Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1075 жылғы Англияда Вильгельм Жеңімпазға қарсы көтеріліс
1075 rebellion in medieval England against William the Conqueror
1075 жылғы графтар көтерілісі – Англияның Вильгельм I-ге (Вильгельм Жеңімпаз) қарсы үш графтың көтерілісі болды. Бұл Норманд жаулауы кезінде Вильгельмге қарсы соңғы күшті қарсылық әрекеті еді.
The Revolt of the Earls in 1075 was a rebellion of three earls against William I of England (William the Conqueror). It was the last serious act of resistance against William in the Norman Conquest.
Себеп
Көтеріліс патшаның (оның болмаған кезінде – ол 1073 жылдан бері Нормандияда болған) Эмманың (Герфордтың 1-ші графы Уильям Фиц Осберннің қызы және Аделисса де Тосни) және Шығыс Англия графы Ральф де Гуадердің 1075 жылы үйленуіне рұқсат бермеуінен туындады. Олар оның рұқсатынсыз үйленді. Содан кейін, Уильям болмағанда, Ральф, Роджер де Бретейль, 2-ші граф Херефорд (оның жаңа құдайы), және Уолтхоф, 1-ші граф Нортумберленд көтеріліс бастады; бірақ ол апатқа ұшырады. Уолтхоф көп ұзамай жігерін жоғалтып, Кентербери архиепископы Ланфранкқа құпия жоспарларын мойындады, ол граф Роджерді қайтадан адалдыққа оралуға шақырды және соңында оны және оның жақтастарын шіркеуден шығарды. Уолтхоф содан кейін Нормандиядағы Уильямға құпия жоспарларын айтты. Роджер батыстан әскерін әкеліп, Ральфқа қосылуға тиіс еді, бірақ Вустершир фёрды, ағылшын епископы Улфстан оған қарсы алаңға шығарды, сол себепті ол Северн өзенінде тоқтатылды. Осы уақытта Ральф Кембриджге жақын жерде, Еду Бэйо және Джеффри де Монбрейдің (соңғысы бүлікшілердің оң аяғын кесуге бұйырды) басқаруымен күшті әскермен кездесті және Норвичке асығыс шегінді, патша әскері ыстық қуып жететін. Эмманы Норвич қамалын қорғауға қалдырып, Ральф Данияға көмек іздеп теңізге шықты. Ақырында ол Кнут пен Хакон басқаруымен 200 кемеден тұратын флотпен Англияға оралды, бірақ олар тиімді ештеңе жасай алмады. Темірде, графша Норвичте өзі және оның ізбасарлары үшін жағдайға келгенге дейін тұрды, олар жерлерінен айырылды, бірақ елді тастауға қырық күн рұқсат алды. Графиня Бриттаниядағы өз иелігіне қайтып, күйеуімен қосылды.
The revolt was caused by the king's refusal (in his absence – he had been in Normandy since 1073) to sanction the marriage between Emma (daughter of William FitzOsbern, 1st Earl of Hereford and Adelissa de Tosny) and Ralph de Guader, Earl of East Anglia in 1075. They married without his permission. Then, in William's absence, Ralph, Roger de Breteuil, 2nd Earl of Hereford (his new brother in law), and Waltheof, 1st Earl of Northumberland began the revolt; but it was plagued by disaster. Waltheof soon lost heart and confessed the conspiracy to Archbishop of Canterbury Lanfranc, who urged Earl Roger to return to his allegiance, and finally excommunicated him and his adherents. Waltheof then confessed the conspiracy to William in Normandy. Roger, who was to bring his force from the west to join Ralph, was held in check at the River Severn by the Worcestershire fyrd which the English bishop Wulfstan brought into the field against him. Ralph in the meantime encountered a much superior force under the warrior bishops Odo of Bayeux and Geoffrey de Montbray (the latter ordered that all rebels should have their right foot cut off) near Cambridge and retreated hurriedly to Norwich, hotly pursued by the royal army. Leaving Emma to defend Norwich Castle, Ralph sailed for Denmark in search of help. He eventually returned to England with a fleet of 200 ships under Cnut and Hakon, but they failed to do anything effective. Meanwhile, the Countess held out in Norwich until she obtained terms for herself and her followers, who were deprived of their lands, but were allowed forty days to leave the realm. The Countess retired to her estate in Brittany, where she was rejoined by her husband.
Салдары
Вильгельм Ральфты барлық жерінен айырды, оның ішінде графтық атағын да, және оны Англиядан қуды, Ральф Бретаньдегі жерлеріне қайтып кетті. Бретаньнің Брайаны да бүліктен кейін қызметтен алынып, оның жері Вильгельмнің жартылай бауыры Робертке, Мортен графына берілген болуы мүмкін. Ральфтың қуылғандығы және Брайанның жерін жоғалтуы Англиядағы бритондықтардың наразылығын тудырды, оларды Вильгельм Ральфтың Шығыс Англиядағы жерлерін басқа бритондық Алан Руфусқа беру арқылы жұбатуға тырысты. Роджер де жерінен және графтық атағынан айырылды, бірақ Ральфтан айырмашылығы, ол өмір бойына түрмеге жабылды. Ол басқа саяси тұтқындармен бірге қысқа мерзімге босатылды, бірақ 1087 жылы Вильгельм қайтыс болғаннан кейін дереу басы кесілді. 1076 жылдың 31 мамырында Уолтхофтың басы Винчестер маңындағы Сент-Джайлс төбесінде шабылды. Ол Вильгельм патшаның билігінде осындай жазаға ұшыраған жалғыз ағылшын болды. Ол зор күш-қуат иесі болған, бірақ әлсіз ниетті және сенімсіз, сонымен қатар ізгі және жомарт болғандықтан, ағылшындар оны шейіт деп есептеді. Оның Линкольнширдегі Кроулендтегі қабірінде кереметтер орын алғаны айтылады.
William deprived Ralph of all his lands including his earldom, and expelled him from England, with Ralph retiring to his lands in Brittany. Brian of Brittany might also have been deposed after the revolt, with his lands given to William's half brother Robert, Count of Mortain. Ralph's expulsion and Brian's loss of lands caused indignation among the Bretons in England, whom William attempted to placate by giving Ralph's lands in East Anglia to another Breton, Alan Rufus. Roger was also deprived of his lands and earldom, but unlike Ralph he was sentenced to perpetual imprisonment. He was briefly released along with other political prisoners, but was promptly beheaded after William's death in 1087. On 31 May 1076 Waltheof was beheaded, on St Giles's Hill near Winchester. He was the only Englishman to have been dealt such a punishment during King William's reign. It is said he had been a man of immense bodily strength, but weak willed and unreliable yet devout and charitable, and so was regarded by the English as a martyr. Miracles were said to have been worked at his tomb at Crowland in Lincolnshire.