Кіріспе

Италия композиторы (1626–1690 жж.)

Джованни Легренци (12 тамыз, 1626 жылы крещение алған – 27 мамыр, 1690 ж.) – барокко дәуірінің итальяндық опера, вокалдық және аспаптық музыка композиторы және органшы. Ол 17 ғасырдың соңында Венециядағы ең белгілі композиторлардың бірі болды және Солтүстік Италиядағы кеш барокко үлгілерінің дамуына зор әсер етті.

Өмір

Легренци Бергамо қаласына жақын Клузонеде дүниеге келді, ол кезде Венеция Республикасының құрамына кірген. Оның әкесі Джованни Мария Легренци кәсіби скрипкашы және, белгілі бір дәрежеде, композитор болған. Легренцидің екі ағасы мен екі апасы болғанын білеміз, бірақ ағаларының бірі Марко, 1660 жылдары әкесі мен ағасымен бірге өнер көрсеткен дарынды музыкант, Легренцидің өсиетінен тыс қалған: жас кезінде қайтыс болды деп есептеледі. Оның қалған ағасы мен апасы екеуі де өсиетінде аталған. Легренци көбінесе үйде тәрбиеленген, ал оның орындаушылық шеберлігі жергілікті шіркеуде қалыптасқан, сонымен қатар үйде де музыка ойналған болуы мүмкін. Легренци алғашқы қызметін Бергамода, Санта-Мария-Маджоредегі ұлы шіркеуде органшы ретінде бастады. 1651 жылы дін қызметкері болып тағайындалғаннан кейін, ол шіркеуде қаламгер болып жұмыс істеді, бірақ музыкалық қызметтен де қол үзген жоқ, ал 1653 жылы Маурицио Каццати маэстро ди капелла болып тағайындалғанда, бірінші органшы атағын алды. Легренцидің алғашқы жарияланымдары – Месса мен Весперге арналған музыка 1654 жылы жарық көрді. Жыл соңында органшы лауазымына қайта тағайындалмады, себебі ол ұсақ қмар ойынына қатысқан деген күдік туды, бірақ 1655 жылдың ақпан айының ортасына дейін лауазымына қайта орналастырылды. Легренци 1655 жылдың соңында Бергамодағы лауазымынан кетіп, 1656 жылы Феррарадағы Киелі Рух академиясында маэстро ди капелла болды. Академия ғылыми қоғам емес, музыкамен литургиялық қызметтерін өткізетін мирянның бауырластығы болды. Бұл шағын, бірақ өте жақсы музыкалық мекеме болды және Феррараның бүкіл аристократиялық қауымының қажеттіліктерін тиімді шешті, Легренци олармен Бергамода қалыптасқан қарым-қатынастар сияқты, өмір бойына пайдалы болған байланыстарды нығайтты. Академиядағы лауазымы Легренциге басқа да істермен айналысуға жеткілікті уақыт қалдырды. 1660 жылдардың басында ол сегіз томдық шығарма жариялап, операның элиталық әлеміне еніп, 1664 жылы Венецияда алғашқы қойылымдарын өткізді. 1665 және 1670 жылдар аралығында Легренцидің қызметі туралы көп мәлімет жоқ, бұл жағдай Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жергілікті жазбалардың жойылғандығынан одан әрі ушықты. Ол Киелі Рух академиясымен байланысын үзген, және бірнеше жыл бойы тұрақты лауазымы болмаған, бірақ қаржылық қиындыққа тап болмаған болуы мүмкін. Оның Клузонеде жері мен жарияланымдарынан түскен табысы, олардың бірнешеуі қайта басылған, сондай-ақ концерттік гонорарлары болды. Ол осы кезеңде ең үлкен томын, қос хорға арналған үлкен жинағын да жариялады. Легренци 1670 жылы Венецияда жақсы орныққан сияқты. Ол Санта-Мария-дей-Дерельтиде (әдетте Ospedaletto деп аталады) музыка мұғалімі болып, 1676 жылға дейін жұмыс істеді, және жаңа жарияланымдармен, музыкалық тапсырыстармен, әсіресе ораториялармен, кейдегі қойылымдармен және басқа да жұмыстармен айналысты. 1676 жылы ол Сан-Маркода Франческо Каваллидің орнын алмастыру үшін маэстро болып тағайындалуға үміткерлердің бірі болды, бірақ Натале Монферратоға бір дауыспен жеңілді. Сол жылы ол Ospedale dei Mendicanti хорының маэстро ди хоры болды, ол 1682 жылға дейін сол жерде қалды, содан кейін Сан-Маркода Антонио Сарторионың орынбасары болды. Ол осы уақытқа дейін (Карло Паллавичиномен бірге) өз заманындағы жетекші опера композиторы болды, ол 1685 жылға дейінгі бес жылда он тапсырыс алды. Легренци 1685 жылдың сәуір айында Сан-Маркода Монферратоның орнын басты. Ол осы уақытқа дейін денсаулығы нашарлап, өмірінің соңғы жылдары аурумен күресті. 1687 жылдың соңынан бастап Сан-Маркодағы қызметтерге қатысы азайды, өйткені қойылымдар оның вице-маэстросы Джан Доменико Партенионың қолына көшті. Легренци 1690 жылдың 27 мамырында "mal di petra" (коликпен байланысты ауру, мүмкін бүйрек тастары) ауруынан қайтыс болды. Легренцидің мұрасы оның өлімінен кейін де бірнеше жыл бойы сақталды. Оның үлкен шөбересі Джованни Варискино оның музыкасы мен кітаптарын мұра етіп алды және төрт өлімнен кейін жарық көрген басылым шығарды.

Музыка

Легренци XVII ғасырдың аяғында Солтүстік Италияда кең таралған жанрлардың көпшілігінде, соның ішінде қасиетті вокалды музыка, опера, оратория және аспаптық музыканың түрлерінде шығармашылық еткен. Аспаптық сонаталардың композиторы ретінде танымал болғанымен, ол негізінен ерекше драмалық сипаты бар литургиялық музыканың композиторы болды. Оның аспаптық музыкасының көп бөлігі де осы санатқа жатуы мүмкін, себебі ол көбінесе мисса немесе кешкі құлшылықта литургиялық элементтердің орнына қолданылған. Легренци 1662 жылдан 1685 жылға дейін он тоғыз опера жазды, олардың ең сәттілері – «Ахилл в Скиро» (1664), «Дүние бөлінісі», «Екі император» (1683), «Иль Джустино» (1683) және «Публио Элио Пертиначе» (1684) болды. Оның опералары өз заманында зор танымалдыққа ие болды (және әсем қойылды), бірақ оның ораториялары сияқты, олардың көп бөлігі сақталмаған. Оның кейінгі би музыкасы опералық репертуармен байланысты болды, алайда ертедегі жинақтың (Op. 4, музыкалық тұрғыдан алты пьесасының кіргенімен танымал) мақсаты толыққанды түсініксіз. Легренцидің музыкасы оның ноталары мен түсіндірмелері кеңінен қолжетімді бола бастаған сайын, үнемі қызығушылық тудырып келеді. Ерте музыкалық топтар концерттерде аспаптық сонаталарды және құлшылық және литургиялық музыкадан үзінділерді жиі орындайды. Сақталған кейбір опералар қайта жаңғыртылды. Немец дирижері Томас Хенгельброктың «La divisione del mondo» және «Il Giustino» операларын Швецинген фестивалінде, Инсбрук ерте музыка фестивалінде және Эхтернах музыка фестивалінде қойды. «La divisione del mondo» операсының қайта қойылымы 2019 жылдың ақпан-наурыз айларында Рейн ұлттық операсы мен Лотарингия ұлттық операсының бірлескен өндірісінде өтті. Легренцидің шәкірттерінің арасында Антонио Лотти, Франческо Гаспарини, Джованни Варишино, Томасо Альбинони және Джованни Себенико бар.

Жарияланған еңбектер

Шіркеуге арналған музыкалық концерттер. Op. 1 (Венеция, Алессандро Винченти, 1654)
Дуэт және триоға арналған соната. Op. 2 (Венеция, Франческо Магни, 1655)
Екі, үш және төрт дауысқа арналған құдайға берілген сезімдер гармониясы. Op. 3 (Венеция, Алессандро Винченти, 1655)
Шіркеу және үйге арналған сонаталар, Курранттар, Балеттер, Аллемандтар, Сарабандтар үш скрипка және виолончельге. Екінші кітап. Op. 4 (Венеция, Франческо Магни, 1656)
Бес дауысты, үш дауысты және екі скрипкаға арналған псалмдар. Op. 5 (Венеция, Франческо Магни, 1657)
Екі және үш дауысқа арналған музыкамен білдірілген құдайға берілген сезімдер. Екінші кітап. Op. 6 (Венеция, Франческо Магни дето Гардано, 1660). 1665 жылы Антверпенде екінші басылымы жарық көрді. 5 дауысқа арналған B.V. литаниялары мен антифондарымен толықтырылған. Op. 7 (Венеция, Франческо Магни дето Гардано, 1662)
Екі, үш, бес, алты аспапқа арналған сонаталар. 3-ші кітап. Op. 8 (Венеция, Франческо Магни, 1663)
Қасиетті және мерекелік концерттер. Құралдармен кез келгенінше орындалатын екі хорға арналған месса және псалмдар. Op. 9 (Венеция, Франческо Магни Гардано, 1667)
Жалғыз дауысқа арналған құдайға мадақтар. Бірінші кітап. Op. 10 (Болонья, Джакомо Монти, 1670)
Лира. Екі, үш және төрт аспапқа арналған сонаталардың төртінші кітабы. Op. 10 (Венеция, Франческо Магни Гардано, 1673, 1682 жылы қайта басылды)
Жалғыз дауысқа арналған кантаталар мен канцонеттер. Op. 12 (Болонья, Джакомо Монти, 1676)
Екі және үш дауысқа арналған кеңейтілген гармониялық идеялар. Op. 13 (Венеция, Франческо Магни дето Гардано, 1678)
Кантаталар мен әндердің құрметті эхолары. Екінші кітап. Op. 14 (Болонья, Джакомо Монти, 1678)
Екі және үш дауысқа арналған қасиетті музыкалық концерттер. Үшінші кітап. Op. 15 (Венеция, Джозеппе Сала, 1689)
Кемпало үшін континуо басымен бес аспапқа арналған балеттер мен курранттар. Бесінші, өлімнен кейінгі кітап. Op. 16 (Венеция, Джозеппе Сала, 1691)
Үш аспаппен орындалатын жалғыз дауысқа арналған қасиетті мотеттер. Op. 17 (Венеция, Джозеппе Сала, 1692)
Трубасыз немесе флейтамен, екі, үш, төрт, бес, алты және жеті аспапқа арналған сонаталар. Op. 18 (Венеция, Джозеппе Сала, 1693) (көшірмесі сақталмаған)
Дуэттер мен триоларда жиналған гениалды дауыстар. Op. 19 (Венеция, Джозеппе Сала, 1698) (көшірмесі сақталмаған)

Ескерту: Екі жинақ opus 10 ретінде жарық көрді: Acclamationi Divote (1670) және La Cetra (1673). La Cetra-ны Opus 10 ретінде басып шығару Венеция баспасының қатесі болуы мүмкін, олар 1670 жылы Болоньяда жарық көрген жинақты білмеген болуы мүмкін: басылымдардың дұрыс нөмірленуі Opus 12 арқылы қайта басталды.

Жарияланбаған шығармалары

Кейбір еңбектер тек қолжазба көшірмелерінде сақталған. Көпшілігі Легренциге сенімді түрде жатқызылады, бірақ бірнешесінің авторлығы нақты емес. Осы еңбектердің ең маңыздылары: Оксфордта табылған "Messa a cinque voci con stromenti". Лоретода табылған Missa quinque vocibus. 1689 жылы жазылған және тамаша безендірілген кітапта сақталған бұл месса, ықылас білдіру ретінде сыйланған болуы мүмкін. Ватикан кітапханасында сақталатын төрт хор және орган континуосы үшін "Messa a 16". "Prosa pro mortuis" – екі хор мен аспаптарға арналған, Реквием мессасынан "Dies irae" тізбегінің толық жазбасы. Рождество күніне арналған ерекше хор және аспаптарға арналған жағдай, оның ішінде шақыру, Псалмдар және "Te Deum"; Рождествоның бірінші мессасының кіріспесімен аяқталады. "Intret in conspectu" – 6 дауысқа арналған мотет, Гендел көшірген бірден-бір дерек көзінен белгілі, ол Легренци мотетін "Самсон" ораториясындағы "Қара қызметшіңе" деген хорға пайдаланған. "Credidi propter quod locutus sum" – соло альт, скрипкалар және континуоға арналған псалм, бұл Легренцидің өзінің қолжазбасы болуы мүмкін, себебі оның автограф екенін көрсететін дәлелдер бар. "Laudate pueri" – бес дауысқа арналған псалм, скрипкалар және континуо, сондай-ақ, ерекше жағдайда, труба. "Spirate aure serenae" – соло сопрано, скрипкалар және континуоға арналған мотет, онда теорбо виолонды екі есе қосуға немесе алмастыруға мүмкіндік береді. Бұдан өзге, бірнеше литургиялық шығармалар, көптеген кантаталар және ерекше "серената" – "Notte, madri d'horrori" бар.

Факсимильдер

Аккламация мен дауыс беру. Бонония музыкалық кітапханасы. IV бөлім 207: Болонья, Форни, 1980. Антонио Чести мен Джованни Легренцидің кантаталары; Дэвид Берроуз және Стивен Бонта іріктеген және таныстырған. XVII ғасырдағы итальяндық кантата; 6-том. Нью-Йорк: Гарланд, 1986. (14-опустың 1–12 нөмірлері және үш қолжазба туындысы). Echi di riverenza: di cantate e canzoni. Архив музыкасы. Барокко кантатасы; 7. Флоренция: Studio per edizioni scelte, 1980. Il Giustino: үш актілі мелодрама. Collezione settecentesca Bettarini; № 12. Милан: Casa editrice Nazionalmusic, ш. 1980. La Cetra. Monumenta Lombarda, Libri Antiqui Fototypice Expressi, 2. Болонья, 1970. King's Music (қазір The Early Music Company арқылы таратылады) Sonate a due, tre, cinque, a sei stromenti (Op. 8, 1663), Idee Armoniche Estese (Op. 13, 1678) және Balletti e Correnti (Op. 16, 1691) толық жинақтарының жақсы сапалы фотокөшірмелерін шығарады.

Басылымдар

Алессандро Барес, Пьетро Заццетта (ред.), Ла Сетра. Муседита, Альбезе кон Кассано, 2000. (Ла Сетраның барлығы, Опус 11 (10).) Алессандро Барес (ред.), Соната а дуэ, е үш. Муседита, Альбезе кон Кассано, 2006. (Опус 2-нің барлығы.) Алессандро Барес (ред.), Соната а дуэ, тре, cinque, e sei Stromenti. Муседита, Альбезе кон Кассано, 2004. (Опус 8-нің барлығы.) Стивен Бонта (ред.): Джованни Легренцидің аспаптық музыкасы: соната а due e tre, opus 2, 1655. Гарвардтың музыка басылымдары, 14. Гарвард университетінің баспасы, 1984. Стивен Бонта (ред.): La Cetra: соната а due, tre e quattro stromenti, libro quattro, opus 10, 1673. Гарвардтың музыка басылымы, 17. Гарвард университетінің баспасы, 1992. Говард Мейер Браун: Итальяндық опера либреттолары: 1640–1770 жж. Италия операсы, 1640–1770 ж. 60-шы жылдар. Нью-Йорк: Гарланд, 1979 жыл. Говард Мейер Браун: Тотила. Италиялық опера, 1640–1770 ж. 9. Нью-Йорк: Гарланд, 1978 жыл. Джулия де Клерк: Prosa pro mortuis (Dies irae), Musicologica neolovaniensia; musica sacra 1. Louvain la Neuve: Археология және өнер тарихы жоғары институты, 1981. Стефано Фаглиа, Франка Саини (ред.): Этеоклея мен Полинис. Опера 3 актіде. Венеция 1675. Монца, Музыкалық академия IAMR, 2003. Парма, Каирдің мұз айдыны Музыкалық басылымдар, 2003. Стефано Фаглиа, Франка Саини (ред.): Il Giustino. Опера 3 актіде. Венеция 1683. Монца, Музыкалық академия IAMR, 2006. Парма, Каирдің мұз айдыны Музыкалық басылымдар, 2006. Стефано Фаглиа, Франка Саини (ред.): Зенобия мен Радамисто. Опера 3 актіде. Феррара 1665. Монца, Музыкалық академия IAMR, 2013. Лукка, Италия музыка кітапханасы (LIM), 2013. Джойс Джонсон (ред.): Джованни Легренци 1629–1690 II Седеция / Бернардо Паскини 1637–1710 Сант-Агнес. Италиялық оратория, 1650–1800; 8. Нью-Йорк, Гарланд, 1986 жыл. Джеффри Курцман (ред.): Үш басты дауысқа арналған Веспер және Комплине музыкасы. XVII ғасырдағы итальяндық қасиетті музыка; 13. Нью-Йорк, Гарланд, 1998 жыл. (Confitebor tibi, Opus 1-ден) Джеффри Курцман (ред.): Төрт басты дауысқа арналған Веспер және Комплине музыкасы. XVII ғасырдағы итальяндық қасиетті музыка; 14. Нью-Йорк: Гарланд, 1998 жыл. (Dixit Dominus, Opus 1-ден) Джеффри Курцман (ред.): Бес басты дауысқа арналған кешкі және толық музыка, I және II бөлімдер. XVII ғасырдағы итальяндық қасиетті музыка; 15–16. Нью-Йорк: Гарланд, 1999–2000 ж. (I) (II). (Laudate Dominum, Opus 1-ден, 16-шы томда) Джеффри Курцман (ред.): Сегіз басты дауысқа арналған Веспер және Комплиналық музыка, бірінші және екінші бөлік. XVII ғасырдағы итальяндық қасиетті музыка; 18–19. Нью-Йорк: Гарланд, 2001–2002 ж. (I) (II). (In exitu Israel, Opus 9-дан, 19-шы томда) Энн Шнобелен (ред.): Маурицио Каццати, Джованни Антонио Гросси, Джованни Легренцидің мессалары. XVII ғасырдағы итальяндық қасиетті музыка; 7. Нью-Йорк: Гарланд, 1997 жыл. (Opus 9-ға арналған месса) Альберт Си (ред.): Соль дауысы үшін кантаталар мен канзонеттер, I бөлім: Альто және бас дауыстары үшін музыка; II бөлім: Сопрано немесе тенор дауысы үшін музыка. Барокко дәуірінің музыкасындағы соңғы зерттеулер, 14, 15: Мэдисон, A R Editions, 1972. (Opus 12-нің барлығы.) Альберт Сей (ред.): Соната да камера: opus 4, екі скрипка мен бассо continuo үшін, Musica da camera, 55. Оксфорд университетінің баспасы, 1979 жыл. (Opus 4-тен 7–30 нөмірлер) Альберт Сей (ред.): Sonate da chiesa, opus 4 [және] opus 8 (1656–1663). Le Pupitre, Франсуа Лесурдің басшылығымен басылған көне музыка жинағы, 4. Париж: Хьюгель, 1968 жыл. (Opus 4-тен 1–6 нөмірлер; Opus 8-ден 7–10 нөмірлер) Prima la musica! Легренцидің бірнеше жинақтарының камералық және діни музыкасын "Уртекст" түрінде шығарады. King's Music (жоғарыда "Facsimiles" қараңыз) бірнеше жеке шығармалардың факсимильді немесе Брайан Кларктың Urtext орындау нұсқаларын шығарады. Prima la musica! да солай!