Гаспар Нуньес де Арсе: Испан ақыны, драматург және саяхатшы

Кіріспе

Гаспар Нунес де Арсе (1834–1903) – испан ақыны, драматург және мемлекеттік қайраткер. Ол әдебиет бойынша Нобель сыйлығына бес рет ұсынылған.

Өмір

Ол Вальядолидте дүниеге келді, сол жерде діни қызметке дайындалды. Ол шіркеулік мансапқа құлшыныс білдірмеді, әдебиетке енді және 1849 жылы Толедода қойылған Amor y Orgullo атты пьеса жазды. Пошта басқармасында қызметкер болған әкесінің наразылығына қарамастан, жас жігіт семинарияға түсуден бас тартып, Мадридке қашып кетті, онда ол либералдық газеттің редакторы болып жұмысқа орналасты. Кейін ол либералдық бағытты қолдаған El Bachiller Honduras журналын құрды және 1865 жылы Логроно губернаторы және Вальядолидтен депутаттыққа тағайындалуын қанағаттандыруға жеткілікті назар аударды. Ол Нарваездің реакциялық министрлігіне қарсы өткір шабуылдары үшін Касерес түрмесіне қамалды, Изабелла II тақтан түсірілген кезде Каталония төңкеріс хунтасының хатшысы болып қызмет етті және 1868 жылдың 26 қазанында уақытша үкімет тарапынан жарияланған "Ұлтқа манифест" авторы болды. Келесі бірнеше жыл бойы ол Сагаста партиясына қосылғанға дейін саяси өмірден көтерілді. Ол Сагастаның басшылығымен колониялар, ішкі істер, қаржы және білім министрі қызметін атқарды, бірақ денсаулығының нашарлауына байланысты 1890 жылдың 27 шілдесінде отставкаға кетті және одан кейін қайтадан қызметке кірмеді. Ол 1874 жылдың 8 қаңтарында Испания академиясына сайланды және 1886 жылы өмірлік сенатор атанды. 1903 жылдың ақпанында Мадридте қайтыс болды. Нуньес де Арсе алғаш рет драматург ретінде көзге түсті және дерлік ширек ғасыр бойы сахнаға адал болды. Антонио Хуртадомен бірлесіп жазған үш пьесадан басқа, ол ¿Quién es el autor? (1859), Аяқ шебердің әңгімесі (1859), "Күйеуді қалай баулыға салуға болады!" (1860), "Ар-ұятының қарыздары" (1863), "Шамадан артық емес, кем емес" (1865), "Кім қарыз болса, төлейді" (1867) және "Шыбықтар тобы" (1872) пьесаларын жазды. Бірақ Нуньес де Арсе драматургиялық емес, лирикалық талант иесі болды және оның танымалдылығы Gritos del combate (1875) жинағынан басталды, ол испандықтарды ішкі дау-жанжалдарды ұмытып, өз елдерін анархиядан сақтап қалуға шақырған өлеңдер жинағы еді, ал анархия шетелдік жаудан да қауіпті. Ол философиялық, элегиялық және символдық өлеңдер сериясымен – Раймундо Лулио, Лорд Байронның соңғы зарлы айқасы (1879), Un idilio y una elegía (1879), La selva oscura (1879) және Фрай Мартиннің көрінісі (1880) арқылы Кампоамордың жалғыз бәсекелесі ретіндегі беделін сақтап қалды. Ескі сәуле Ла Песка (1884) және Ла Маружа (1886) шығармаларындағы реалистік көріністерге жол ашты. Оның туындыларының тізімін Poemas cortos (1895) және ¡Sursum corda! (1900), El Liberal газетінде жарияланған Эрнан эль-лобо (1881 жылдың 23 қаңтары) және аяқталмаған Лузбел толықтырады. Оның күші – көзқарасының әдемілігінде, шынайылығында және шеберлігінде, ал әлсіздігі – екіұштылықта, сезімталдыққа бейімділігінде және риторикалық шеберлігінде. Бірақ Gritos del combate сияқты ең жақсы туындыларында ол ерлік музыка мен патриоттық идеялардың шебері.

He was born at Valladolid, where he was educated for the priesthood. He had no vocation for the ecclesiastical state, plunged into literature, and produced a play entitled Amor y Orgullo which was acted at Toledo in 1849. To the displeasure of his father, an official in the post office, the youth refused to enter the seminary, and escaped to Madrid, where he obtained employment on the staff of El Observador, a Liberal newspaper. He afterwards founded El Bachiller Honduras, a journal in which he advocated a policy of Liberal concentration, and he attracted sufficient notice to justify his appointment as governor of Logroño, and his nomination as deputy for Valladolid in 1865. He was imprisoned at Cáceres for his violent attacks on the reactionary ministry of Narváez, acted as secretary to the revolutionary Junta of Catalonia when Isabella II was dethroned, and wrote the "Manifesto to the Nation" published by the provisional government on 26 October 1868. During the next few years he practically withdrew from political life till the restoration, when he attached himself to Sagasta's party. He served under Sagasta as minister for the colonies, the interior, the exchequer and education; but ill health compelled him to resign on 27 July 1890, and henceforth he refused to take office again. He was elected to the Spanish Academy on 8 January 1874 and was appointed a life senator in 1886. He died at Madrid in February 1903. Núñez de Arce first came into notice as a dramatist, and he remained faithful to the stage for nearly a quarter of a century. In addition to three plays written in collaboration with Antonio Hurtado, he produced ¿Quién es el autor? (1859), La cuenta del zapatero (1859), ¡Cómo se empeña un marido! (1860), Deudas de la honra (1863), Ni tanto ni tan poco (1865), Quien debe, paga (1867) and El haz de leña (1872). But Núñez de Arce's talent was more lyrical than dramatic, and his celebrity dates from the appearance of Gritos del combate (1875), a collection of poems exhorting Spaniards to lay aside domestic quarrels and to save their country from anarchy, more dangerous than a foreign foe. He maintained his position (in popular esteem) as the only possible rival of Campoamor by a series of philosophic, elegiac and symbolic poems: Raimundo Lulio, Última lamentación de Lord Byron (1879), Un idilio y una elegía (1879), La selva oscura (1879) and La visión de Fray Martín (1880). The old brilliance sets off the naturalistic observation of La Pesca (1884) and La Maruja (1886). The list of his works is completed by Poemas cortos (1895) and ¡Sursum corda! (1900); Hernán el lobo, published in El Liberal (January 23, 1881) and Luzbel remain unfinished. His strength lies in the graciousness of his vision, his sincerity and command of his instrument; his weakness derives from his divided sympathies, his moods of obvious sentiment and his rhetorical facility. But at his best, as in the Gritos del combate, he is a master of virile music and patriotic doctrine.