Кіріспе

Дивидендтер алынғанға дейінгі уақыттың салмақты өлшемі

Акцияның ұзақтығы – ақша ағындары алынғанға дейінгі уақыттың олардың қазіргі құнымен салмақталған орташа шамасы. Ең көп қолданылатын ұзақтылық моделі дивидендтерді ақша ағыны ретінде пайдаланады. Жалпы айтқанда, акцияның ұзақтығы – акцияның сатып алу бағасын өтеу үшін дивидендтерді алуға қажетті уақыт. Егер акция дивиденд төлемесе, бөлістірілетін ақша ағындарын пайдаланатын басқа әдістер қолданылуы мүмкін. Акцияның ұзақтығы, дивиденд төлемдерінің өзгеруі мен болжау қиындығына байланысты, облигацияның Маколей ұзақтығының шамалы аналогы болып табылады. Акцияның немесе қор нарығының ұзақтығы анықталғаннан гөрі, көрінеді. АҚШ қор нарығының және оның құрамындағы көптеген жеке акциялардың ұзақтығы бірнеше жылдан бірнеше онжылдыққа дейін созылуы мүмкін. Көптеген талдауларда қабылданатын номиналдық мән 20-30 жылды құрайды, бұл ұзақ мерзімді облигацияларға ұқсас. Жоғары баға/табыс және басқа да коэффициенттер ұзақ ұзақтылықты білдіреді. Ұзақтылық – акция бағасының ұзақ мерзімді пайыздық ставканың өзгеруіне сезімталдығының өлшемі, яғни ұзақтылық неғұрлым ұзақ болса, акция пайыздық ставкаларға соғұрлым сезімтал болады. АҚШ қор нарықтарында 1982 жылы SEC ережесін қабылдау (10b-18 ережесі), дискрециялық акцияларды қайта сатып алуға рұқсат берді, бұл кем дегенде 1990 жылдардың басынан бастап дивидендтерге негізделген ұзақтылықты есептеуді бұрмалады. Ережеге енгізілген өзгеріс ұзақтылыққа анық әсер етпеді, бірақ қазір ұзақтылықта барлық ақшалай төлемдерді, соның ішінде қайта сатып алуларды ескеру қажет.

Ұзақтығы

Акцияның ұзақтығын жылмен шамалаудың алғашқы тәсілі – акция бағасын жылдық дивиденд сомасына бөлу арқылы есептеу. Болашақ дивидендтердің қазіргі құны жыл сайын (немесе тіпті тоқсан сайын немесе ай сайын) азайып отыратындықтан, нақты ұзақтығы осы шамадан сәл артық болады. Алайда, облигациялардың айырмасында, акцияның ұзақтығы нақты мән емес. Акция бағасы мен дивиденд нарықтан тікелей алынады және олар нақты деректер. Ал қалған барлық факторлар – пайыздық ставкалар, өсім, құбылмалылық, ерекше тәуекелдер және дивиденд сомалары – болашаққа қатысты болжамдарға негізделген. Еуропалық акциялар үшін дивидендтер белгілі бір сома емес, пайданың бір бөлігі ретінде төленеді, сондықтан тіпті негізгі сомалар да болжамды болып табылады. Тарихи деректерге сәйкес, 1990 жылдарға дейін АҚШ акцияларының орташа дивидендтік өнімі 4%-дан төмен болған, сондықтан ұзақтықтың алғашқы шамасы 25 жылдан сәл жоғары болды. Болашақ дивидендтердің қазіргі құнының өзгеруін ескергенде, болжамды ұзақтығы шамамен 33%-ға артық, яғни 30 жылға жуық. Кәдімгі жағдайда, сарапшылар АҚШ нарығының ұзақтығын 20-30 жыл деп көрсетеді. 2008-2009 жылдардағы соңғы экономикалық дағдарыстан бері бағалар өсіп, дивидендтік өнім төмендеді, сондықтан Дивидендтік Жезектеу Моделі (DDM) бойынша акциялардың қазіргі болжамды ұзақтығы кем дегенде 80 жылға жетті (2021 жылдың желтоқсаны). Дегенмен, басқа әдістермен есептелген ұзақтығы осы деңгейге жетпейді. Ағымдағы өсімді пайдаланатын бір кезеңді математикалық модель көбінесе тұрақты болмайды, себебі осы шарттар ондаған жылдар бойы сақталуы күмәнді. Сондықтан көптеген сарапшылар акциялардың қазіргі құнын және ұзақтығын бағалау үшін 2 немесе 3 кезеңді модельдерді қолданады. Акцияның ұзақтығы адамның 45-50 жылдық еңбек және инвестициялық өмірінен асып түсуі ықтимал емес. Акцияның ұзақтығы мен қазіргі құны (немесе нақты құны) бір теңдеудегі шарттар болып табылады, оларды біріншісі туралы болжамдар жасау арқылы есептеуге болады. Осылайша, тым ұзақ ұзақтық акция бағасын бағалаудағы шамадан тыс оптимизмді тексеруге көмектеседі.

Мысал

100 доллар тұратын акция 4% дивиденд төлейді, 6,5%-ға өседі және 7,9% дисконт ставкасына ие. 25 жылдық баға/дивидендтің алғашқы бағасы оңай есептеледі. Егер болашақ дивиденд төлемдерінің дисконтталған құнын ескеру үшін қосымша 33% мерзімді алсақ, онда мерзім 33,3 жылды құрайды. Дивиденд төлемінің бірінші жылғы қазіргі құны 4 доллар, екінші жылғы 4*1,065*.921=3,92 доллар, үшінші жылғы 3,85 доллар және т.б. Бұл шексіз қатар, яғни әр жылғы дивиденд төлемінің қазіргі құны алдыңғы жылғы төлемнің 0,9809-ына тең, бастапқы құны 4 доллар. Акцияның мәңгілік қазіргі құны (яғни барлық дивиденд төлемдерінің қазіргі құнының қосындысы) 209,04 долларды құрайды. Төлсінбеген 100 доллар бағаны қайтару үшін уақыт, мәңгілікке дейін қарағанда, айтарлықтай аз уақыт қажет. Бұл уақыт 33 және 34 жыл аралығында: 34-ші жылға дейін төленген дивидендтердің қазіргі құны (бірақ 33-ші жылғы емес) 100 доллардан асып түседі. Бұл жоғарыдағы ережеге өте жақын. Дегенмен, математикалық дәлдікте қол жеткізген пайда 34 жыл ішінде, әсіресе өсуге қатысты белгісіздіктердің күшеюімен жоғалады: олар есептеуге болатын кез келген санды болжамды етеді. Сондықтан, эмпирикалық бағалауды анықтап, оны көбінесе орынды болатын ережеге енгізу ыңғайлы болуы мүмкін.

Бағаға сезімталдық пен ұзақтылық

Акцияның ұзақтығына және баға сезімталдығы, көбінесе өзгертілген ұзақтық деп аталады, акцияның бағасы ұзақ мерзімді табыстың 1% өзгеруіне жауап ретінде қанша пайызға өзгеретінін көрсетеді. Өзгертілген ұзақтық – бұл ұзақтықты (1 + өсу қарқыны) бөлу нәтижесінде шығады. Әдебиетте ұзақтық терминін қолдануда шатасушылықтар жиі кездеседі; көп жағдайда өзгертілген ұзақтық жай ғана "ұзақтық" деп аталады, және олардың шамалары ұқсас болғандықтан, осыдан көптеген жаңылыстар туындайды.

Қиыршық

Өзгертілген ұзақтылық формуласы табыстың пайыздық өзгеруі мен бағаның пайыздық өзгеруі арасындағы сызықтық қатынасты қарастырады; бірақ табыс күрделенгенімен, ол бағаның нақты өзгеруін шамадан тыс бағалайды. Осы айырмашылық "дөңгелектеу" деп аталады.