Кіріспе

Биелски ағайындары: Нацистерге қарсы шығып, орманға ауыл салып, 1200 яһудиді құтқарған үш адамның шынайы тарихы – Питер Даффидің 2003 жылы жарық көрген көркем емес кітабы. Онда Тувия Биелски, Александр Зейсал Биелски (Зус), Аарон Биелски және Асаэль Биелски – төрт еврей бауырласының тарихы айтылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде олар Беларусь ормандарында үлкен партизандық лагерь құрып, елдің нацистік оккупациясына қарсы күреске қатысып, 1200 яһудиді нацистерден құтқарды. Кітапта 1941 жылы үш бауырластың ата-анасы мен тағы екі туысын өлтіруге алып кететінін көргендері суреттеледі. Бауырластар немістер мен олардың қолдаушыларына қарсы күресіп, Беларусь ормандарында партизандық соғыс жүргізді. Лида және Новогрудек қалаларын қоршап тұрған тығыз орманды жақсы білгендіктен, Биелскилер нацистерден жасырынып, жасырын базалық лагерь құрып, басқа яһудилерді өздеріне қосылуға көндірді. Бір рет немістер оларға шабуыл жасады, бірақ олардан құтыла алмады. Күннен-күнге яһудилердің саны көбейіп, мықты қауым қалыптасты; "орман ішіндегі Иерусалим". 1944 жылдың шілдесінде, орманды аралап 30 ай өткен соң, Биелскилер қызыл әскердің немістерді жеңіп, Берлинге қарай шегіндіріп бара жатқанын білді. Соғыс аяқталғаннан кейін, Беларусьта кеңес үкіметінің күшейе бастаған қысымынан қашып, аман қалған Биелскилер Румынияға, содан кейін Британдық Палестинаға және ақырында АҚШ-қа көшті. Асаэль 1944 жылы Марлборктағы шайқаста кеңес Қызыл Армиясының сапында қаза тапты.

Сыншыл реакция

Publishers Weekly басылымында: "Бұл – батырлар туралы әңгіме, ал Даффи оны ұстаздықпен жеткізеді" деп жазылған. Басылымда сондай-ақ, соғыстан кейін Тувия Биелски Бруклинде тұрғанда, "жергілікті иммигрант жүк көлігінің жүргізушісінің бұрын қадірлі Биелски бригадасына басшылық еткені ешкімге белгісіз болды. Енді осы үш бауырластың еңбегі бағалану керек" делінген. Library Journal сыншысы кітаптың "Биелски партизандарының Екінші дүниежүзілік соғыстағы ерлік сағасын егжей-тегжейлі баяндайтынын" айта келіп, "[Даффи Биелскилердің жетістіктеріне де, олардың өзіне де әсерленгенімен, партизандық өмірдің кемтар тұстарын айтудан жаңылмайды]" деп жазды.