Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Айярвади аймағының астанасы, Мьянма.
Capital of Ayeyarwady Region, Myanmar
Патейн (бирм. ပုသိမ်မြို့, ағылш. Pathein), бұрын Бассейн деп аталған, Мьянма (Бірма) мемлекетіндегі ең ірі қала және Айярвади аймағының астанасы. Қала Янгоннан батысқа қарай 190 шақырым қашықтықта, Патейн қалашығында, Патейн өзенінің жағасында орналасқан. Бұл өзен – Иравади өзенінің батыс саласы. 2019 жылғы мәлімет бойынша, қала халқы 172 923 адамды құрады. Патейн бұрынғы Мон патшалықтарының құрамында болғанымен, қазіргі күні Мон этносының өкілдері аз. Қала тұрғындарының көп бөлігі – бамарлар, сондай-ақ қарен, бирмалық үндістер, ракхин және бирмалық қытайлар да тұрады.
Pathein (, ; , ), formerly called Bassein, is the largest city and the capital of the Ayeyarwady Region, Myanmar (Burma). It is located 190 km (120 mi) west of Yangon within Pathein Township on the bank of the Pathein River (Pathein), which is a western branch of the Irrawaddy River, the city had a population of 172,923 in 2019. Although once a part of the Mon kingdoms, Pathein has few ethnic Mon residents today. The majority are of Bamar with a significant Karen, Burmese Indian, Rakhine and Burmese Chinese populations .
Этимология
Қаланың атауы көне мон тілінен шыққан деп есептеледі, онда "фа" сөзі "үлкен" немесе "кең" мағынасын білдірсе, sī/sɛm сөзі "өзен" немесе "теңіз" дегенді білдіреді. "Фа-сем" – "үлкен теңіз" деген мағынаны білдіреді. Британдық отаршылдық кезеңінде атау "Бассейн" деп бұрмаланған. Тағы бір теория бойынша, қаланың атауы Патейннің ежелгі атауы – Кусиманагарадан шыққан, ол ежелгі жазбаларда және Кальяни жазуларында қолданылған. Патейн – бұл мон тіліндегі "Кутен" сөзінің бұрмалануы, ал ол Кусима немесе Кусиманагараның қысқартылған түрі, бұл қаланың пали тіліндегі атауы. 1180 жылы қазіргі Шри-Ланкадағы Полоннарва корольдігінің патшасы Паракрамбаху I Патейнге шабуыл жасаған, бұл туралы Полоннарва-Баган соғысы кезінде Деванагала тасындағы жазуда айтылған. Бұл шабуыл Баганның Ситху II жасаған дипломатиялық инциденттер мен жаушылыққа жауап ретінде жасалды, яғни Патейн сол кезде Баганның билігінде болған. Баганның Төменгі Бирманы жаулап алуы 1057 жылы Анаврахта патшалық кезінде жүрді. Дегенмен, тарихшылар империяның аумағы және оның әскери жорықтары туралы әртүрлі пікірде. Патейннің Баган империясының құрамына кіргенінің соңғы мүмкін мерзімі – 1265 жыл, осы жылға қатысты қаланың болуы туралы ең ерте бірма дерегі сақталған.
The city's name is believed to derive from the Old Mon name, "pha" means great or wide and sī/sɛm means river or sea. Pha sɛm means a big sea. The name was corrupted to Bassein during the British colonial period. An alternate theory holds that the city's name comes from the classical name of Pathein, Kusimanagara, a name used by ancient writings and the Kalyani inscriptions. Pathein itself is a corruption of Mon "Kuthen," which itself is a contraction of Kusima or Kusimanagara, a Pali name for the city. Pathein was raided in 1180 CE by Parakramabahu I of the Kingdom of Polonnaruwa in modern day Sri Lanka, as attested by the Devanagala Rock inscription during the Polonnaruwa Pagan War. The raid was retaliatroy against diplomatic incidents and hostility by Sithu II of Bagan, implying that Pathein was under Bagan rule by this time. The Bagan conquest of Lower Burma occurred earlier in 1057 under the reign of Anawrahta. However, various historians disagree on the extent of the empire and the his military campaigns. The latest date that Pathein could have become part of the Bagan empire is in 1265 CE where we have the oldest Burmese record of the city's existence.
География және экономика
Айярвади өзенінің дельтасының батыс шетінде, Янгоннан батысқа қарай 190 шақырым жердегі Патейн (Нгаван) өзенінде орналасқан Патейн ірі кемелерге тоқтауға қолайлы және мұхиттан алыс болғанымен, Янгоннан тыс ең маңызды дельта порты болып табылады. Қала сонымен қатар Хинтада, Летпадан және Янгонға жалғасатын негізгі теміржол желісінің бір тармағының соңғы стансасы болып табылады. 1990 жылдары Иравади өзені бойындағы Моньяға дейінгі жол желісі жақсартылды. Патейн сонымен қатар қыш ыдыстарымен және түрлі-түсті қолмен тоқылған себеттер мен шелектерімен әйгілі. Патейннің ең маңызды өнеркәсіптерінің ішінде тұз, кілем және Патейн халавасын өндіру де бар. Алайда, Патейн индустриалды аймағында өндірілетін маталар қаланың ең ірі өнеркәсіптік экономикасын құрайды. Мата өндірісінен кейін, негізгі өнеркәсіп – жақын ауылдар мен қалалардан алынған ауылшаруашылық өнімдерін өңдейтін түрлі күріш зауыттары. Патейннің айналасындағы аумақтар ауыл шаруашылығымен айналысады және негізінен күріш өсіреді. Басқа дақылдарға: сусамық, жер жаңғағы, джут, жүгері, бұршақ, темекі, бұрыш, сондай-ақ банан мен тамаринд сияқты әртүрлі жемістер жатады.
Lying at the western edge of the Ayeyarwady River delta, on the Pathein (Ngawan) River 118 mile (190 km) west of Yangon, Pathein is accessible to large vessels and despite its distance from the ocean, it is the most important delta port outside of Yangon. The city is also a terminus of a branch of the main railroad line which connects it to Hinthada, Letpadan and Yangon. In the 1990s, the road network along the Irrawaddy to Monywa was improved. Pathein is also known for its pottery and colourful hand made baskets and buckets. Among Pathein's most prominent industries also include production of salt, mats, and Pathein halawa. The textiles produced in Pathein Industrial Zone is, however, the largest industry economy of the city. After textiles, the main industry is the various rice mills that process agricultural produce from nearby villages and towns. The surrounding area outside Pathein are employed in agriculture and primarily cultivates rice. Other crops include sesames, groundnuts, jute, maize, pulse (legume)s, tobacco, chilies as well as a wide variety of fruits like banana and tamarind.
Білім
Қалада бастауыш сынып мұғалімдерін даярлайтын Патейн білім беру колледжі мен өнер және ғылым салаларын оқитын студенттерге арналған Патейн университеті орналасқан. Ғылым және технология министрлігі басқаратын Компьютер университеті (Патейн) компьютерлік ғылым және компьютерлік технология мамандықтары бойынша бакалавр және магистратура деңгейлерінде оқытуды ұсынады. 1999 жылы құрылған Технологиялық университет (Патейн) инженерлік мамандықтар бойынша курстар ұсынады.
The city is home to the Pathein Education College for elementary teachers and Pathein University for arts and science students. The Computer University (Pathein) which is administered by Ministry of Science and Technology offers both undergraduate and graduate programs in computer science, and computer technology. Technological University (Pathein) which was founded in 1999, offers engineering courses.
Спорт
6000 орындық "Аяр" стадионы танымал жергілікті футбол турнирлерінің маңызды ареналарының бірі. Бұл стадион Мьянма Ұлттық лигасының (МҰЛ) футбол клубы "Аияуади Юнайтед ФК" клубының үй стадионы болып табылады.
The 6,000 seat Ayar Stadium is one of the main venues for popular local football tournaments. The stadium is the home of Ayeyawady United F. C., a Myanmar National League (MNL) football club.
Денсаулық сақтау
Патейн қалалық ауруханасы Патейн және оған жақын аудандардағы халыққа қызмет етеді.
Pathein General Hospital serves people in Pathein and its surrounding districts.