Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палестина аумақтарындағы сайлаулар
Elections in the Palestinian territories
Палестина Ұлттық Өкіметінің (ПҰӨ) сайлаулары 1994 жылдан бастап 2013 жылы Палестина мемлекетіне ауысқанға дейін Палестинаның өзін басқарушы аймақтарында өткізілді. Сайлаулар 2009 жылы өткізілуі жоспарланған, бірақ ФАТХ-ХАМАС қақтығысының салдарынан кейінге шегерілді. Президент Махмуд Аббас келесі сайлауға дейін қызметте қалуға келісті, бірақ ол Батыс жағалауда ғана президент ретінде мойындалады, ал Газадағы ХАМАС оны мойындамайды. Палестина Ұлттық Өкіметі Палестина аумақтарында президенттік, заң шығарушы орган және жергілікті кеңестерге сайлаулар сияқты бірнеше сайлау өткізді. ПҰӨ көппартиялық жүйеге ие, онда көптеген партиялар бар. Бұл жүйеде ФАТХ үстем партия болып табылады. Алғашқы заң шығарушы және президенттік сайлау 1996 жылы, ал алғашқы жергілікті сайлау 2005 жылдың қаңтар-мамыр айларында өтті. Бұрынғы (сәтсіз) Заңнамалық Кеңес сайлауы 1923 жылы Британдық Мандат кезінде, ал бұрынғы муниципалитет сайлаулары 1972 және 1976 жылдары Израиль үкіметі ұйымдастырды. Палестина Заң шығарушы Кеңесі 2005 жылдың маусым айында (Аббас 2005 жылдың 13 тамызында қол қойған) мүшелер санын 88-ден 132-ге дейін арттыру туралы заң қабылдады, оның жартысы пропорционалды өкілдік жүйесі бойынша, ал жартысы дәстүрлі сайлау округтерінде көпшілік дауыс беру арқылы сайланады. 2005 жылғы қаңтарда өткен президенттік сайлауда ФАТХ партиясының Аббасы жеңіске жетті, ал 2006 жылғы қаңтарда өткен заң шығарушы сайлауда ХАМАС жеңіске жетті. 2007 жылы президенттік жарлықпен сайлау округтері жойылып, барлық орынды ұлттық тізім бойынша сайлауға көшті, сондай-ақ Палестина Азат ету Ұйымының палестиналық халықты (әсіресе ХАМАС) өкілдік ету құқығын мойындамайтын партиялардың сайлауға қатысуына тыйым салынды. Көпшілік пікір сауалнамасы көрсеткендей, палестиналықтардың көпшілігі бұл өзгерісті қолдады, ал ХАМАС оны заңсыз деп мәлімдеді.
Elections for the Palestinian National Authority (PNA) were held in Palestinian Autonomous areas from 1994 until their transition into the State of Palestine in 2013. Elections were scheduled to be held in 2009, but was postponed because of the Fatah–Hamas conflict. President Mahmoud Abbas agreed to stay on until the next election, but he is recognized as president only in the West Bank and not by Hamas in Gaza. The Palestinian National Authority has held several elections in the Palestinian territories, including elections for president, the legislature and local councils. The PNA has a multi party system, with numerous parties. In this system, Fatah is the dominant party. The first legislative and presidential elections were held in 1996; the first local elections in January–May 2005. Previous (failed) Legislative Council elections were held in 1923 under the British Mandate, and previous municipal elections were held in 1972 and 1976, organized by the Israeli government. The Palestinian Legislative Council passed a law in June 2005 (signed by Abbas on 13 August 2005), to increase the number of members from 88 to 132, with half to be elected using proportional representation and half by plurality at large voting in traditional constituencies. The January 2005 presidential election was won by Abbas of Fatah, while the January 2006 legislative election was won by Hamas. In 2007, a presidential decree abolished the constituency seats with all seats to be elected from a national list, and prohibited parties which did not acknowledge the Palestine Liberation Organization's right to represent the Palestinian people (specifically Hamas) from contesting the election. An opinion poll suggested that a majority of Palestinians supported the change, while Hamas called it illegal.
Сайлаудың маңызы
Палестина билігіндегі сайлаулар палестиналықтардың өз мемлекетін құру құқығымен байланысты, өз тағдырын өзі шешу құқығын іске асыру мақсатында өткізіледі, бірақ олар әскери оккупация аясында ұйымдастырылады. Олар Осло келісімдері шеңберінде өткізіледі, яғни Палестина Өзін-Өзі Басқару Аймағының (ПӨӨБА) өкілеттігі Осло уақытша келісіміне сәйкес мәдениет, білім беру, жеке куәліктер және жер мен суды бөлу сияқты мәселелермен шектеледі. 2007 жылдың қазан айында 2 бұрынғы министр және 45 Палестина Заң шығару кеңесінің (ПЗК) мүшесі Израильде ұсталған. 2012 жылдың шілдесінде Израиль түрмелерінде 4706 палестиналық тұтқын болды. Олардың 22-сі ПЗК мүшелері еді, оның 18-і әкімшілік қамауда ұсталған. Addameer ұйымының 2013 жылғы қараша айындағы мәліметтері бойынша Израиль тарапынан 5000-ға жуық тұтқын қамауда, олардың 14-і Палестина Заң шығару кеңесінің мүшелері (10 ПЗК мүшесі әкімшілік қамауда). Хамас тағы да жергілікті сайлауды бойкоттау ниетін жариялады және 2004 жылы Газа секторында билікке келгеннен бері еркін жергілікті сайлаулардың өткізілуіне бірнеше рет кедергі келтірді.
Elections in the Palestinian Authority are held to exercise the Palestinian right to self determination in connection with their right to establish their own state, but are held under military occupation. They are held in the framework of the Oslo Accords, meaning that the power of the PNA was (and is) limited to matters such as culture, education, ID cards, and the distribution of land and water as per the Oslo Interim Agreement. In October 2007, 2 ex ministers and 45 PLC members were in Israeli detention. In July 2012, there were 4,706 Palestinian prisoners in Israeli prisons. Of these, 22 were PLC members, of which 18 were in administrative detention. The November 2013 figures of Addameer give about 5,000 prisoners imprisoned by Israel, of which 14 are members of the Palestinian Legislative Council (10 PLC members in administrative detention). Hamas announced its intention to once again boycott local elections and has repeatedly prevented free, local elections since it first took power of Gaza in 2004.
Газа секторында
2006 жылы басталған ФАТХ-ХАМАС қақтығысынан кейін ХАМАС сайлау өткізбей Газа секторын басқаратын үкімет құрды. Газаның премьер-министрі Хания 2012 жылдың қыркүйегінде тағы да сайлаусыз екінші ХАМАС үкіметінің құрылғанын жариялады.
Following the Fatah–Hamas conflict that started in 2006, Hamas formed a government ruling the Gaza Strip without elections. Gazan Prime Minister Haniyye announced in September 2012 the formation of a second Hamas government, also without elections.
1996 жылғы парламент сайлауы
1996 жылғы жалпы сайлауда ФАТХ көпмандатты сайлау округтерінен 88 орынның 55-ін жеңіп алды, әр округтен сайланатын өкілдердің саны халық санына қарай белгіленді. Бірқатар орындықтар христиан және самариялық қауымдастықтары үшін сақталды. Батыс жағалауға 51 орын, Газа жолағына 37 орын бөлінді. 25 әйел үміткердің бесеуі депутаттық мандатқа ие болды.
At the 1996 general election, Fatah won 55 of the 88 seats from multi member constituencies, with the number of representatives from each constituency determined by population. Some seats were set aside for the Christian and Samaritan communities. 51 seats were allocated to the West Bank, 37 to the Gaza Strip. Five out of 25 female candidates won a seat.
2006 жылғы парламент сайлауы
2006 жылғы заң шығарушы сайлауда алты партия және 4 тәуелсіз кандидат депутаттық орындарды жеңіп алды. "Өзгеріс және реформа" (яғни ХАМАС) дауыстардың 44,45%-ын алып, 74 орынға ие болды, ал "Фатах" дауыстардың 41,43%-ын алып, 45 орынға ие болды.
At the 2006 legislative election, six parties and 4 independents won seats. Change and Reform (i. e., Hamas) won 44.45% of the vote and 74 seats, while Fatah won 41.43% of the vote and 45 seats.
1996 жылғы президенттік сайлау
1996 жылғы президент сайлауында Ясир Арафат 88,2% дауыспен жеңіске жетті.
The 1996 president election was won by Yassir Arafat with 88.2% of the vote.
2005 жылғы президенттік сайлау
2005 жылғы президенттік сайлауда Махмуд Аббас дауыстардың 62,52 пайызын алды, ал оның басты қарсыласы Мустафа Баргути 19,48 пайыз дауысқа ие болды.
Mahmoud Abbas gained 62.52% of the vote at the 2005 presidential election, while his most important competing candidate, Mustafa Barghouti, won 19.48%.
2005 жылғы жергілікті сайлау
2005 жылы жергілікті сайлаулар төрт кезеңмен өткізілді, бірақ толық аяқталған жоқ. Соңғы кезең 2005 жылдың 23 желтоқсанында Жерихода 140 000-нан астам тіркелген сайлаушысы бар 26 муниципалитетте және Батыс жағалаудағы 25 ауылда өтті. Сайлауды Еуропа Кеңесінің Конгресі бақылады, миссия жетекшісі Кристофер Ньюбери: "Дауыс беру учаскелерінде Конгресс еркін және әділ сайлауды байқады. Алайда, олардың сыртында жақсартулар жасау қажет" деді. Палестина халқының төрттен бірінен астамы, соның ішінде Хеврон сияқты ірі қалалардағылар да, сайлауға қатыса алмады, сондықтан тағы жергілікті сайлаулар жоспарланды, бірақ 2006 жылғы заң шығарушы сайлаулардан кейін Хамас пен ФАТХ арасындағы қақтығыс салдарынан олар өткізілмеді.
Local elections in 2005 were held in four stages, but were never completed. The last stage was on December 23, 2005, with elections in 26 municipalities that had over 140,000 registered voters in Jericho and 25 villages in the West Bank. The elections were observed by the Congress of the Council of Europe, with the head of mission, Christopher Newbury, commenting "Inside the polling stations, the Congress observed a free and fair election. Outside them, further improvements remain to be made." Further local elections were planned, as over a quarter of the Palestinian population had had no chance to vote in them, including those in major towns such as Hebron, but they did not take place, due to conflict between Hamas and Fatah after the legislative elections of 2006.
2016 және 2017 жылғы жергілікті сайлаулар
Сайлау 2016 жылдың 8 қазанына жоспарланған, бірақ 2017 жылдың 13 мамырына шегерілді.
The elections were planned for October 8, 2016 but were delayed until May 13, 2017.
2021-22 жергілікті сайлау
Сайлау 2021 жылдың 11 желтоқсанында өтті.
The elections were held on 11 December 2021.
Орталық сайлау комиссиясы
1993 жылы Палестина өкіметі құрылғаннан кейін, 1996 жылғы Палестина президенттік және заң шығарушы органдарының сайлауын өткізу үшін "Сайлау комиссиясы" құрылды, бұл Палестина өкіметіндегі алғашқы сайлау болды. Палестинаның Орталық статистика бюросына (ПОВС) сайлаушыларды тіркеу жұмысы тапсырылды. Орталық сайлау комиссиясы (ОСК) 1995 жылғы Жалпы сайлау заңына сәйкес 2002 жылдың қазан айында тәуелсіз және бейтарап орган ретінде құрылды. 2005 жылдың тамызында жарияланған Сайлау заңында ОСК "сайлауды басқару, бақылау, дайындау және ұйымдастыруды, сондай-ақ оның адалдығы мен еркіндігін қамтамасыз ету үшін қажетті барлық шараларды қабылдауды жүзеге асыратын жоғарғы орган" екені айқындалған. Ханна Насир 2002 жылдан бері ОСК төрағасы болып табылады. 2005 жылғы №10 Жергілікті кеңестер сайлау заңына сәйкес ОСК Палестина Ұлттық Өкіметінің Президенті мен Палестина Заң шығарушы Кеңесінің мүшелерін сайлауды ұйымдастырумен қатар, жергілікті кеңестерге сайлау өткізуге де жауапты болды. Олар сайлау комиссиясын қолдауды жалғастыруда.
Following the establishment of the Palestinian Authority in 1993, the "Elections Commission" was formed to conduct the Palestinian presidential and legislative elections in 1996, the first elections in the Palestinian Authority. The Palestinian Central Bureau of Statistics (PCBS) was given the task of voter registration. The Central Elections Commission (CEC) was established in October 2002 as an independent and neutral body under the General Elections Law of 1995. The Elections Law, issued in August 2005, stipulated that the CEC is "the supreme body that undertakes the management, supervision, preparation and organization of elections and to take all necessary measures to ensure its integrity and freedom". Hanna Nasir has been the chairman of the CEC since 2002. Under the Local Council Elections Law No. (10) of 2005, the CEC became responsible for organizing local council elections, in addition to organizing elections of the President of the Palestinian National Authority and members of the Palestinian Legislative Council. They continue to support the election commission.