Зимбабве мемлекеттік нышаны – тасқа қашалған құс бейнесі. Бұл символ елдің туында, гербінде, банкноттарында бейнеленген. Төңкеріс бұрқыншақ немесе Африка балықшыл бұрқыншағын көрсетеді. 🏛️🇿🇼
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Зимбабведің ұлттық эмблемасы
National emblem of Zimbabwe
Тасқа қашалған Зимбабве құсы – Зимбабве мемлекетінің ұлттық символы. Ол Зимбабве мен бұрынғы Родезияның мемлекеттік туларында және гербтерінде, сондай-ақ банкноттар мен монеталарда (алғаш Родезия фунтында, кейін Родезия долларында) бейнеленген. Бұл құс, батёлур бүркіті (Terathopius ecaudatus) немесе африкалық балықшыл бүркіті (Haliaeetus vocifer) болуы мүмкін. Құстың дизайны Ұлы Зимбабве ортағасырлық қаласының қираған орындарынан табылған бірнеше сабынды тастан жасалған мүсіндерге негізделген. Қазіргі таңда бұл тәуелсіз Зимбабве мемлекетінің айқын символы болып табылады, Матенга (2001) 100-ден астам ұйымның логотипінде осы құстың бейнесін пайдаланғанын тізімдейді.
The stone carved Zimbabwe Bird is the national emblem of Zimbabwe, appearing on the national flags and coats of arms of both Zimbabwe and former Rhodesia, as well as on banknotes and coins (first on the Rhodesian pound and then on the Rhodesian dollar). It probably represents the bateleur eagle (Terathopius ecaudatus) or the African fish eagle (Haliaeetus vocifer). The bird's design is derived from a number of soapstone sculptures found in the ruins of the medieval city of Great Zimbabwe. It is now the definitive icon of independent Zimbabwe, with Matenga (2001) listing over 100 organizations which now incorporate the Bird in their logo.
Шығу тегі
Бұрынғы ою-өрнектелген құстар Ұлы Зимбабве қаласының қираған үйінділерінен табылды. Оны шона тайпасының ата-бабалары 11 ғасырда салып, 300 жылдан астам уақыт бойы қоныстанған. Қазіргі Зимбабве осы ескерткіштің құрметіне аталған, ол үлкен аумақты алып жатыр және Сахара төңірегіндегі Африкадағы ең ірі ежелгі тас құрылыс ескерткіші болып табылады. Оның ерекше элементтерінің бірі – самын тастан жасалған құс мүсіндері. Олардың биіктігі шамамен алғанда және олар биіктігінен асып түсетін тіректерге орнатылған, бастапқыда қаланың қабырғалары мен монолиттеріне қойылған. Құстардың символдық мағынасын түсіндіру үшін түрлі болжамдар айтылды. Бір пікір бойынша, әрбір құс жаңа патшаны бейнелеу үшін тікелей орнатылған, бірақ мұндай жағдайда патшалардың өте ұзақ билік етуі қажет болар еді. Көбінесе, Зимбабве құстары шона тайпасының қасиетті немесе тотемдік жануарларын көрсетеді – бательёр бүркіті (шона тілінде: chapungu), ол Mwari (Құдай) мен ата-бабалардың елшісі деп есептелген, немесе шона тайпасының алғашқы тотемі болған делінетін балық бүркіті (hungwe).
The original carved birds are from the ruined city of Great Zimbabwe, which was built by the ancestors of the Shona, starting in the 11th century and inhabited for over 300 years. The ruins, after which modern Zimbabwe was named, cover some and are the largest ancient stone construction in sub Saharan Africa. Among its notable elements are the soapstone bird sculptures, about tall and standing on columns more than tall, which were originally installed on walls and monoliths within the city. Various explanations have been advanced to explain the symbolic meaning of the birds. One suggestion is that each bird was erected in turn to represent a new king, but this would have required improbably long reigns. More probably, the Zimbabwe birds represent sacred or totemic animals of the Shona – the bateleur eagle (Shona: chapungu), which was held to be a messenger from Mwari (God) and the ancestors, or the fish eagle (hungwe) which it has been suggested was the original totem of the Shona.
Колониялық иемдену және Зимбабвеге қайта оралу
1889 жылы еуропалық аңшы Вилли Посселт басқа еуропалық саяхатшы Карл Маухтан естігеннен кейін Ұлы Зимбабвеге сапар жасады. Ол қираған қамалдың ең биік нүктесіне көтерілді, бірақ бұл киелі орын екенін және онда болуға болмайтынын ескерткеніне қарамастан, құстарды қоршаудың ортасында, көрінетін құрбандық алаңының маңында тапты. Кейін ол былай деп жазды:
In 1889 a European hunter, Willi Posselt, travelled to Great Zimbabwe after hearing about it from another European explorer, Karl Mauch. He climbed to the highest point of the ruins despite being told that it was a sacred site where he should not trespass, and found the birds positioned in the centre of an enclosure around an apparent altar. He later wrote:
Посселт Андизибиге төсеніштер мен "басқа да заттармен" төлемақы берді. Құстың салмағы артық болғандықтан, ол оны кесіп алып, кейін қайта оралып алу ниетімен тұғырын жасырды. Бір құстың тұғыры неміс миссионеріне тиді, ол 1907 жылы Берлиндегі Этнографиялық мұражайға сатты. Бент сегіз құс болғанын – алты үлкен және екі кішкентай, ал бастапқыда олардың саны көп болған болуы мүмкін екенін жазды, себебі үстіңгі бөліктері сынған бірнеше қосымша тас тұғырлар қалған. Колонизаторлар Ұлы Зимбабвені ежелгі Жерорта теңізі аймағының құрылысшыларына жатқызды, өйткені олар африкалықтардың мұндай күрделі құрылысты салуға қабілетсіз деп ойлады; сондықтан Родстың пікірінше, 1932 жылғы нұсқаулықта айтылғандай, бұл «солтүстіктен немесе шығыстан келген тәртіпті өркениет пен Еуропа келгенге дейін Оңтүстік және Орталық Африканың жабайы варварлығы арасындағы байланыстың сүйікті символы» болды. Бент құстарды, толығымен қателікпен, финикиялықтарға жатқызды. 1981 жылы, Зимбабве тәуелсіздік алғаннан кейін бір жыл өткен соң, Оңтүстік Африка үкіметі елге төрт мүсінді қайтарды, ал оның орнына Харареде сақталған әйгілі гименоптералар (арылар, егеуқұйрықтар және құмырсқалар) коллекциясын алды. Құстар біраз уақыт Булавайодағы Табиғат тарихы мұражайында және Хараредегі Адам және қоғам ғылымдары мұражайында қойылды, бірақ қазір Ұлы Зимбабве орналасқан жердегі шағын мұражайда сақталады. Қазір ол тәуелсіз Зимбабвенің айқын символы болып табылады, Матенга (2001) 100-ден астам мемлекеттік, корпоративтік және спорттық ұйымдарды тізімдеген, олар құсты өздерінің эмблемалары мен логотиптерінде пайдаланады.
Posselt compensated Andizibi with a payment of blankets and "some other articles". As the bird on its pedestal was too heavy for him to carry, he hacked it off and hid the pedestal with the intention of returning later to retrieve it. A German missionary came to own the pedestal of one bird, which he sold to the Ethnological Museum in Berlin in 1907. Bent recorded that there were eight birds, six large and two small, and that there had probably originally been more as there were several additional stone pedestals of which the tops had been broken off. The colonists erroneously attributed Great Zimbabwe to ancient Mediterranean builders, believing native Africans to be incapable of constructing such a complex structure; thus in Rhodes' mind, as a 1932 guidebook put it, it was "a favourite symbol of the link between the order civilisation derived from the North or the East and the savage barbarism of Southern and Central Africa before the advent of the European." Bent attributed the birds, wholly erroneously, to the Phoenicians. In 1981, a year after the attainment of independence in Zimbabwe, the South African government returned four of the sculptures to the country in exchange for a world renowned collection of Hymenoptera (bees, wasps and ants) housed in Harare; the fifth remains at Groote Schuur. The birds were displayed for a while in the Natural History Museum in Bulawayo and the Museum of Human Sciences in Harare, but are now housed in a small museum on the Great Zimbabwe site. It is now the definitive icon of independent Zimbabwe with Matenga (2001) listing over 100 state, corporate and sporting organisations which incorporate the Bird in their emblems and logos.