Кіріспе

Назрул Исламның әндері

Назрул әндері, сондай-ақ Назрул геети (; ), Бангладештің ұлттық ақыны Кази Назрул Ислам жазған және шығарған әндерді білдіреді. Назрул геети революциялық идеяларды, сондай-ақ рухани, философиялық және романтикалық тақырыптарды қамтиды. Назрул Бангладеш пен Үндістанда кеңінен танымал болған 4000-ға жуық ән жазды (оның ішінде граммофондық жазбалар бар). Назрул әндерінің ең танымал әндері – Бангладештің ұлттық марш әні «Нотунер Гаан» және Чанд Раат пен Ид-үл-Фитр мерекесіне арналған бенгалдық ислам әні «О Мон Ромзанер Ой Розар Шеше».

Өмірбаян

Назгүлдің өлеңдік және музыкалық қабілеті ерте жасынан-ақ көрінді. Ол "Лето" (Халық музыкасы тобы) тобының мүшесі болғанда ән жазуды бастады. Оның қарындасы және "Лето" тобының жетекшісі болған Қази Базл Кәрімнен кейін, ол ән жазу және оларды әуенге келтіруде шеберлікке жетті. "Лето" тобына қосылу оның музыкалық мансабын дамытып, болашақ музыкалық өміріне маңызды әсер етті. Өте жас кезінде ол бенгал тілінен өзге де тілдерде ән жазуда ерекше көзге түсті. Ол классикалық музыкаға қызығушылық танытқан және оны білуші Сеарсол мектебінің мұғалімі Сатиш Канджилалмен танысты. Назгүлдің музыкаға деген бейілділігін байқаған Канджилал мырза оған классикалық музыкадан сабақ берді. Кейін Назгүл Бенгал полкінің Қарачи казармасында хавильдер болып қызмет еткенде музыка туралы білімін кеңейтті. Полкке бекітілген Пәнджабтан келген дін қызметкерінің көмегімен ол парсы тілін, әдебиетін және музыкасын жақсы меңгерді.

Революциялық бұқаралық музыка

Қази Назрул Исламның халық музыкасы мен өлеңдері Үндістанның тәуелсіздік күресі мен Бангладеш азаттық соғысы кезінде кеңінен қолданылды. Музыкасы жоғары мотивтеуші, революциялық сипатта, күшті әрі әсерлі сөздермен және тартымды әуендермен ерекшеленеді. Ол кез келген нәрсенің шектік жағдайларын көрсетеді. Әндердің мәтіні консерватизмге қарсы тұрып, философия мен руханияттың кең ауқымындағы өмір туралы айтады, сондықтан олар ойға шақырады. Назрулдың халық музыкасының ең бағалысы – оның еркін өрнектелуі, бұл көп сынға да ұшыратты. Дегенмен, оның философиясын түсінгендер оның батылдығы мен тікелейлігін жоғары бағалады.

Ғазал

Назрулдың парсы ғазалдары дәстүрімен танысуы, махаббат әндерінің осы түрі, оның 1927-1928 жылдары қолға алған бенгал ғазалдары жазудағы сәтті әрекеттерінің негізін қалады. Бенгал ғазалы – Қази Назрул Исламның бірегей жаңашылдығы екенін айтуға болады. Ол бенгал музыкасының бағытында исламды жаппай таныстырған алғашқы тәжірибе болды.

Тарихи әсері

Назрул өзінің музыкасын революциялық ойларын таратудың басты жолы ретінде пайдаланды, көбінесе күшті сөздер мен қуатты, бірақ құлаққа жағымды әуендер арқылы. Революциялық әндердің арасында "Карар Ой Лоухо Копат" ("Болат есіктер") ең белгілісі болып табылады және ол бірнеше фильмдерде, әсіресе Бангладеш тәуелсіздік алғанға дейінгі кезеңде түсірілген фильмдерде қолданылған. Жақында "Назрул-гиети" әні ория тіліне (үнді тілі) аударылып, студиялық альбом түрінде жазылды.