Кіріспе
Грек христиан монахы, Римдік әулие Алексий немесе Эдессалық Алексий (Ἀλέξιος, Алексиос), сондай-ақ Алексис, төртінші ғасырдағы грек монахы, анонимді өмір сүрген және Христитке деген адалдығымен белгілі. Оның өмірбаянының екі нұсқасы бар: біреу сирия тілінде, екіншісі грек тілінде.
Saint Alexius of Rome or Alexius of Edessa (Ἀλέξιος, Alexios), also Alexis, was a fourth century Greek monk who lived in anonymity and is known for his dedication to Christ. Two versions of his life exist, one in Syriac and the other in Greek.
Сирия тіліндегі нұсқасы
Сирия дәстүріне сәйкес, әулие Алексий – Шығыс әулиесі, оның құрметі кейін Римге көшірілді. Римде құрметтеудің орнауына әулиенің Римде туған және сол жерде қайтыс болған деген сенім себеп болды. Бұл римдік байланыс ертедегі сириялық аңыздан бастау алды, онда епископ Раббуланың (412–435) епископтық кезінде Месопотамияның Эдесса қаласында тіршілік еткен, қаңғыбас болып өмір сүрген және басқа кедейлермен алған садақасын бөліскен "Құдай адамының" қайтысынан кейін ол Римнің тумасы екені анықталды.
Құрмет
Алексий Х ғасырдың соңына дейін Батыста мүлдем белгісіз болған сияқты. Оның есімі тек Х ғасырдың соңынан бастап ондағы діни кітаптарда кездесе бастады. VIII ғасырдан бері Римдегі Авентин төбесінде Әулие Бонифацийге арналған шіркеу болған. 972 жылы Папа Бенедикт VII бұл ішінде адам қалмаған шіркеуді жер аударылған грек митрополиті Дамасктық Сергийге берді. Сергий шіркеу жанында грек және латын монахтары үшін монастырь салған, ол көп ұзамай тұрғындарының қатал өмірімен танымал болды. Әулие Алексий шіркеу мен монастырьдың титулды әулиесі ретінде Әулие Бонифаций есіміне қосылды. Католик шіркеуі Әлексиді әлі де әулие деп мойындаса да, оның мерекесі 1969 жылы Жалпы Рим күнтізбесінен алынып тасталды. Бұл әулиенің өмірі жайлы жазылған мәліметтердің аңызға жататыны себебі ретінде көрсетілді. Иоганн Петер Кирш былай деп атап өтті: "Мүмкін, оқиғаның жалғыз негізі – Едессада бір сопы аскеттің қасіретті өмір сүргені және кейіннен әулие ретінде құрметтелгені болар". 1955 жылы оның дәрежесі қайтадан "Карапайым" деңгейіне төмендетілді, ал 1960 жылы "Еске алу" болып өзгертілді. Қазіргі Римдік Миссаль ережелеріне сәйкес, әулиенің мерекесінде барлық жерде "Еске алу" рәсімімен тойлауға болады, егер сол жерде міндетті түрде тойлау белгіленбесе. Шығыс православие шіркеуі Әулие Алексиді 17 наурызда құрметтейді. Бес Византия императоры, төрт Трапезунд императоры және көптеген шығыс еуропалық және орыс тұлғалары оның есімін алып жүрген (Алексийді қараңыз). Грекияда, Ресейде және басқа да православие елдерінде оның есімін алып жүретін көптеген шіркеулер бар. Әулие Алексий Солтүстік Пелопоннес аймағында кеңінен танымал, өйткені оның бас сүйегі Агия Лавра монастырында сақтаулы. Алексий – Иса мен Марияның қасиетті жүректері қауымының қамқоршысы.
Ескерткіштер
Қасиетті Алексийдің қабірлері Грекиядағы кейбір шіркеулер мен монастырларда, соның ішінде Афон тауындағы Эсфигменоу монастырында және Беотиядағы Құдай анасының ұйықтаған монастырында табылады. Ресейде Әулие Алексийдің қабірлері Санкт-Петербургтегі Александр Невский лаврасында сақталады. Кипрде Киккос монастырында қабірлер сақталады. Ең құнды қасиет – бұл Грекияның Калаврита маңындағы Агия Лавра монастырында сақталған Әулиенің бассүйегінің үлкен бөлігі. Монастырьдың Ктеториконына (монастырь негізін қалау кодексіне) сәйкес, құрметті бассүйек 1398 жылы Византия императоры Мануил II Палеолог монастырға сыйлаған (бұл қасиеттің қоршауындағы жазу да). (кейіннен Gesta Romanorum-да қайта баяндалған).