Кіріспе
Өсімдіктер туысы
Автоматты таксобокс
| сурет = Starr 021203 0008 Mucuna gigantea.jpg
| сурет түсірілімі = Mucuna gigantea гүлдері
| ата-аналарды көрсету = 2
| таксон = Mucuna
| автор = Adans.
| бөлімдер қатары = Түрлер
| бөлімдер = 110-нан астам, мәтінді қараңыз.
| синонимдер = Гомотиптік: Hornera Neck. ex A. Juss. (1821), nom. superfl.
Гетеротиптік: Cacuvallum Medik. (1787)
Carpopogon Roxb. (1827)
Citta Lour. (1790)
Labradia
Macranthus Lour. (1790)
Marcanthus Lour., орф. вариациясы Macroceratides
Negretia
Pillera
Stizolobium P. Browne (1756), nom. rej.
Zoophthalmum P. Browne (1756)
| синонимдер дереккөзі =
Automatic taxobox
| image = Starr 021203 0008 Mucuna gigantea. jpg
| image caption = Mucuna gigantea flowers
| display parents = 2
| taxon = Mucuna
| authority = Adans. | subdivision ranks = Species
| subdivision = More than 110, see text. | synonyms = Homotypic:
Hornera Neck. ex A. Juss. (1821), nom. superfl. Heterotypic:
Cacuvallum Medik. (1787)
Carpopogon Roxb. (1827)
Citta Lour. (1790)
Labradia
Macranthus Lour. (1790)
Marcanthus Lour., orth. var. Macroceratides
Negretia
Pillera
Stizolobium P. Browne (1756), nom. rej. Zoophthalmum P. Browne (1756)
| synonyms ref =
Экология
Кейбір Mucuna түрлері Lepidoptera тобының гусеницалары үшін тағамдық өсімдік ретінде қолданылады. Олардың ішінде Морфо көбелектері және екі жолақты жарқырауыш (Astraptes fulgerator) бар, олар кейде M. holtonii және басқа түрлерінде кездеседі. Өсімдіктерге зиян келтіретін Mycosphaerella mucunae саңырауқұлағы алғаш рет Mucuna-да табылғандықтан осылай аталған.
Қолданылуы
Кейбір түрлердің бұршақтары протеолитикалық фермент мукунаин қамтитын қалың түктермен жабылған және теріге тигенде қышымалы көпіршіктер тудырады; «қышымалы» (латынша: *pruriens*) немесе «құтырғандай шаншып тікендейтін» (латынша ескі грекше: *urens*) сияқты түрлік атаулар осы қасиетке сілтеме жасайды. Өсімдіктің басқа бөліктері де емдік қасиеттерге ие. Өсімдіктердің немесе олардан алынған экстракттар дәріханаларда зәр жолдарының, неврологиялық аурулардың, етеккір бұзылыстарының, іш қатудың, ісіктің, қызбаның, туберкулезінің және филярия сияқты гельминтоздарға қарсы қолданылады. M. pruriens Паркинсон ауруының белгілеріне әсер ететінін тексеру үшін жүргізілген тәжірибеде Катценшлагер және авторлар тобы бір сынақ тобында тек төрт адам болғанымен, тұқым ұнтағының коммерциялық L-допа препараттарынан кем емес, тіпті артық тиімділігін анықтады. Нигериядағы тәжірибеде M. pruriens тас фосфатын қолданғаннан кейін фосфордың сіңуі артатыны көрсетілді. M. pruriens американдық үндістердің егіншілік жүйесінде қолданылған. Мукуна тұқымдарында көптеген қоректік заттарды кемітетін заттар бар. Ең маңыздысы – L-допа, ол көптеген жануарлардың ас қорыту жүйесін тирозин аминқышқылымен шатастырып, бұзық ақуыздардың түзілуіне себеп болады. Басқа қоректік заттарды кемітетін заттарға таниндер, лектиндер, фит қышқылы, цианогенді гликозидтер, трипсин және амилаза ингибиторлары жатады, бірақ олардың барлығын ұзақ пісіру арқылы жоюға болады. M. pruriens құрамында серотонин, 5-HTP, никотин және галлюциногенді триптаминдер – 5-MeO-DMT, буфотенин және диметилтриптамин сияқты химиялық заттар болуы мүмкін. Mucuna дәстүрлі түрде тағамдық өнім ретінде қолданылмайды, бірақ алдын ала тәжірибелер көрсеткендей, егер қоректік заттарды кемітетін заттарды жоюға немесе қауіпсіз деңгейге дейін төмендетуге қол жеткізілсе, бұршақтарды малға немесе адамдарға беруге болады. L-допаның мөлшері – ең маңызды және жоюы ең қиын токсин. Тұқымдарды қауіпсіз жеу үшін оларды жан-жақты өңдеу қажет. Диалло мен Берхе тұқымдарды 36 сағат бойы үнемі ағып тұратын таза суға (мысалы, ашық кран астында) немесе 72 сағат бойы ағын суға салуды, содан кейін бір сағаттан астам пісіруді ең тиімді әдіс деп тапты. Гвинея Республикасында мыңнан астам адамға Mucuna (көптеген басқа ингредиенттермен қосылған) берілді, бұл ешқандай зиянды салдарға әкелмеді.
Бұрын осы жерде орналастырылған
Canavalia mattogrossensis (Барб. Род.) Малме (M. mattegrossensis Барб. Род. ретінде) Psophocarpus scandens (Эндл.) Вердк. (M. comorensis Ватке ретінде)