Кіріспе

926-947 жылдар аралығында Италия королі

Гю (шамамен 880–947), Арль немесе Прованс графы Гюі ретінде белгілі, 926 жылдан өліміне дейін Италия королі болды. Ол Бозонид әулетінен шыққан. Билік құрған кезінде ол аристократия есебінен туыстарын ықпалды қылып, Византия империясымен қарым-қатынас орнатуға тырысты. Ол елді сыртқы жаулардан қорғауда сәттілікке жетті, бірақ оның ішкі мінез-құлқы мен саясаты көптеген ішкі қарсыластарды тудырды және ол өлімінен бұрын биліктен алынды.

Ерте өмір

Арльский Гуг 880/1 жылы Арль графы Теобальд пен Лотарингиялық Бертаның ең үлкен, тірі қалған ұлы ретінде дүниеге келді. Мұрагерлік бойынша ол Арль және Виен графы болды, бұл оны Прованс корольдігіндегі ең маңызды және ықпалды дворяндардың біріне айналдырды. 905 жылы император Людовик III тұтқындалып, соқыр болып, Италиядан қуылғаннан кейін, Гуг оның Прованстағы бас кеңесшісі және регенті болды. 911 жылға қарай корольдік құқықтардың көп бөлігі Гугтың қолында болды, ал Людовик оған Прованс герцогы және Виеннің маркизі атақтарын берді. Ол астананы отбасының негізгі ортасы Арльге көшірді және 912 жылы Бургундия королі Рудольф I-нің жесірі Виллаға үйленді. Содан кейін Гуг Рудольфтің ұлы Рудольф II-ден Бургундияны алуға сәтті болмады. Белгілі бір уақытта Гуг, оның інісі Босо және Гуг Тайлефер бастаған провансальдық әскер Гугтың анасының қолдауымен Ломбардияға жорық жасады. Константин Порфирогениттің мәліметтеріне сәйкес, бұл оқиға 923-924 жылдар аралығында болған, бірақ Кремоналық Лиутпрандтың мәліметтері оқиғаны 917-920 жылдар аралығына жатқызады. 922 жыл шамасында итальяндық ақсүйектердің маңызды тобы сол кездегі император Беренгарға қарсы көтеріліп, Рудольф II-ні өздерінің патшасы етіп сайлады. Бұл Беренгардың 924 жылы қайтысына әкелген азамат соғысын бастады.

Патша

Рудольфты қабылдамай, Беренгардың жақтастары Хьюды патша етіп сайлады (925). Рудольф 926 жылы Италиядан қуылды, ал Хью Альп тауларын өтіп, тәж киді. Ол болмаған кезде Прованс Людовигі өзінің Виен графлығын Карл Константинге берді. Людовик 928 жылдың 5 маусымында қайтыс болды, ал Хью мұрагерлік мәселесін шешу үшін Провансқа оралды. Қандай себептермен болмасын, Карл Константин де, Хью да патша болып сайланбады, бірақ Хью корольдікті Италияға де-факто қосып, Провансқа қатысты дипломатиялық құжаттарды итальяндық канцеляриясынан патшалық үлгіде шығарды. Сондай-ақ, ол Прованстағы феодалдық жерлерді беру құқығын өзіне алды. Билікке келген алғашқы жылдары Хью корольдіктің орталық басқаруын жақсартты, Италияны ондаған жылдар бойы мазалаған мадьяр шабуылдарына қарсы біршама (бірақ толық емес) табысқа жетті. 928 жылдың қыркүйегінде Хью Бургундияда Францияның Рудольфімен және Вермандои графы Герберт II-мен кездесті. Хью Герберттің ұлы Одоға Карл Константинге қарсы Виенді берді. Ол әлі де Бургундиялық Рудольфпен қақтығыста болды және Бургундия монархына қарсы Франция патшасымен одақтасуға үміттенді. Алайда, 930 жылға қарай Карл Виенді толық бақылауға алды, ал 931 жылы Францияның Рудольфі Виеннуа мен Лиондықтарға билік етуді талап етті. Осы сәтсіздіктерге байланысты Хью Италиядағы билігін нығайтуға және императорлық тәжді алуға көшті. Ол итальяндық ақсүйектерді өзінің ұлы Лотарды келесі патша ретінде мойындауға көндірді және оны 931 жылдың сәуірінде тәж кигізді. Сол жылы ол өзінің жартылай бауыры Ламбертті тәжді бағындыруға тырысқан деп айыптады – мүмкін ақсүйектердің қолдауымен – және оны орнынан алып, Тоскана маркасын ағасы Босоға берді. Дегенмен, Хью Ламбертті құлатудың басқа себептері де болды, өйткені ол Марозиямен екінші некеге тұруына кедергі келтірді. Ламберттің жақтастары Бургундиялық Рудольфті шақырды, оны Хью Виеннуа мен Лионды сыйлап паралады, оларды Рудольф сәтті басып алды. 933 жылы Рудольф Италияға деген барлық құқығынан бас тартты. 936 жылы Хью Тоскананың Бососын өзінің ұлы Гумбертке алмастырды. Ол Виеннуадағы Октавионды Хью Тайлеферге берді және Прованстағы ықпалын сақтап қалу үшін Карл Константинмен қарым-қатынасын жақсартты.

Екінші неке

Алайда, Хью екінші неке арқылы өкіметін нығайтуға жасаған тытысы мүшкілдікке ұшырады. Оның әйелі Марозия, сенатор және Римнің іс жүзіндегі билеушісі, алғаш Альберик I Сполетскийдің, содан кейін Хьюдың өзінің жартылай бауыры Гвидо Тосканскийдің жесірі болды. Бірақ осы фактінің өзі, олардың туысқандық байланыста болғандықтан, канондық құқып бойынша неке заңсыз деп есептелді. Хью анасының екінші некесінен туған ұрпақтарын жоққа шығарып, Тоскананы әкесінің туысы Бозоға беру арқылы бұл мәселені шешуге тырысты. Бірақ бұл, өз кезегінде, Марозияның бірінші некесінен болған, жасөспірім ұлы немесе күйеу баласы Альберик II-ді алаңдатты. Ол Хьюдың әскерімен бірге келген шетелдік әскерлерге қарсы римдіктердің наразылығын пайдаланып, той кезінде төңкеріс жасады. Хью арқанмен төмен түсіп, әскеріне қосыла алды, бірақ Марозия бірнеше жылдан кейін қайтыс болғанға дейін түрмеде қалды. Осы оқиғалар Хьюдың Италиядағы билігіне нұқсан келтірді, бірақ толығымен жойған жоқ. Милан ісіндегі беделін нығайту үшін ол кіші, заңды емес ұлы Тебальдты Милан архиепископы лауазымына дайындады. Алайда, ол уақытша тағайындаған көне дін қызметкері Ардерик тағы жиырма екі жыл өмір сүрді. Ол Мадьярлар мен Прованстағы Фраксинетте орналасқан андалузиялық қарақшыларға қарсы күресті ұйымдастыруды жалғастырды. Белсенді, кейде күмәнді дипломатия өте табысты болды. 933 жылы Рудольфпен келісімге келді, онда Рудольф Италияға деген талаптарынан бас тартып, Луи Соқырдың мұрагерлерінің үстінен Провансты алды, сондай-ақ Рудольфтың қызы Аделаида Хьюдың ұлы Лоттарға үйленді. Византия империясымен достық қарым-қатынас сақталды және 942 жылы Хью Альберикпен келісімге келді, ол Хьюдың қызының күйеуі болды. Корольдікте Хью барлық қол жетімді лауазымдар мен жерлерді туыстарына, соның ішінде көптеген заңды және заңсыз балаларына, сондай-ақ жақын және сенімді достарының кішкентай тобына беруді күшейтті. Бұл итальяндық аристократтардың наразылығын тудырды, олар мұны қауіпсіздікке қатер деп қарады, нәтижесінде көтеріліс болды. 941 жылы Хью Ивреялық Беренгарды Италиядан қуды және Иврея маркасын жойды. 945 жылы Беренгар Германиядан жер аударылудан оралды және Хьюды шайқаста жеңді. Миланда өткен Беренгардың мәжілісінде Хью тақтан алынды, бірақ ол номиналды түрде тәжді және корольдік атағын сақтап, Провансқа қайтып келді, Лоттарды номиналды король етіп қалдырды, бірақ нақты билік Беренгардың қолында болды. Хью Провансқа зейнетке шықты, бірақ 947 жылға дейін корольдік атағын сақтап қалды.