжейлі жоспарларына қолданды. Бұларға Кингстон-апон-Халл (1977), Рим (1977), Люксембург (1978) (бұл оның кең таралуды азайту және қала орталығын жаңартуға бағытталған ең толық жоспары), Батыс Берлин (1977–83), Бремен (1978–1980), Стокгольм (1981), Поинг-Норд, Мюнхен (1983), Нью-Йорк заманауи өнер мұражайы тапсырған Вашингтон үшін 2000 жылы аяқталған жоспар; Атлантис, Тенерифедегі интеллектуалдар мен суретшілер үшін неоклассикалық аудан (1987); Fiat ауданы, Новоли (Флоренция), Италия (1993), Корбенка, Румыния (2007) және Фицвильям иелігі үшін High Malton жоспары, Йоркшир, Англия (2014) кіреді. Криер мемлекеттік әкімшіліктер тапсырған жоспарларды, соның ішінде Римнің қираған қалалық ауданы Тор Белла Монаканы қайта дамытуды (2010) және Италияның Римини қаласында Католика муниципалды ауданы үшін ұзақ мерзімді даму саясатын (2017) жобалады; ол ұқсас принциптерді Кнокке, Хеулебруг, Бельгия (1998) сияқты дамуды салу үшін қолданды, ол оның қатысусыз аяқталды; және оның Newquay өсу айманы үшін жасаған жоспарында (2002–2006), Корнуолл, Ұлыбритания, Адам Ассоциациясымен оның кеткеннен кейін жалғастырылды. 2022 жылдың қазіргі күніне дейін Криер Poundbury Dorset, Ұлыбритания (1988–қазіргі уақытқа дейін); Paseo Cayalá, Гватемала қаласы (2003–қазіргі уақытқа дейін); El Socorro және Nogales, Гватемала қаласы үшін екі жаңа қалалық аудан (2018–қазіргі уақытқа дейін); және жабық Fawley Waterside электр станциясын қайта дамыту жоспарын жасап жатыр. Саутгемптон, Ұлыбритания (2017–қазіргі уақытқа дейін), 2020 жылдың шілде айында жобаға алдын ала рұқсат берілді, құрылысы 2022 жылы басталды және алғашқы үйлер 2024 жылы пайда болуы күтілуде; сондай-ақ Сан-Мигель-де-Альенде, Мексиканың жанындағы Herencia de Allende үшін жаңа қаланың жоспары (2018–қазіргі уақытқа дейін).
Krier abandoned his architectural studies at the University of Stuttgart, Germany, in 1968, after only one year, to work in the office of architect James Stirling in London, UK. After four years working for Stirling, interrupted by a two year association with Josef Paul Kleihues in Berlin, Krier spent 20 years in England practicing and teaching at the Architectural Association and Royal College of Art. In this period, Krier's statement: “I am an architect, because I don’t build”, became a famous expression of his uncompromising anti modernist attitude. Since the late 1970s he has been one of the most influential modern traditional architects and planners. He is one of the first and most prominent critics of architectural modernism, mainly of its functional zoning and the ensuing suburbanism, campaigning for the renaissance of the traditional grown city model and its growth based on the polycentric city model. His ideas had a great influence on the New Urbanism movement, both in the US and Europe. The most complete compilation of them is published in his book The Architecture of Community. He is best known for his masterplan for, and ongoing oversight of, the development of Poundbury, an urban extension to Dorchester, UK for the Duchy of Cornwall and Charles III; and for his masterplan for Paseo Cayalá, an extension of four new urban quarters for Guatemala City. From 1976 to 2016 Krier was a visiting professor at the Universities of Princeton, Yale, Virginia, Cornell and Notre Dame. From 1987 to 1990 Krier was the first director of the SOMAI, the Skidmore, Owings & Merrill Architectural Institute, in Chicago. Since 1990, Krier has been industrial designer for Valli e Valli Assa Abloy and Giorgetti, an Italian furniture company. In 2003 Krier became the inaugural Driehaus Architecture Prize laureate. Krier acts as architectural consultant on his urban planning projects but only designs buildings of his personal choice. Amongst his best known realizations are the temporary façade at the 1980 Venice Biennale; the Krier house in the resort village of Seaside, Florida, USA (where he also advised on the masterplan); the Archaeological Museum of São Miguel de Odrinhas, Portugal; the Windsor Village Hall in Florida; the Jorge M. Perez Architecture Center, the University of Miami School of Architecture in Miami, Florida; and the new Neighbourhood Center Città Nuova in Alessandria, Italy. Though Krier is well known for his defense of classical architecture and the reconstruction of traditional “European city” models, close scrutiny of his work in fact shows a shift from an early Modernist rationalist approach (project for University of Bielefeld, 1968) towards a vernacular and classical approach both formally and technologically. The project that marked a major turning point in his campaigning attitude towards the reconstruction of the traditional European city was his scheme (unrealized) for the 'reconstruction' of his home city of Luxembourg (1978), in response to the modernist redevelopment of the city. He later master planned Luxembourg's new Cité Judiciaire that was to be architecturally designed by his brother (1990–2008). In 1990, of the nine experts invited, he was the only one to support the Dresden citizens' initiative to reconstruct the historic Dresden Frauenkirche and the Historische Neumarkt area and, in 2007, the Frankfurt Altstadt Forum, a citizen initiative which succeeded in reconstructing the historic "Hühnermarkt" area against strong professional and political opposition. Krier has applied his theories in large scale, detailed plans for numerous cities in the Western world. These include the unrealized schemes for Kingston upon Hull (1977), Rome (1977), Luxembourg (1978) (which was his most comprehensive masterplan focusing on sprawl mitigation and town center repair), West Berlin (1977–83), Bremen (1978–1980), Stockholm (1981), Poing Nord, Munich (1983), a masterplan to be completed in the year 2000 for Washington D. C. (1984) commissioned by the Museum of Modern Art of New York; Atlantis, a neoclassical district for intellectuals and artists on Tenerife (1987); Area Fiat, Novoli (Florence), Italy (1993), Corbeanca, Romania (2007), and the High Malton Masterplan for the Fitzwilliam Estate, Yorkshire, England (2014). Krier has designed plans commissioned by public administrations, including the redevelopment of Tor Bella Monaca, a degraded suburb of Rome (2010), and a long term redevelopment policy plan for the municipal area of Cattolica, Rimini, Italy (2017); he was able to apply similar principles to build developments such as Knokke, Heulebrug, Belgium (1998), completed without his direction; and in his masterplan for Newquay growth area (2002–2006), Cornwall, UK, continued after his resignation by Adam Associates. as of 2022, Krier is designing plans for Poundbury Dorset, U. K. (1988–present); Paseo Cayalá , Guatemala City (2003–present); El Socorro and Nogales, two new urban quarters for Guatemala City (2018–present); and the redevelopment of the closed Fawley Waterside Power Station, Southampton, U. K. (2017–present), which gained outline planning permission in July 2020, with construction beginning in 2022 and the first homes expected to be available by 2024; as well as the masterplan for a new town, Herencia de Allende, near San Miguel de Allende, México (2018–present).
Қаланың көлемі
Крайер, бір жағынан қаланың экономикалық және мәдени байлығы, екінші жағынан оның халқының шектеулілігі арасындағы қатаң байланыс туралы марқұм Генрих Тессеновтың пікірімен келісті. Бірақ бұл тек болжам емес, тарихи факті екенін айтады. Қаланың және оның аудандарының өлшемдері мен геометриялық құрылымы, таза кездейсоқтық, жай ғана экономикалық қажеттілік немесе жаппай оқиғалардың нәтижесі емес, керісінше, эстетикалық және техникалық қана емес, сонымен қатар заңнамалық және этикалық тұрғыдан да дамыған өркениетті тәртіпті көрсетеді. Крайердің сөзіне сүйенсек, “Барлық Париж – индустриялық дәуірге дейінгі қала, ол әлі де тиімді жұмыс істеп келеді, себебі ол өте бейімделгіш, ал 20 ғасырдың туындыларында мұндай қасиет жоқ. Милтон-Кейнс сияқты қала экономикалық немесе кез келген басқа да дағдарыстан өтпейді, өйткені ол математикалық есептерге негізделген әлеуметтік және экономикалық жоба ретінде жоспарланған. Егер бұл модель құласа, қала да оның құрбаны болады”. Осылайша, Крайер ғана емес, заманауи модернистік қалаға (тіпті АҚШ-тың Лос-Анджелесі сияқты жерлер қала емес деп санайды), сонымен қатар 19 ғасырдағы Еуропа қалаларында байқалған қалалық желілер мен ғимараттардың ауқымды өсуіне себеп болған, экономикалық, саяси және мәдени биліктің шоғырлануының салдарынан туған қалалық кеңеюдегі гигантизм тенденциясына қарсы күреседі. Бұған жауап ретінде Крайер Еуропа қаласын қайта құруды ұсынды, ол машиналық емес, адамдық масштабта (көлденең және тік), өзін-өзі қамтамасыз ететін, көп мақсатты кварталдарға негізделген полицентрлік қоныстану моделінде іске асырылуы керек. Бұл кварталдардың аумағы 10 минуттық жүру қашықтығында болуы тиіс, ғимараттардың биіктігі 3-5 қабаттан немесе 100 сатыдан аспауы керек (оларды жайлы түрде көтерілуге болады), және олар әкімшілік шекаралармен ғана емес, сонымен қатар жаяу, велосипедпен және көлікпен жүруге қолайлы бульварлар, жолдар мен саябақтармен шектелуі керек. Осылайша, қалалар құрылған қалалық орталықтардың кеңеюі арқылы емес, тәуелсіз қалалық кварталдардың көбеюі арқылы өседі.
Krier agreed with the viewpoint of the late Heinrich Tessenow that there is a strict relationship between the economic and cultural wealth of a city, on the one hand, and the limitation of its population on the other. But this is not a matter of mere hypothesis, he argues, but historical fact. The measurements and geometric organization of a city and of its quarters are not the result of mere chance or accident or simply of economic necessity, but rather represents a civilizing order which is not only aesthetic and technical but also legislative and ethical. Krier claims, that “the whole of Paris is a pre industrial city which still works, because it is so adaptable, something the creations of the 20th century will never be. A city like Milton Keynes cannot survive an economic crisis, or any other kind of crisis, because it is planned as a mathematically determined social and economic project. If that model collapses, the city will collapse with it.” Thus Krier argues not merely against the contemporary modernist city (he in fact argues that places like Los Angeles, US, are not cities), but against a gigantism tendency in urban growth, evident in the exploding scale of urban networks and buildings in European cities throughout the 19th century which was a result of the concentration of economic, political and cultural power. In response to this, Krier proposed the reconstruction of the European city, based on polycentric settlement models which are dictated not by machine scale but by human scale both horizontally and vertically, of self sufficient mixed use quarters not exceeding (able to be crossed in 10 minutes walk) of building heights of 3 to 5 floors or 100 steps (able to be walked up comfortably) and which are limited not by mere administrative borders but by walkable, ridable, drivable boulevards, tracks, park ways. Cities then grow by the multiplication of independent urban quarters, not by horizontal or vertical over extensions of established urban cores.
Қаланың дамуы туралы
Крайер көптеген эсселер жазды – олардың көпшілігі алғаш рет «Architectural Design» журналында жарияланды, модернистік қала құрылысы мен қаланың жеке мақсаттағы аймақтарға (тұрғын үйлер, сауда орталықтары, өнеркәсіп, демалыс және т.б.) бөліну принципіне қарсы. Сондай-ақ, осының салдарынан пайда болған қала шетіндегі елді мекендерге, жұмысқа баруға және басқа да мәселелерге де сын айтады. Шындығында, Криер модернистік жоспарлаушыны қажеттіліктен гөрі идеологиямен басқарылатын, зиянды мегаструктуралық масштабты таңдайтын тирандық тұлға ретінде қарастырады. Криер өз сын-пікірлерін жинақтап, тұжырымдамаларын сериялы суреттер мен оқулық диаграммалар түрінде, көбінесе өз қолымен салып, ақырында «Архитектура үшін суреттер» кітабында жинақтады. Мысалы, 1983 жылғы нағыз қалалық қаланың диаграммасындағы «Қалалық» (Urban) тұжырымдамасы = RES PUBLICA + RES PRIVATA. Онда ол жеке ғимараттар мен олардың мақсатын жергілікті дизайнның нысаны ретінде, ал ерекше қоғамдық және мемлекеттік ғимараттарды классикалық архитектураның нысаны ретінде қарастырады, олар басымдыққа ие орындарда, алаңдарда және маңызды көріністердің ортасында орналасуы керек деп санайды.
Krier has written a number of essays − many first published in the journal Architectural Design, against modernist town planning and its principle of dividing up the city into a system of single use zones (housing, shopping, industry, leisure, etc. ), as well as the resultant suburbia, commuting, etc. Indeed, Krier sees the modernist planner as a tyrannical figure that imposes detrimental megastructural scale more dictated by ideology than necessity. Krier summons up his criticisms and pinpoints concepts in the form of series of drawings and didactic annotated diagrams, often in his own handwriting, eventually collected in his book Drawings for Architecture, like the concept of Urban in his 1983 diagram of a truly urban town= RES PUBLICA+RES PRIVATA. There he conceives the basic urban fabric, made of private buildings and uses, as an object of vernacular local design and the exceptional public and institutional buildings as objects of classical architecture and located in privileged sites, on squares and in the focus of major vistas.