Кіріспе

MSV Fennica – фин көп мақсатты мұзқұрғашы және оффшорлық қолдау кемесі. 1993 жылы Финляндияның Раума қаласындағы Finnyards компаниясы салып, Arctia Offshore компаниясы басқарады. Бұл кеме Балтық теңізінде қыс айларында эскорт мұзқұрғашы ретінде, ал ашық су кезеңінде оффшорлық құрылыс жобаларында қолдануға арналған алғашқы фин мұзқұрғашы болды. Fennica-ның 1994 жылы салынған Nordica деген сеңлісі бар.

Жалпы сипаттамалары

"Фенниканың" жалпы ұзындығы – , ал перпендикулярлар арасындағы ұзындығы – . Кеменің корпусының ені – , ал тереңдігі – . Оның суға батып тұруы Балтық мұзжару кемесі ретінде – , ал Арктика жағдайында және жағажайлық жұмыстарда – аралығында өзгереді. "Фенниканың" жалпы тоннажы 9 392 тонна, таза тоннажы 2818 тонна, ал өлі салмағы 1650 мен 4800 тонна аралығында, суға батып тұру деңгейіне байланысты. Кеменің мұзда маневрлеу қабілетін жақсарту үшін корпусының алдыңғы бөлігі артқы бөлігінен кеңірек жасалған. Бұл "мұз кескіштер" мұз арнасының енін ұлғайтып, корпус пен мұз арасындағы үйкелісті азайтады. Мұз кескіштер мұзды төмен қарай сындырып, кері бағытта қозғалғанда кедергіні азайту үшін жасалған. Сонымен қатар, корпустың алдыңғы бөлігінде жарылыспен дәнекерленген тот баспайтын болаттан жасалған мұзға қарсы белдеу орнатылған, ол үйкелісті азайтып, болат плиталарын тозудан қорғайды. Аталған конструкция, алдыңғы бөлігінде максималды ені және артқы бөлігінде тар корпусы бар көп мақсатты кемеге жақсы теңіздік қасиеттерді қамтамасыз етеді. Кеменің жобалау кезеңінде көп мақсатты мұзжару кемесінің теңіздік қасиеттері Солтүстік теңіздегі қазіргі жағажайлық кемелерге кемінде тең болуы тиіс деп белгіленді. Жағажайлық оператор кемедегі әртүрлі орындардағы жылдамдық көрсеткіштерінің қабылданатын деңгейлеріне талап қойды. Кеме Солтүстік теңізде жаз және күз маусымдарында кемінде 80% уақыт жұмыс істей алуы керек және 10 секундтан ұзақ ролл периодына ие болуы керек. Артқы бөлігі тар енді ерітінді жеткілікті ролл периодын қамтамасыз етеді. Кеменің орта және артқы бөлігінде, сондай-ақ, кеме корпусының ажырамас бөлігі ретінде, роллді одан әрі азайту үшін ерекше кең сөрелер орнатылған. "Фенника" жағажайлық құрылыс жобалары үшін 30 тонналық жүк көтеруге қабілетті Hydralift кранмен жабдықталған. Сондай-ақ, 5 тонналық жүк көтеруге қабілетті немесе 1,5 тонналық жүк көтеруге қабілетті кішкентай MacGregor крандары бар. Кеме сондай-ақ траншея машиналарын және араларды орнату үшін 120 тонналық А рамасымен жабдықталуы мүмкін. "Фенникада" тікұшақ алаңы бар және кеме экипажынан басқа 48 жұмысшыны орналастыра алады. 2012 жылы тікұшақ алаңы қайта жаңартылғанға дейін, мұзды барлау үшін бір тікұшақты орналастыра алатын кішкентай ангары болды. "Фенника" қысқы маусымда мұзды эскорт ретінде жұмыс істейтіндіктен, ол Aquamaster Rauma зәкірмен және сүйреу винчімен, сондай-ақ сауда кемелеріне көмектесу үшін арнайы жасалған қақпақпен жабдықталған.

Қуат пен қозғалтқыш

Fennica-да дизельдік электр қозғалтқышы бар, онда төрт негізгі генератор орнатылған. Оның құрамында екі он екі цилиндрлі Wärtsilä Vasa 12V32D және екі он алты цилиндрлі 16V32D төрт тактілі орташа жылдамдықты дизельдік қозғалтқыштары бар, олар Strömberg генераторларын қозғалтады, ал біріншісі және екіншісі әрқайсысы қуатты өндіреді. Негізгі қозғалтқыштар сонымен қатар, газды үнемдеуге арналған құрылғылармен жабдықталған. Электр стансасы принципі бойынша негізгі генераторлар кемедегі барлық тұтынушыларға тікелей немесе мотор-генератор арқылы электр қуатын өндіреді, ал Fennica кемесі портода тұрғанда электр қуатын өндіру үшін бір қосалқы дизельдік генератор қолданылады. Төрт цилиндрлі Wärtsilä Vasa 4R22 4 тактілі орташа жылдамдықты дизельдік қозғалтқышының қуаты 1000 айналымда өндіріледі. Сонымен қатар, он екі цилиндрлі Caterpillar 3412 DISA авариялық дизельдік генераторы 1500 айналымда қуатты өндіреді. 2011 жылдың соңында отын жүйесі өте төмен күкіртті дизельді пайдалану үшін қайта жабдықталды. ABB Strömberg AC/AC жетектерімен 7500 кВт қуаттылығымен басқарылатын итергіштер мұз сындыратын кеменің маневрлеу қабілетін едәуір жақсартады. Бұл, әсіресе, мұздың қиын жағдайларында сүйемелдеу және көмек көрсету операциялары кезінде маңызды, өйткені мұзқұрым басқа кемелерге жақын жерде, төмен жылдамдықпен жұмыс істеуі керек. Қызметке кірген кезде, ол мұндай жетек жүйесімен жабдықталған алғашқы ірі мұзқұйғыш болды және оның маневрлеу қабілеті дәстүрлі вал желілері мен рульдері бар ескі мұзқұйғыштардан жоғары деп есептелді. Үш 1150 кВт Brunvoll FU 80 LTC 2250 өзгермелі қанатты итергіштермен бірге азимуттық итергіштер теңіздегі операциялар кезінде динамикалық позицияны қамтамасыз етеді. Алайда, бұл тұжырымдама 1990 жылдардың басында, норвежтік Ugland Offshore AS (кейін DSND Offshore AS) компаниясы жаз айларында мұнай алаптарында оффшорлық операцияларға пайдаланылатын көп мақсатты мұзқұйғыш кемелерді әзірлеу және салу жобасына қатысқанда ғана іске асырылды. Бұл тұжырымдама кеме қатынасы басқармасымен финдік ILS консалтингтік компаниясының бірлескен еңбегімен әзірленді. Кеменің жазғы кезеңдегі жұмыс өрісі оффшорлық нарықтардың қажеттіліктеріне сәйкес анықталды. Ең бастысы, икемді құбырлар мен кабельдерді төсеуге, траншеялар жасауға және құбырлар мен кабельдерді аралауға қабілетті кемелерге сұраныс болды. Басқа да анықталған міндеттерге кабельді жөндеу жұмыстары, зәкірлерді ұстау, мұхит сыртындағы мұнай бұрғылау платформаларын, жартылай су асты қондырғыларын және басқа да мұхит сыртындағы құрылыстарды жылжыту және палубалық жүктерді тасымалдау кірді. Операциялық аймақ бүкіл әлем бойынша қызмет көрсету ретінде белгіленді, бірақ Солтүстік және Арктикалық аймақтарға баса назар аударылды. Жаңа корпус пішіні VTT кеме зертханасында мұз модельдерінің кең ауқымды сынақ сериясында сыналып, түзетулер енгізілді. Сынақтар маневрлік сипаттамаларға да ерекше назар аударды. Кейін 1993 жылдың наурыз айында Оулу және Кеми қалаларының жанында Солтүстік Балтық теңізінде толық масштабты мұз сынақтары жүргізілді, олар мұзды бұзу және қырқаларды енгізу қабілеті алдымен және артқы жағынан жобалау критерийлеріне сәйкес екенін, ал мұзда көмек көрсету және маневрлеу қабілеті күткеннен асып түскенін көрсетті. 1997 жылы Finnyards компаниясынан үшінші көп мақсатты мұзқұйғыш кемеге тапсырыс берілді. 1998 жылы "Ботника" деп аталған кеме бұрынғы финдік көп мақсатты мұзқұйғыштарға қарағанда сәл кішірек болды және он екі Caterpillar жоғары жылдамдықты дизельдік қозғалтқыштары орташа жылдамдықты агрегаттардың орнына және Z жетегі Aquamasters орнына Azipod электрлік азимуттық итергіштер сияқты бірнеше басқа да ерекшеліктері болды. 2012 жылы "Ботника" Эстонияның Таллин портына сатылды.

Мансап

1993 жылы «Фенника» кемесі пайдалануға берілген кезде, көп мақсатты мұз бұзғыштар мұзсыз маусымда жылына шамамен 180 күнге оффшорлық жұмыстарға жалданатын болып келісілді. Қыс айларында олар Финляндияға Балтық теңізінде мұзды эскорттау жұмыстары үшін қайта оралатын, немесе егер қыс аса жылы болса, мемлекеттік мұз бұзғыштар флотын толығымен жұмыстың ішіне салу қажет болмаса, фин портына тікелей орналасатын. 2002 жылы «Halliburton Offshore» және «DSND» компаниялары бірігіп, көп мақсатты мұз бұзғыштарды жалдау құқығы жаңа «Subsea 7» компаниясына берілді, ол оны 2004 жылға дейін пайдаланды. 2004 жылы Финляндияның Теңіз Әкімшілігі қайта ұйымдастырылып, мемлекеттік кемелердің меншігі мен басқаруы жаңадан құрылған мемлекеттік кәсіпорын – «Finstaship» компаниясына берілді. Кейіннен норвеждік серіктестермен бірлесіп «GDV Maritime AS» жеке компания құрылып, 2008 жылға дейін фин көп мақсатты мұз бұзғыштарды әлемдік деңгейде сатумен айналысты. Осы кезеңде фин көп мақсатты мұз бұзғыштарды сатуға басты назар оффшорлық қызметтерге ауыстырылды, ал кемелер тек қана мұзды эскорттау қажет болған жағдайда ғана өз суларына қайта оралды. 2010 жылы «Finstaship» компаниясының операцияларын мемлекеттік меншіктегі «Arctia Shipping» компаниясы қабылдады. Финляндияның көп мақсатты мұз бұзғыштардың меншігі мен басқаруы «Arctia Offshore» еншілес компаниясына берілді. 2011 жылдың қазан айында «Arctia Offshore» және Финляндияның Көлік Агенттігі қыс айларында Финляндия суларында «Fennica» және «Nordica» көп мақсатты мұз бұзғыштарын пайдалануға қатысты бес жылдық келісімшартқа, екі жылдық опциямен қол қойды. Бұған дейін «Arctia Icebreaking» компаниясы фин мұз бұзғыштары үшін ұқсас келісімшартқа қол қойған болатын. Арктикадағы мұнай бұрғылауын қолдау үшін фин мұз бұзғыштарын жалдау туралы шешім, мұнай төгілген жағдайда қоршаған ортаға зиян келтіруі мүмкін болғандықтан, кеңінен сынға түсті. 2012 жылдың 16 наурызында бес елден келген 52 «Greenpeace» белсендісі Аляскадағы «Shell» компаниясының бұрғылау операцияларына наразылық білдіру үшін «Arctech Helsinki Shipyard» кеме құрылыс кешенінде «Fennica» және «Nordica» кемелеріне шықты. 2012 жылдың қарашасында «Fennica» және оның бауырлас кемесі Солтүстік теңіз жолы арқылы өтіп, 2012 жылғы мұз бұзу маусымы үшін Финляндияға қайтқан алғашқы фин мұз бұзғыштары болды. Осы кезеңде көп мақсатты мұз бұзғыштарды Ресейдің ядролық қуатты «Россия» және «Вайгач» мұз бұзғыштары сүйемелдеді. 2013 жылы «Fennica» және «Nordica» екінші рет Солтүстік теңіз жолы арқылы Финляндияға оралды. 2015 жылы «Shell» компаниясы Аляскада бұрғылауды тоқтату туралы шешім қабылдағаннан кейін «Fennica» және «Nordica» Солтүстік-Батыс өткелі арқылы Еуропаға қайтты. Бұл маусым соңындағы шығысқа қарай эскортсыз жасалған транзит фин мұз бұзғыштарының Канаданың Арктикалық архипелагы арқылы алғашқы өтуі болды және бұл уақыт пен ақшаны үнемдеуге мүмкіндік береді деп хабарланды. Кемелер 2015 жылдың 31 қазанында Гренландияның Нуук қаласына жетті. 2023 жылы «Arctia» компаниясы «Baffinland Iron Mines Corporation» компаниясымен 2023, 2024 және 2025 жылғы кеме қатынасы маусымдарында Канаданың Арктикасында бір көп мақсатты мұз бұзғышқа мұз бұзу қызметтерін көрсетуге үш жылдық келісімшартқа қол қойды. 2023 жылғы кеме қатынасы маусымында «Fennica» Канадаға жөнелтілді.

Оқиғалар

2015 жылдың 2 шілдесінде, «Shell» компаниясының бұрғылау операцияларын қолдау үшін Чукчи теңізіне бағыт алғанда, «Fennica» мұзжарық картада белгіленбеген тасқа соқтығысып, 3 фут (1 метр) ұзындығында және шамамен екі дюйм ені бар 4-ші балласттық резервуарда сынық пайда болды. Экипаж резервуардағы су деңгейінің көтеріліп жатқанын байқаған соң, мұзжарық кері бұрылып, тексеру үшін Голланд портына оралды. 13 шілдеде «Fennica» Портлендтегі «Vigor Industrial» құрғақ докқа жөндеуге жіберілетіні хабарланды. Бұл «Shell» компаниясының Солтүстік Аляскада бұрғылауды бастау жоспарына кешігу әкелмейді деп күтілуде, себебі «Fennica» мұнай ұңғымасынан сұйықтық ағынын тоқтатуға арналған, маңызды қауіпсіздік құралы болып табылатын қақпақ, мұнай мен газға толы деп күтілетін тереңдікке бұрғылау жеткенде ғана қажет болады. Портлендте «Fennica» Арктика суларында мұнай бұрғылау жоспарына қарсы наразылық білдірген наразылармен күшінде болды. «Greenpeace» белсенділері Сент-Джонс көпірінен асылып, судағы «каяктивістер» 30 шілдеде мұзжарықтың Аляскаға қайтуына кедергі келтіруге тырысты. Наразылар ақырында таратылып, мұзжарықтың кете беруіне мүмкіндік берілді, бірақ «Greenpeace» наразылық мұзжарықты сол күні кері бұрып, кемежайға оралуға мәжбүр еткеніне байланысты символдық жеңіске жеткенін мәлімдеді. 9 шілдеде АҚШ Жағалау күзеті «NOAAS Fairweather» кемесінің «Fennica» жолын Голланд портынан ұстанғанын және бұрын картаға түсірілмеген тасты жартастарды тапқанын, онда теңіздің тереңдігі теңіз карталарында көрсетілгеннен және мұзжарықтың сусыру сызығынан кем екенін хабарлады. Оқиға «DSND» мен Финляндия теңіз әкімшілігі арасындағы ынтымақтастықты тоқтатты және көптеген адамдарды көп мақсатты мұзжарықтардың пайдалылығына күдік тудырды. Кейіннен, Финляндияның көлік министрі Мерья Киллонен сияқты бірнеше танымал тұлғалар, оффшорлық бизнесте көп мақсатты мұзжарықтарды пайдаланудың тиімділігін қайтадан сұраққа салып, Арктикадағы коммерциялық жұмыстарда Финляндияның мемлекеттік мұзжарық флотының болашақ рөлі туралы пікірталас бастады.

Сын

Екіпаждар кемелердің операциялық қабілеттеріне көбінесе қанағаттанғанмен, көп мақсатты мұз бұзғыштар мұз бұзу және теңіз операцияларының қарама-қайшы талаптарының салдарынан, компромистік жобалар ретінде қарастырылды. Кемелердің мұз бұзу қабілеті төмендігі және 1970 жылдары салынған дәстүрлі мұз бұзғыштармен салыстырғанда, қатты тізілімдермен сипатталатын Ботния шығанағының мұз жағдайларында жұмыс істеу мүмкіндігі сынға ұшырады. Ашық суда көп мақсатты мұз бұзғыштар, отынның жоғары шығынына байланысты, арнайы салынған теңіз кемелерімен бәсекелесе алмады. Мемлекеттік кеме компаниясы Arctia және оның ізашарлары да теңіз бизнесінің қаржылық зияндары мен төмен пайдалылығы үшін сынға ұшырады. Арнайы салынған теңіз кемелерімен коммерциялық бәсекелесе алмайтын көп мақсатты мұз бұзғыштар, егер күндік тарифтер айтарлықтай төмендетілмесе, соңғы болып жалданар еді, бұл Финляндия үкіметін порттарды ашық ұстау үшін коммерциялық нарықтан мұз бұзғыштарды жалдауға мәжбүр етті. Arctia сондай-ақ Greenpeace сияқты экологиялық ұйымдардан сынға ұшырады, себебі фин көп мақсатты мұз бұзғыштары Алясканың Арктика суларындағы барлау бұрғылау операцияларын қолдау үшін Shell Oil Company үшін жалданған, мұнда мұнай төгілудің салдары өте ауыр болар еді. Мұнай төгілу жағдайындағы құқықтық жауапкершілік туралы да алаңдаушылықтар туындады, Финляндия Экономика зерттеу институтының баяндамасында Финляндия мемлекетінің жауапкершілігіне тартылуы мүмкін екені және өтемақылар Arctia Shipping компаниясының, фин мұз бұзғыш паркін иелену және басқарумен айналысатын мемлекеттік кеме компаниясының барлық мүлкін қамтуы мүмкін екені айтылды. Fennica және басқа фин көп мақсатты мұз бұзғыштары кейде француздық тұрмыстық техника және ас үй жабдықтарының бренді бойынша әзілде "Moulinex кемелері" деп аталады.