Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс жазушысы және философы (1905–1997)
German writer and philosopher (1905–1997)
Білім
Гемпель Геттинген университетінде, содан кейін Берлин және Гейдельберг университеттерінде математика, физика және философияны оқыды. Геттингенде ол Дэвид Гилбертпен кездесті және математиканың барлық негізін шектеулі сандағы аксиомаларға негізделген берік логикалық қағидалармен құруға бағытталған оның бағдарламасына әсерленді. Берлинге келгеннен кейін, 1929 жылы ғылыми философия бойынша конгресске қатысып, Рудольф Карнаппен танысты және Вена үйірмесімен байланысты Берлин философтарының үйірмесіне қатысты. 1934 жылы ол Берлин университетінде "Beiträge zur logischen Analyse des Wahrscheinlichkeitsbegriffs" (Ықтималдық тұжырымдамасының логикалық талдауына үлес) тақырыбындағы ықтималдық теориясы бойынша диссертациясын қорғап, докторлық дәрежесін алды. Ханс Райхенбах Гемпельдің негізгі докторлық жетекшісі болды, бірақ 1933 жылы Райхенбах Берлинде философия кафедрасын жоғалтқаннан кейін Вольфганг Кёлер және Николай Хартман ресми жетекшілер атанды.
Hempel studied mathematics, physics and philosophy at the University of Göttingen and subsequently at the University of Berlin and the Heidelberg University. In Göttingen, he encountered David Hilbert and was impressed by his program attempting to base all mathematics on solid logical foundations derived from a limited number of axioms. After moving to Berlin, Hempel participated in a congress on scientific philosophy in 1929 where he met Rudolf Carnap and became involved in the Berlin Circle of philosophers associated with the Vienna Circle. In 1934, he received his doctoral degree from the University of Berlin with a dissertation on probability theory, titled Beiträge zur logischen Analyse des Wahrscheinlichkeitsbegriffs (Contributions to the Logical Analysis of the Concept of Probability). Hans Reichenbach was Hempel's main doctoral supervisor, but after Reichenbach lost his philosophy chair in Berlin in 1933, Wolfgang Köhler and Nicolai Hartmann became the official supervisors.
Мансап
Докторлық дәрежесін аяқтағаннан кейін бір жыл ішінде Германиядағы күшейе түскен репрессивті және антисемиттік нацистік режим Гемпельді әйелі еврей тегінен болғандықтан Бельгияға эмиграциялауға мәжбүр етті. Оған ғалым Пауль Оппенхайм көмектесті, олар 1936 жылы типология және логика туралы "Der Typusbegriff im Lichte der neuen Logik" кітабын бірлесіп жазды. 1937 жылы Хемпель Америка Құрама Штаттарына көшті, онда Чикаго университетінде Карнаптың ассистенты қызметіне қабылданды. Кейіннен ол Нью-Йорк қалалық колледжінде (1939–1948), Йель университетінде (1948–1955) және Принстон университетінде оқытушы болып жұмыс істеді, онда ол Томас Кунмен бірге сабақ берді және 1973 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін қалды. 1974–1976 жылдары ол Иерусалимдегі Еврей университетінде зейнеткер профессор болды, ал 1977 жылы Питтсбург университетінде философия профессоры болып тағайындалды және 1985 жылға дейін сабақ берді. 1989 жылы Принстон университетінің философия факультеті оның құрметіне үш лекциялық циклын «Карл Г. Хемпель лекциялары» деп атады. Ол Америка өнер және ғылым академиясының және президенті болған Америка философиялық қоғамының сайланған мүшесі болды.
Within a year of completing his doctorate, the increasingly repressive and anti semitic Nazi regime in Germany had prompted Hempel to emigrate to Belgium as his wife was of Jewish ancestry. In this he was aided by the scientist Paul Oppenheim, with whom he co authored the book Der Typusbegriff im Lichte der neuen Logik on typology and logic in 1936. In 1937, Hempel emigrated to the United States, where he accepted a position as Carnap's assistant at the University of Chicago. He later held positions at the City College of New York (1939–1948), Yale University (1948–1955) and Princeton University, where he taught alongside Thomas Kuhn and remained until made emeritus in 1973. Between 1974 and 1976, he was an emeritus at the Hebrew University in Jerusalem before becoming University Professor of Philosophy at the University of Pittsburgh in 1977 and teaching there until 1985. In 1989 the Department of Philosophy at Princeton University renamed its Three Lecture Series the 'Carl G. Hempel Lectures' in his honor. He was an elected member of the American Academy of Arts and Sciences and of the American Philosophical Society for which he served as president.
Философиялық көзқарастар
Гемпель «логикалық позитивизм» терминін Вена үйірмесі мен Берлин тобының дұрыс сипаттамасы ретінде қабылдамады, оның орнына өз ішіндегі философтарды, өзін де қоса, «логикалық эмпириктер» деп атауды жөн көрді. Ол «позитивизм» термині Огюст Конттың материализміне қатысты екенін, ал эмпириктердің міндетті түрде қабылдауы тиіс емес метафизиканы білдіретініне сенді. Гемпель Людвиг Витгенштейннің философиялық ойларды керемет әрі есте қалтарлық тілмен жеткізе білу қабілетімен дарынды философ деп санайтын, бірақ оның, әсіресе «Трактат» авторы Витгенштейннің, тек метафизикаға жүгіну арқылы ғана қолдау табатын мәлімдемелер жасады деп есептеді. Гемпель үшін метафизика – бұл білуге болмайтын нәрселерді білу туралы талаптарды қамтиды; яғни, метафизикалық гипотезаларды дәлелдермен растау немесе жоққа шығару мүмкін емес. Ғылым философиясын зерттеу барысында Гемпель 19 ғасырғы венгр дәрігері Игнац Семмельвейстің маңызды еңбектерін жарыққа шығарды. Семмельвейстің ғылыми мәселені шешудегі жүйелі зерттеулері Гемпельдің ойларына тарихи контекст берді. Семмельвейстің еңбегі туралы бұл мәлімет Гемпельдің ғылыми зерттеудегі «индукция» рөлі туралы ойларына ерекше ықпал етті. Ол Семмельвейстің тәсілін эмпирикалық деректер мен индуктивті ойлаудың ғылыми білімді дамытудағы маңызды рөлін көрсететін үлгі ретінде қарастырды, соның арқасында логикалық эмпиризм туралы көзқарасын одан әрі байытты. Гемпель 1940 жылдары «Тарихтағы жалпы заңдардың функциясы» атты еңбегін жариялап, дедуктивті-номологиялық түсіндіру моделін қайта жаңғыртумен де танымал.
Hempel never embraced the term "logical positivism" as an accurate description of the Vienna Circle and Berlin Group, preferring to describe those philosophers, including himself, as "logical empiricists." He believed that the term "positivism," with its roots in the materialism of Auguste Comte, implied a metaphysics that empiricists were not obliged to embrace. He regarded Ludwig Wittgenstein as a philosopher with a genius for stating philosophical insights in striking and memorable language, but believed that he, or at least the Wittgenstein of the Tractatus, made claims that could only be supported by recourse to metaphysics. To Hempel, metaphysics involved claims to know things which were not knowable; that is, metaphysical hypotheses were incapable of confirmation or disconfirmation by evidence. In his exploration of the philosophy of science, Hempel brought to light the significant contributions of 19th century Hungarian physician Ignaz Semmelweis. His examination of Semmelweis's systematic discovery in addressing a scientific problem provided a historical context for Hempel's own reflections. This account of Semmelweis's work notably influenced Hempel's thoughts on the role of 'induction' in scientific inquiry. He considered Semmelweis's approach as a pivotal example of how empirical evidence and inductive reasoning play a crucial role in the development of scientific knowledge, further enriching his perspective on logical empiricism. Hempel is also credited with the revival of the Deductive nomological model of explanation in the 1940s with the publication of "The function of general laws in history".
Мұра
2005 жылы Карл Густав Гемпельдің туған қаласы – Ораниенбург қаласы, оның құрметіне бір көшені "Карл Густав Гемпель көшесі" деп атады.
In 2005, the City of Oranienburg, Hempel's birthplace, renamed one of its streets "Carl Gustav Hempel Straße" in his memory.
Очерктер жинағы
Ғылыми түсіндірменің аспектілері және басқа да эсселер (1965), Таңдалған философиялық эсселер (2000), Карл Г. Гемпельдің философиясы: ғылым, түсіндіру және рационалдылық бойынша зерттеулер (2001), .
Aspects of Scientific Explanation and Other Essays (1965), Selected Philosophical Essays (2000), The Philosophy of Carl G. Hempel: Studies in Science, Explanation, and Rationality (2001), .
Мақалалар
"Математикалық шындықтың мәні" және "Геометрия және тәжірибелік ғылым" (1945), Американдық математикалық журнал, 52-шы нөмір. Герберт Фейгль және Уилфрид Селларс редакциялаған "Философиялық талдау бойынша оқулар" (222–249 беттер, Апплтон Сенчури Крофтс, Инк., 1949).
″On the Nature of Mathematical Truth" and ″Geometry and Empirical Science″ (1945), American Mathematical Monthly, issue 52. Articles in Readings in Philosophical Analysis (pp. 222–249), edited by Herbert Feigl and Wilfrid Sellars (Appleton Century Crofts, Inc., 1949).