Кіріспе

Неміс суретшісі (1872–1942)

Иоганн Генрих Фогелер (12 желтоқсан 1872 – 14 маусым 1942) – неміс суретшісі, дизайнер және сәулетші, Дюссельдорф мектебінің өкілі.

Ерте өмір

Ол Бремен қаласында дүниеге келді және 1890–1895 жылдары Дюссельдорф өнер академиясында оқыды. Осы кезеңдегі көркемдік ізденістері Бельгия мен Италияға сапарларды қамтыды. Вогелер 1894 жылы қосылған Ворпсведедегі алғашқы суретшілер колониясының маңызды мүшесі болды. 1895 жылы Вогелер онда шағын үй сатып алып, айналасына көптеген қайың ағаштарын отырғызды, соның арқасында үйге жаңа есім берілді: Баркенхофф (төменгі неміс тілінде "қайың шатыры" деген мағынаны білдіреді). 1901 жылы ол Марта Шрёдерге үйленді. Ол модерн стилінде кітаптарға иллюстрациялар жасады және 1906 жылы Цейлонға сапар шегуден бұрын Бремен қалалық үйінің ішін безендірді. Лодзь қаласына сапар барысында ол Максим Горькийдің шығармаларын зерттеді, нәтижесінде жұмысшы табына деген терең симпатиясы оянды. Бұл сезім Глазго мен Манчестердің кемтар аудандарындағы өмірді көрген кезде одан да күшейді. 1908 жылы ол ағасы Францпен бірге тұрмыстық заттар шығаратын "Worpsweder Werkstätte" шеберханасын құрды. Оның суреттерінде жұмысшы табына деген симпатиясы көріне бастады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыста өз еркімен әскери қызметке қатысып, 1915 жылы шығыс майданға жіберілді. Вогелер майданға келген кезде және Польша, Румыния, Добруджа және Ресейге жасаған сапарлары барысында большевиктердің идеологиясымен танысты. Революция аяқталғаннан кейін ол біраз уақыт тұтқындалды. Осы уақытта ол әйелі Мартадан ажырасты. Содан кейін ол идеологиялық жұмыс істеуге ниеттенді, ал оның ерте туындыларындағы романтизм пролетарлық мазмұнға уступил. 1931 жылы Вогелер екінші әйелі – Юлиан Марчлевскийдің қызы Зофия "Сонья" Марчлевскаямен бірге Ресейге эмиграциялады. Германияның Кеңес Одағына шабуыл жасағаннан кейін, ол 1941 жылы Кеңес билігімен бірге басқа неміс азаматтарымен Қазақстанға жер аударылып, 1942 жылы сол жерде қайтыс болды. КПД басшысы Вильгельм Пик оның жер аударылуын тоқтатуға тырысқан, бірақ Вогелер өзіне жеңілдік көрсетуден бас тартты. Оның әйелі Зофия мен ұлы Ян поляк азаматтары болғандықтан, олар онымен бірге жер аударылмай, әскерге шақырылды. Ян көп ұзамай "Еркін Германия үшін Ұлттық комитет" ұйымының негіздеушілерінің бірі болды және соғыстан кейінгі ұзақ академиялық қызметтен кейін 2005 жылы Мәскеуде, әкесінің Ворпсведесінде қайтыс болды. Зофия Польшаға эмиграциялап, 1983 жылы Варшавада қайтыс болды. Ал Баркенхофф балалар үйіне айналды. Ол жақында қайта жаңартылып, 2004 жылы Генрих Вогелер мұражайы ретінде қайта ашылды. Генрих Вогелердің кейінгі туындыларында египеттік ықпал байқалады, әсіресе "Der Aufbau der zentralasiatischen Sowjetrepubliken" (1927) сияқты суреттерде. Оның ықпалы Ворпсведедегі белгілі бір мүсіндер мен базарлық қойылымдарда сақталған.