Кіріспе

Батыс бал арасының кіші түрі – кавказдық бал арасы (Apis mellifera caucasia). Ол батыс бал арасының кіші түрі болып табылады.

Шығу тегі

Кавказдық бал арасы Орталық Кавказдың жоғары жатқан аңғарларында пайда болған. Грузия – бұл түрдің "негізгі отаны", алайда осы аралар Түркияның шығысы, Армения және Әзірбайжан елдерінде де кездеседі.

Дүниежүзі бойынша таралуы

Кавказдық (грузин) бал арасының бүкіл әлемдегі ара шаруашылығы үшін маңызы ұзақ тарихқа ие. Аралар алғаш рет 19 ғасырда Америка Құрама Штаттарына әкелінді. Кавказдық бал арасы – АҚШ-тағы ара бағушылардың ұзақ бойы қызығушылығын тудырған бір түрі болды. Франк Бентон (1852–1919) 1905 жылы Грузияға сапар шегіп, АҚШ-қа бал араларын импорттауды қолдады. 1921 жылы орыс революциясы және одан кейін Грузияның Қызыл Армиямен аннексиялануы кавказдық бал араларының экспортын тоқтатты. Бұл түрдің ішкі түрлерін негізінен совет энтомологтары зерттеді және өсірді. Совет билігі кавказдық түрдің тазалығын сақтау туралы алаңдап, ерекше рұқсатсыз экспортты тыйым салды. 1932 жылы профессор Э. Ф. Филлипс Кеңес Одағының Грузия Республикасына шақырылып, бір ай бойы түрлі ара шаруашылығы және ара зерттеу орталықтарын аралады. Э. Ф. Филлипс Apis Mellifera Caucasia (кавказдық бал арасы) түрінің ерекше қасиеттеріне – ұзын тіліне (proboscis) және жайбасарлығына ерекше назар аударды, сонымен қатар Грузиядағы ара шаруашылығының әлеуетіне әсерленді. Халықаралық экспорт 1969 жылдан қайта жаңғыртылды. Ұлыбритания газетінің бірінде ("GOLDEN BEE") жарияланғандай: "Совет Одағының сұр тау арасы әлемдегі ең жақсы деп танылды және алтын медальмен марапатталды. Сұр кавказдық ара еңбекқорлығымен ерекшеленеді және тіпті жаңбыр жауса да бал жинайды. Көптеген шетелдік ара бағушылар "Алтын араны" сұрады және осы жылы Еуропа, Азия және Америкаға 200 мыңға жуық ара жіберілді" ("Sunday Mirror", 1 маусым, 1969 жыл).

Халықаралық марапаттар

Кавказдық бал арасы халықаралық іс-шараларда үш алтын медаль жеңіп алды – 1961 жылы Германияның Эрфурт қаласында өткен Халықаралық бағбандық көрмесінде; 1965 жылы Румынияның Бухарест қаласында өткен 20-шы АПИМОНДИА халықаралық конгресінде; және 1971 жылы Мәскеуде өткен 23-ші АПИМОНДИА халықаралық конгресінде.