Кіріспе

Христиандық тарихи кезеңдемесі ерте антикалық дәуірден бастау алады. Дүние жүзінің алты дәуірі (лат. *sex aetates mundi*), сондай-ақ сирек кездесетін Дүние жүзінің жеті дәуірі (лат. *septem aetates mundi*) – бұл христиандық тарихи кезеңдеме, алғаш рет шамамен 400 жылы Августин Гиппондықпен жазылған. Ол Адамның жаратылуынан Аян кітабындағы оқиғаларға дейінгі христиан діни оқиғаларына негізделген. Тарихтың алты дәуірі, әр дәуір (лат. *aetas*) шамамен 1000 жылға созылды, Орта ғасырларда кеңінен қабылданды және қолданылды. Ағарту дәуіріне дейін тарих жазу көбінесе осы кестеге сәйкес жүргізілді, оның толық немесе бір бөлігі толтырылды. Бұл кесте аптаның жеті күні сияқты жеті дәуірді қамтиды, онда жетінші дәуір – Ақырғы Соттан және Соңғы Заманнан кейінгі мәңгілік тыныштық, аптаның жетінші күні де тынығуға арналғандай. Бұл көбінесе Дүние жүзінің алты дәуірі деп аталды, себебі Августинның схемасында олар әлемнің, тарихтың дәуірлері болды, ал жетінші дәуір осы әлемге жатпады, бірақ кейінірек Бед жазғандай, әлемнің алты дәуірімен қатар жүрді. Августинның баяндамасы мыңжылдықтар идеясына қарсы тұрады, яғни жетінші дәуір, Келер Әлем, алтыншыдан кейін келеді деп есептеуге.

Теория

Әр дәуір 1000 жылға созылады деген идея Петірдің 2-хаты 3:8-дегі сөздерге негізделген: «Бірақ, жақын достарым, мынаны естен шығармаңдар: Құдай алдында бір күн мың жылдай, ал мың жыл бір күндей». Бұл түсінік адамзат 1000 жылдық алты кезеңді (немесе «күнді») бастан өткереді деп түсіндірілді, ал жетіншісі – көктегі мәңгілік өмір немесе Никеялық Символға сәйкес, Келер Әлем. Орта ғасырлық христиан ғалымдары Адам атадан бастап Иса пайғамбар заманына дейін әр ұрпақтың қанша өмір сүргенін санап, Киелі кітапта тіркелген дәуірлерге сүйене отырып, адамзат тарихының жалпы мерзімін анықтауға болатынына сенген. Жердің нақты жасы туралы Киелі кітапты түсіндіруде пікірталас болғанымен, адам соңғы мыңжылдықта, яғни алтыншы дәуірде екендігі және соңғы жетінші дәуір кез келген уақытта басталуы мүмкін деген келісімге келген. Әлем көне орын ретінде қарастырылды, оның өткені болашағынан ұзақ болды. Августин алғаш рет Алты дәуір туралы жазса, Августинге дейінгі ерте христиандар Ескі өсиеттегі еврей дәстүрлерінде көптеген дәлелдер тапты және бастапқыда әлемнің соңы 500 жылына белгіленді. Гипполиттің айтуынша, Келісім сандығының өлшемдері бес жарым шынтаққа тең, яғни бес жарым мың жылға. Иса пайғамбар «алтыншы сағатта», яғни күнің ортасында (немесе бір дәуірдің бес жүз жылында) дүниеге келді, Аян кітабына сәйкес бес патшалық (бес мың жыл) құлаған, сондай-ақ Исаның жарты күні (Исаның денесі еврейлердің сандығын алмастырды) болғандықтан, Иса дүниеге келгенде бес мың бес жүз жыл өткен, ал тағы 500 жыл өткен соң әлемнің соңы болады. Басқа да схемалар бойынша, 202 жыл әлемнің соңы деп белгіленген, бірақ бұл күнді ешқандай оқиғасыз өткізіп алғаннан кейін, адамдар 500 жылында соңын күтті. 3-ғасырға қарай, христиандардың көпшілігі «Дәуірлердің соңы» өмірлерінде болады деген сенімнен бас тарды, бұл ерте христиандар арасында кең таралған еді.