Кіріспе

1993 жылы Дэвид Вебердің "Базилиск стансасы" романы – американдық жазушы Дэвид Вебердің 1993 жылы алғаш жарияланған ғылыми фантастикалық романы. Бұл оның "Honor Harrington" сериясындағы бірінші кітабы. Роман Базилиск жүйесіне тағайындалған командир Honor Harrington және Оның Әлдешеңіздігінің жеңіл крейсері "Fearless" тағдырын баяндайды. Базилиск стансасы мен Медуза планетасы Honor-дың туған жұлдыздық жүйесі Мантикордан ығыстырылған әскери шенеуніктердің жеріне айналғанмен, ол қандай жағдай болса да өзінің міндетін орындауға бекінеді. Оқиға Honor және оның экипажының тапсырмаларымен байланысты жауапкершіліктерді қабылдауын көрсетеді. Міндеттері оларды Медузаға басып кіруге әкелетін оқиғаларды ашуға итергенде, олар амалсыз әрекет етуге мәжбүр болады.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Мантикордың Жұлдыздық Корольдігі Хейвенмен соғысқа дайындалуда. Дегенмен, кейбір саяси топтар соғыстың болатынына сенбейді және үкіметтің жоспарларына, соның ішінде Базилискті күшейтуге кедергі келтіреді. Үкіметтің көпшілігі шамалы болғандықтан, ол қарсылық көрсетуден басқа амалы қалмайды және Хонр Харрингтон тағайындалғанға дейін Базилискті жалдаспай қалдырады. Хейвен Халық Республикасының экономикасы әлеуметтік қамтамасыздандыру жүйесі мен үлкен әскери бюджеті салдарынан күшті күйзеліске ұшырауда, осылайша олардың басшылары Мантикормен кез келген жолмен қарым-қатынасты тоқтатуға мәжбүр болады. Базилисктің және оның құрт тесігінің терминалы Хейвенге Жұлдыздық Корольдікке қарағанда стратегиялық басымдық берер еді.

Алдын ала сөз

Сидни Харрис, Хевен Халық Республикасының Мұрагер Президенті, өзінің кабинетімен экономикалық және әскери жағдайды талқылайды. Экономика министрі Уолтер Франкель соңғы нашар экономикалық болжамдарды ұсынады, кінәні теңіз күштері бюджетіне жабады. Адмирал Амос Парнелл флоттың жақында бағындырылған жұлдыздық жүйелерді ұстап тұру қажеттігін айтады және нашар экономикалық жағдайды Негізгі Тіршілік Көтермесінің (БЛС) өсуіне байланысты деп санайды. Франкель БЛС-тің өсуі халықты бақылауда ұстаудың жалғыз жолы екенін жауап береді. Екеуі де мойын бұрмайды, екеуі де қосымша кіріс қажет екенін мойындайды және Дюквен жоспарына сәйкес, бұл кірістің көзі жаңа жаулаулар болуы керек. Оңтүстікке қарай Эревонға жылжу тым қауіпті деп есептеледі, себебі Солариандық Лига оны қауіп-қатер ретінде қарауы мүмкін. Батысқа қарай Силезия Конфедерациясына жылжу жақсырақ балама ретінде қарастырылады, бірақ Базилиск жүйесі кедергі келтіреді, ал Базилиск жүйесі Мантикор Құрт Жолтұйысқышының соңғы нүктесін қамтиды. Базилиск жүйесін басып алу туралы шешім қабылданады және адмирал Парнеллге осы мақсатта жоспар жасау тапсырылады.

Өлең

Корольдік Мантикоран Теңіз Флотының озық тактикалық курсын жаңадан бітірген командир Хонр Харрингтон, HMS Fearless жеңіл крейсерінің командалық міндетін қабылдайды, ол кең ауқымды қару-жарақ жөндеуін аяқтаған кезде, оның ашуын туғыза отырып, оның штаттық қару-жарағы алынып, негізінен адмирал Соня Хемфилл тапсырыс берген "грав найзасымен" ауыстырылады. Харрингтон оны соғыс ойындарының бірінші турында керемет көрсеткенімен, келесі барлық ойындарда кемесі ойдағысын қылып, бірден қиратылады, себебі грав найзасы жақын қашықтықта өте тиімді, бірақ Fearless-тің жау кемесімен жақындасуға қажетті бронясы мен басқа қару-жарағы жоқ. Адмирал Хемфилл (Эдвард Яначектың туысы, Адмиралтействоның бірінші лорды) өзінің тәжірибесінің ұятты сәтсіздігін жасыру үшін Fearless-ті Мантикордағы шалғай орналасқан Базилиск станциясындағы күзеттік міндетке қайта тағайындайды. Медузада Харрингтон Базилиск күзеттік флотилиясын капитан Лорд Павел Янгтың басқаруында табады, оның мансабы бірнеше жыл бұрын Академияда Хонрға шабуыл жасауға тырысқанынан және Хонрдың мансабын құлатпақ болған әрекеттерінен туындаған, сәтсіз жауынгер. Янг өзінің ауыр крейсері Warlock-ты "қажетті" жөндеу үшін Мантикорға алып кетеді, ал Хонр мен Fearless-ті Базилиск жүйесінің қауіпсіздігіне жауапты RMN-нің жалғыз бөлімі ретінде қалдырады, бұл міндетті бір кемемен орындау мүмкін емес. Қажырлы еңбек пен ресурстарды тиімді пайдалану арқасында Хонр Базилисте RMN-нің беделін жаңғыртады, контрабанда айыбымен бірнеше кемелерді жаулап алады және жүйе қызметкерлерінің флоты туралы жағымсыз пікірін өзгертеді. Осы уақытта Хонр бронза ғасыры деңгейіндегі технологияға ие үш аяқты саналы түр – Медуза тайпаларына қызмет ететін ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп тұрған есірткі желісі туралы біледі. Мекоха атты есірткі Медуза дінінде оның галлюциногендік қасиеттері үшін құрметке ие, бірақ оны олардың ашулы зорлық-зомбылыққа итермелеу үшін де қолдануға болады. Fearless-тің тергеулері адамдардың оны түрдің көшпелі мүшелеріне тарату үшін планетада синтездеп жатқанын көрсетеді. Бұл есірткі зертханасына шабуыл жасау арнайы Медуза қолдануына арналған және Медуза тайпалары өздері өндіре алатын шикізаттан жасалған флинтлоктың оқ атар қаруларының бар екенін анықтайды. Осы қастандыққа араласып, оның артында кім тұрғанын анықтауға тырысқанда Хонр Харрингтон алғаш рет саяси маңызға ие болады. Хонрдың жетістіктерін пайдаланып, Корольдіктің Базилистен шығуын талап ететін үкіметтегі консервативтерді жамандау үшін офицерлер мен саясаткерлер тобы Warlock жөндеуін кешіктіріп, Янгты мүмкіндігінше ұзақ уақыт бойы қызметінен алыстату үшін сөз байласады. Харрингтон мен оның командасы кең ауқымды қастандықтың түпкі жағына жетеді: Медузаны өздері үшін жаулап алуға ниеттенген Хэйвен Базилиске қарсы төңкеріс ұйымдастырды. Медуза тайпаларының кейбіреулерін қанды қырғынға итермелеу арқылы, олар Мантикордың өзіне шабуыл жасаудың алғы шарты ретінде, Мантикор жауап бере алмастан бұрын жүйеге шабуыл жасап, оны басып алуға заңды сылтау ала алады. Медуза тайпаларының жер күштері Fearless-тің теңіз жаяу әскерлерімен оңай жеңіледі. Алайда, жоспардың екінші жартысы – Сириус, Хэйвеннің Q кемесі, ол Хэйвен флотына сигнал беру міндетімен жүк кемесі ретінде маскировкаланған. Харрингтон орбитадағы басқа Хэйвен кемесін (дипломатиялық курьер) зақымдап, Fearless-ті Сириусты қуғындауға жібереді, ал Мантикорға жақындап келе жатқан шабуыл туралы хабарлайды. Одан кейін қорқынышты жарақаттаған ауыр шайқас өтеді, бірақ Сириус капитаны кішкентай жеңіл крейсердің келтірген зардаптарынан қатты ренжіді, сондықтан ол Сириусты оның жойылуын қамтамасыз ету үшін айналдырады. Осылайша ол Сириусты Fearless грав найзасының қашықтығына апарады, ал Сириус жойылады. Мантикор жүйеге "қонақ" Хэйвен эскадрильясын қарсы алу үшін уақытында күшейтеді, олар сәтсіздік туралы хабарлау үшін Хэйвенге кетеді. Кемеге күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілгеннен кейін, Хонр Жұлдызды Корольдыққа оралады. Екі рет Капитан Листінің капитаны болып тағайындалған Хонр жеңіл крейсерді қызметтен босатқанда көңілі қалды, бірақ оның орнына жаңадан салынған Star Knight класының ауыр крейсеріне басшылық береді, ол жаңа Fearless деп қайта шомылдыру рәсімінен өтеді.

Кейіпкерлер

Хонр Харрингтоннан басқа, оқиғада Алистер МакКеон, Хамиш Александр, Лорд Павел Янг, Андреас Венизелос, Рафаэль Кардонес, Эстель Мацуко, Пол Танкерсли, Мерседес Бригам, Прескотт Тремейн, Клаус Хауптман және Аллен Саммервейл алғаш рет пайда болады.

Талдау

Суанна Дэвис кітапты "Спекулятивті көркем әдебиеттегі зорлау бейнелері" атты мақаласындағы мысалдардың бірі ретінде талқылады, Хонр Харрингтонның теңізші курсант болған кезінде зорлауға ұшырау әрекетінен аман қалған өмірінің тарихымен байланыстыра отырып.