Кіріспе

Шотланд сарбазы және ақсүйек Томас Рэндольф, Морей графы (шамамен 1285 – 20 шілде 1332) – Шотландия тәуелсіздік соғыстарында әскери және дипломат қызметін атқарған, кейін Шотландияның регенті болған тұлға. Ол Роберт Брюстің туысы, ол оны Морейдің алғашқы графы етіп тағайындаған. Ол Эдинбург қамалын ағылшындардан сәтті жаулап алғанымен белгілі және Арброт декларациясына қол қойғандардың бірі болды.

Ерте өмір

Томас Шотландияның Чемберлейні және Роксбург шерифі болған тағы бір Томастың ұлы, ал отбасына тегін берген Рандульф немесе Рандульфтің немересі болды. Кіші Томас король Роберт Брюстің жүрек туысы болғаны белгілі; оның анасы Марта Килконкхар, Роберттің үлкен жарты әпкесі. Дәстүрлі көзқарас бойынша, ол Роберт Брюстің анасы Каррик Марджоридің алғашқы некесінен туған. Корольдің әкесі Роберт Марджори қайтыс болғаннан кейін тағы бір рет үйленген және екінші әйелінен үлкен Томаска үйленген Изабель деген қыз алған деген болжам бар; алайда, Каррик Марджори 1292 жылға дейін қайтыс болмағандықтан және кіші Томас 1292 жылы Джон Баллиолдың тәж кию рәсімінде болғандықтан, мұндай оқиға мүмкін емес. Рандульфтің туған күні туралы жазба қалмаған. «Шотландиялық пэрлік» авторы Рандульфтің 1278 жылы туғанын болжағанмен, оның әжесі 1253 немесе 1256 жылы туған, сондықтан оның әжесі жиырма жасқа толмаған кезде туғаны даулы. Сондықтан бұл күнді күмәндану керек. Томастың анасы Марта Килконкхар 1270 жылы Кэррик графесі Роберт де Брусқа үйленгенге дейін дүниеге келген, демек Томас шамамен 1285 жылы туған болуы ықтимал.

Тәуелсіздік соғысы

Томас Роберттің таққа отыруға тырысқанда қолдады және 1306 жылы оның інісінің тағына отыруына куә болды. Ол сол кезде немесе одан кейін корольдің қолдарынан рыцарьдық атақ алған болуы мүмкін. Метвен шайқасында шотландтардың жеңілісінен кейін ағылшыздарға тұтқынға алынып, алдымен сэр Адам Гордонның, содан кейін Линкольн графының қарауына берілді. Тұтқында жүргенде ол ағылшылдардың жағына қосылды және 1307 жылы сэр Джеймс Дуглас тұтқынға алғанға дейін олармен бірге болды, содан кейін шотландтарға қайта оралуға көндірілді. Оның бұл қиянаты Англия королі Эдуард II-нің назарына ілікті, ол оның барлық жерлерін тәркілеп, сүйіктісі Хью ле Деспенсерге берді. Ол Шотландияның солтүстігіндегі кең аумақты биледі, бұл оның оңтүстіктегі иеліктерінен әлдеқайда үлкен болды. Сонымен қатар ол Мэн аралының лорды аталды; реддендо немесе жарғыға сәйкес, ол 26 пар ескемелі кемесі бар алты кемені және Инвернесте төленетін 100 мерк сомасындағы ақшаны беруге келісті. Бұл Шотландияда әлі де ағылшыздардың бақылауындағы сирек қамалдардың бірі болды және көтерілуге көрінетін қиын жартастың үстінде орналасқан еді. Морейдің жасағында бұл қамалдың бұрынғы губернаторының ұлы Уильям Фрэнсис болды, ол жартасқа апаратын құпия жолдың бар екенін білді. Морей осы жолды пайдаланып қамалға жетіп, оны шотландтар үшін қайтарып алды. Морей Баннокберн шайқасында шотландтардың жеңісіне үлкен үлес қосты, онда ол үш бөлімшенің (шилтрондардың) біріне қолбасшылық етті, ал қалғандарына король Роберт және корольдің інісі Эдвард Брюс басшылық етті. Алайда, көптеген тарихшылар Джон Барбурдың еңбектеріне сілтеме жасай отырып, төрт шилтрон болғанын айтады, олардың біреуіне Джеймс Дуглас пен Уолтер Стюарт басшылық еткен. Екі күндік шайқастың бірінші күні сэр Роберт Клиффорд, сэр Генри де Бомонт және сэр Томас Грей басқаратын үш жүздік ағылшын атты әскері шотланд әскерін айналып өтіп, Стирлинг қамалын құтқаруға тырысты. Мұны көрген Рэндольф өзінің әскерін жолға тосқауыл қойып, дөңгелек шилтрон құрды. Олар ағылшыздардан барлық жағынан шабуылға ұшырады. Сондықтан, ағылшыздар сүңгілердің қақпасын бұза алмады және көптеген шығынға ұшырады, олардың қатарында үрей пайда болды. Сэр Джеймс Дугласқа Рэндольфқа көмектесуге рұқсат берілді, бірақ ол мұның қажет емес екенін көріп, шайқасқа қатыспады, ал бұл орын Рэндольф алаңы деп аталды. Екінші күні Рэндольф шотланд әскерінің орталық бөліміне басшылық етті.

Ирландия

1315 жылы Морей корольдің інісі Эдвард Брюске еріп, Ирландияға жорық жасады. Ол Ирландиядағы ағылшын қоныс салушыларына қарсы соғыстағы негізгі басшылардың бірі болды. Соғыс барысында ол екі рет Шотландияға қайтып, күштер алу және Роберттің жеке өзі Ирландияға келуі үшін шаралар қабылдады. Шотландияға оралғаннан кейін, ол ағылшындарға қарсы Стэнхоп паркі шайқасында жетекші рөл атқарды. Ағылшындар қоршауға түсіп, Шотландияның тәуелсіздігін ресми мойындаған Эдинбург-Нортгемптон шартына қол қоюға мәжбүр болды. Олардың екі ұлы мен екі қызы болды: