Екінші дүниежүзілік соғысындағы жапон американдықтарының тұтқындалу лагерлері

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон-американдықтарды ұстау лагері

Гила өзенінің соғыс көшіру орталығы – Аризона штатындағы американдық концентрациялық лагерь, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс жағалаудан жапон-американдықтарды қамау үшін Соғыс көшіру басқармасы (WRA) салған бірнеше лагерьдің бірі. Ол Гила өзені үнді резервациясының ішінде (олардың наразылығына қарамастан) Финикстен оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 48 шақырым жердегі Сакатон қаласының жанында орналасқан. 13 348 адамға жеткен ең көп халқымен, ол 1942 жылдың мамырынан 1945 жылдың 16 қарашасына дейін штаттың төртінші ірі қаласы болды.

Интернаттау

Интернаттаудың себебі – Батыс жағалаудағы ірі жапон-американдық халқының саботаж жасауы мүмкін деген қауіп. Перл-Харборға жасалған шабуылдан кейін дереу президент Франклин Рузвельт 9066-шы жарлыққа қол қойды. Бұл жарлық әскери министр мен әскери қолбасшыларға АҚШ-та тұратын және елдің қауіпсіздігіне қатер төндіруі мүмкін адамдарды ұстау үшін аумақтарды белгілеуге рұқсат берді. Жарлықта жапон-американдықтар (немесе жапон тегіндегі адамдар) тікелей айтылмаса да, Жапониямен соғыс басталғандықтан, оларға қатысты екені аңғарылды. Әскери министрге үкімет тарапынан ұсталғандарды орналастыру тапсырылды. Жарлықта былай делінген: «Соғыс министріне осы аумақтардан шығарылған тұрғындарға қажетті көлік, тамақ, баспана және басқа да жағдайларды қамтамасыз етуге өкілеттік беріледі». Бұйрық сонымен қатар, белгіленген аумақтарға қатысты билікті үкіметтің басқа да ведомстволарынан бұрын соғыс министріне берді және сол аумақтардағы үкіметтік ережелерді сақтау үшін федералды әскерлерді пайдалануға рұқсат берді. Батыс жағалаудағы үйлерінен және бизнестерінен жапон-американдықтарды күштеп шығаруды басқаруға Батыс қорғаныс командасының командирі генерал-лейтенант Джон Л. Девитт тағайындалды. Интернациялау лагерлері жарлық шығарылғаннан кейін бірнеше айдың ішінде асығыс түрде салынысты. Барлық лагерьлердегі тұрғын үйлер әскери стильдегі казармаларды еске түсірді, себебі олар әскери артық жабдықтардан жасалған. Тұрғын алаңы әдетте тар болды және отбасылар үшін өте ыңғайсыз жағдайлар тудырды. Калифорния, Орегон, Вашингтон және Аризона штаттарының «қауіпті аймақтарынан» жапон-американдықтарды күштеп шығару 1942 жылдың сәуір және мамыр айларында басталды. Отбасыларға жеке және кәсіби мәселелерін ретке келтіруге бір аптаға жуық уақыт берілді. Осының салдарынан, жеке отбасылар мүлкін нарық бағасынан әлдеқайда төмен бағаға сатуға мәжбүр болды және мыңдаған доллар шығынға ұшырады. Соғыстан кейін интернатта болған көптеген жапон-американдықтар өз бизнесін және өмірлік жолын қайтадан бастауға мәжбүр болды. 1980-ші жылдары федералды үкімет бұл әрекетімен жапон-американдықтарға жасалған теріс әрекет екенін мойындады. Конгресс 1988 жылғы Азаматтық бостандықтар туралы заңды қабылдады, ол ресми кешірім және осы оқиғаның құрбандары мен олардың ұрпақтарына өтемақы төлеуге рұқсат берді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 119 000-ға жуық жапон тегіндегі американдықтар түрмеге қамалған.

The rationale for internment was fear of the threat of sabotage on the West Coast by the large Japanese American population. Immediately following the attack on Pearl Harbor, President Franklin D. Roosevelt issued Executive Order 9066. This order authorized the Secretary of War and military commanders to designate areas to detain people living in the United States who might be a threat to the country and its interests. Though it did not expressly name Japanese Americans (or anyone of Japanese ancestry) to be detained, it was implied due to the outbreak of war with Japan. The Secretary of War was also told to make accommodation for those held by the government. The order stated: "The Secretary of War is hereby authorized to provide for residents of any such area who are excluded therefrom, such transportation, food, shelter, and other accommodations as may be necessary". The order also gave authority of the prescribed areas to the Secretary of War ahead of other departments in the government and allowed the use of federal troops to enforce compliance with government rules in those areas. Placed in command of issuing the forced removal of Japanese Americans from their homes and businesses in the West Coast was commander of the Western Defense Command Lt. Gen. John L. DeWitt. The internment camps were hastily constructed within a few months after the issue of the order. Living quarters across all camps resembled military style barracks as they were constructed from military surplus equipment. Living space was generally tight and incredibly cramped among families. The forced removal of Japanese Americans from the "affected areas" of California, Oregon, Washington, and Arizona started from April to May 1942. Families were given just under one week to get their personal and professional affairs in order. As a result, individual families lost thousands of dollars from having to hastily sell off properties severely under market value. After the war, many Japanese Americans who had been interned had to start over to build their businesses and livelihoods from scratch. In the 1980s, the federal government acknowledged that it had committed an injustice against Japanese Americans with this act. Congress passed the Civil Liberties Act of 1988, an official apology and authorization to provide restitution to survivors and descendants of inmates. In total 119,000 Americans of Japanese descent were incarcerated throughout World War II.

Лагерь тарихы

Гила өзеніндегі соғыс тұтқындары лагері – WRA жүйесіндегі Американың батыс аймағында орналасқан он интерн лагерінің бірі. Гила өзеніндегі лагерь Аризона штатындағы екі интернациялық лагердің бірі болды, екіншісі – Постон соғыс көшіру орталығы. Гила өзені лагері сияқты көптеген лагерьлердің таңдалу себебі – олардың шалқары орналасқан географиялық ерекшелігі, көбінесе шөлдің ортасында болды. Лагерь Гила өзені үнді резервациясында, суармалы егіс шаруашылығы орталығына жақын жерде салынды. Ол «Канал» және «Бутте» деп аталатын екі жеке лагерьден тұрды. Құрылыс 1942 жылдың 1 мамырында басталды, резервацияның Пима үнді үкіметінің күшті қарсылығына қарамастан. Ресми ашылу одан екі айдан аспаған соң, 20 шілдеде өтті. Канал лагері 1945 жылдың 28 қыркүйегінде жабылды. Бутте лагері 1945 жылдың 10 қарашасында жабылды, ал Гила өзеніндегі көшіру орталығы 1945 жылдың 16 қарашасында ресми түрде жабылды. Гила өзеніне Калифорниядан (Фресно, Сакраменто және Лос-Анджелес) тұтқындар жеткізілді. Сонымен қатар, 1944 жылы Арканзас штатындағы Жером соғыс көшіру орталығы жабылғанда, ол жерден 2000 адам қабылданды. Лагерь Аризона штатындағы төртінші ірі қалаға айналды, ең көп халқы 13 348 адамды құрады. Кейбір тұтқындар Гила өзеніне жол астында немесе қатал шөлге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды. Олардың арасында Ива Тогуридің анасы да болды. Тогури – жапондықтар үшін хабар таратып, кейін «Токио Розасы» деп айыпталған, жапондық тегі бар американдық әйел. Ол жалған куәліктер негізінде мемлекетке опасыздық жасады деп танылды. Гила өзені лагері өз түріндегі ең кем қысым көрсеткен лагерьлердің бірі саналды. Онда бір ғана күзет мұнарасы болды және оның қоршауларында тікенді сым болмады. Лагерь әкімшілігі тұтқындарға қамқорлық жасағандай көрінді және оларға Финикстің мүмкіндіктеріне қол жеткізуге рұқсат берді. Гила өзені лагері WRA бақылауымен лагерь ішіндегі тұтқындардың жергілікті «демократиялық» басқару органына ие болған алғашқы лагерьлердің бірі болды. Кеңеске әр блоктан өкілдер ұсынылды, бірақ лауазымдарға тек Нисей (АҚШ-та туған екінші буын жапондық американдықтар) ғана сайлана алатын. Олар сондай-ақ спорт және өнер сияқты демалыс шараларын да ынталандырды. Бутте лагерінде 6000 орындық бейсбол алаңы салынды, оны кәсіби бейсболшы Кеничи Зенимура жобалаған және WRA жүйесіндегі ең жақсы алаң деп есептелді. Тұтқындар театр мен кинозал, ойын алаңдары салып, құрғақ даланың көрінісін жұмсарту үшін ағаштар отырғызды. Гила өзенінде Бутте ауруханасында орталық медициналық мекеме болды. Канал лагерінде 404 ғимарат, 232 казарма және 24 жеке мектеп болды. Бутте лагерінде 821 ғимарат және 627 тұрғын үйі бар. Бұл казармалар ағаштан және шөлдің ыстығын толығымен тоқтатуға шамасы келмейтін отқа төзімді шиферден жасалған. Әр казармада төрт отбасы жеке пәтерлерде тұруға арналған. Бірақ лагерь жоспарланған сыйымдылығынан асып кетті: ол 10 000 тұрғынға есептелген, ал 13 000-нан астам адамды қабылдады. Осы себепті кейбір отбасылар асханада немесе демалыс ғимараттарында орналастырылды, онда олар жеке кеңістік үшін ілінген жамылғыларды импровизациялық қабырғалар ретінде пайдалануға мәжбүр болды. Лагерьте су тапшылығы да болды. Тұтқындардың улы жылан мен сарышаянға шағылуынан Бутте ауруханасы үнемі жұмыс істеді. Лагерь жерлері Гила өзені үнді тайпасының меншігінде және олар үшін қасиетті саналады. Олар тарихи орындарға қоғамдық қол жеткізуді шектеді. Барлық негізгі құрылымдар ұзақ бұрын жойылды. Қалғандары – жол желісі, бетон негіздер, люктер, цистерналар, бірнеше тас қатарлары және ондаған шағын тоғандар. Рональд Рейган әкімшілігінің кезінде федералды үкімет осы бағдарламамен жапондық американдықтарға әділетсіздік жасағанын мойындады. Конгресс ресми кешірім сұрап, құтқарылғандар мен тұтқындардың ұрпақтарына өтемақы төлеуге рұқсат берді. 2006 жылдың 21 желтоқсанында президент Джордж Буш H.R. 1492 заңға қол қойды, ол Гила өзеніндегі көшіру орталығын қалпына келтіруге 38 000 000 АҚШ долларын кепілдік берді, сонымен қатар жапондық американдықтарды орналастыру үшін пайдаланылған тағы тоғыз бұрынғы американдық концентрациялық лагерьтерді қалпына келтіруге қаражат бөлді.

Gila River War Relocation Center was one of ten internment camps, operated by the WRA located throughout the American interior west. The Gila River camp was one of two internment camps located in Arizona, the other being Poston War Relocation Center. Most camps including Gila River were chosen due to their solitary geographic locations, many of which were located in the middle of deserts. The camp was located on the Gila River Indian Reservation, near an irrigated agricultural center. It comprised two separate camps, named 'Canal' and 'Butte'. Construction began on May 1, 1942, over the strong objections of the reservation's Pima Indian government. The official opening took place less than two months later, on July 20. Canal Camp closed on September 28, 1945. Butte Camp was shut down on November 10, 1945; and the Gila River Relocation Center was officially closed on November 16, 1945. Gila River received incarcerees from California (Fresno, Sacramento, and Los Angeles). In addition, it took in 2,000 people from the Jerome War Relocation Center in Arkansas when that facility closed in 1944. It became Arizona's fourth largest city, with a peak population of 13,348. Some of the incarcerees died en route to Gila River or shortly after arrival in the harsh desert environment. One of these was the mother of Iva Toguri. Toguri was an American woman of Japanese descent who broadcast for the Japanese and was later condemned as "Tokyo Rose"; she was convicted of treason, based on perjured testimony. Gila River was considered one of the least oppressive camps of its kind. It had only a single watchtower, and its fences were among the few that lacked barbed wire. The administrators of the camps seemed to care for the incarcerees, and allowed them access to the amenities of Phoenix. Gila River was one of the first WRA camps to have a local "democratic" governing body of internees for the camp, supervised closely by the WRA. A representative of every block was nominated to the council however, only Nisei (second generation U. S. born Japanese Americans) were allowed to hold the offices. They also encouraged recreational activities such as sports and arts. Butte camp contained a 6,000 seat baseball field, designed by Kenichi Zenimura, a professional baseball player, and considered to be the best in the WRA system. Incarcerees also built a theater for plays and films, and playgrounds, and planted trees to relieve the desolation of the arid site. Gila River had a communal medical facility at Butte Hospital. Canal Camp had 404 buildings with 232 barracks and 24 separate schoolhouses. Butte Camp contained 821 buildings with 627 residential barracks. These barracks were made of wood and fireproof shingles that were of limited effectiveness in blocking out the desert heat. Each barrack was made to house four single families in separate apartments. But, the camp exceeded its capacity: it was designed for 10,000 residents, and held more than 13,000. Because of this, some families were housed in the mess hall or recreation buildings, where they had to use hanging blankets as makeshift walls for visual privacy. Water shortages also plagued the camp. Inmates' encounters with venomous rattlesnakes and scorpions resulted in bites that kept Butte Hospital extremely busy. The land for the camp sites is owned by the Gila River Indian Tribe and is considered sacred by them. They have restricted public access to the historic sites. All the main structures are long gone. Remaining are such elements as the road grid, concrete slab foundations, manholes, cisterns, several rock alignments, and dozens of small ponds. During the Ronald Reagan Administration, the federal government acknowledged that it had committed an injustice against Japanese Americans with this program. Congress passed a resolution of official apology and authorization to provide compensation to survivors and descendants of inmates. On December 21, 2006, President George W. Bush signed H. R. 1492 into law guaranteeing $38,000,000 in federal money to restore the Gila River relocation center, along with nine other former American concentration camps used to house Japanese Americans.