Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Александрос Пападиамантис (Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης; 4 наурыз 1851 – 3 қаңтар 1911) – әсерлі грек жазушысы, повесть жазушы және ақын.
Alexandros Papadiamantis (Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης; 4 March 1851 – 3 January 1911) was an influential Greek novelist, short story writer and poet.
Өмірбаян
Пападиамантис Грекияда, Эгей теңізінің батыс бөлігіндегі Скиатос аралында дүниеге келді. Арал оның шығармаларында маңызды орын алды. Оның әкесі дін қызметкері болған. Жас кезінде жоғары білім алу үшін Афинаға көшіп, Афина университетінің философия факультетіне қабылданды, бірақ білімін аяқтамады. Бұл себебі ол экономикалық қиындықтарға тап болып, күнкөрісі үшін жұмыс іздеуге мәжбүр болды. Кейін өмірінде туған аралына оралып, қалған өмірін өткізіп, 1911 жылы сол жерде қайтыс болды. Ересек өмірінде ол журналистикадан бастап, бірнеше бөліктерге бөлінген романдарына дейін әртүрлі жазбалар арқылы өзін асырады. Бір кездері ол өте танымал болды, газеттер мен журналдар оның жазбалары үшін бәсекелесіп, оған айтарлықтай гонорар ұсынды. Пападиамантис ақшаға аса мән бермейтін, оны тым жоғары деп есептесе, төмен гонорар сұрайтын; сондай-ақ ол табысын мұқтаждарға таратып, киім-кешегі мен сыртқы түріне көңіл бөлмеді. Оның ақшамен қарым-қатынасын көрсететін оқиғаны жазушы Павлос Нирванас баяндаған: Пападиамантис "Асты" газетімен ынтымақтастығын бастағанда, директоры оған жалақы ретінде 150 драхма ұсынды. Пападиамантис: "Жүз елу – тым көп. Маған жүз драхма жеткілікті" деді.
Papadiamantis was born in Greece, on the island of Skiathos, in the western part of the Aegean Sea. The island would figure prominently in his work. His father was a priest. He moved to Athens as a young man to complete his high school studies, and enrolled at the School of Philosophy of the University of Athens, but never completed his studies. This happened because he had economic difficulties, and had to find a job to make a living. He returned to his native island in later life, where he would spend the rest of his life and eventually pass away there in 1911. He supported himself by writing throughout his adult life, anything from journalism and short stories to several serialized novels. From a certain point onwards he had become very popular, and newspapers and magazines vied for his writings, offering him substantial fees. Papadiamantis did not care for money, and would often ask for lower fees if he thought they were unfairly high; furthermore, he distributed his earnings to those who needed it more and took no care of his clothing and appearance. Indicative of his relationship with money is the incident reported by the novelist Pavlos Nirvanas: when Papadiamantis started his collaboration with the newspaper "Asty", the director offered him 150 drachmas as a salary. Papadiamantis' answer was: "One hundred and fifty are too many. A hundred is enough for me"
Ол ешқашан үйленбеді және жалғыз өмір сүретін, кедейлер мен рухани тұлғалардың өмірін бақылап, жазу және шіркеуде ән салумен айналысатын адам ретінде танымал болды: оны "космокалогерос" (κοσμοκαλόγερος, "халықтың монахы") деп атады. Ол пневмониядан қайтыс болды.
He never married, and was known to be a recluse, whose only true cares were observing and writing about the life of the poor and of spiritual figures, as well as chanting at church: he was referred to as "kosmokalogeros" (κοσμοκαλόγερος, "a monk of the people"). He died of pneumonia.
Шығармалары
Пападиамантистің ең ұзақ жазған шығармалары – «Цыған қызы», «Көшпенді» және «Ұлттар саудагерлері» романдары. Оқиғалар Жерорта теңізі аймағында өрбітеді, құрылымы тұтқындық, соғыс, қарақшылар, оба және тағы басқаларымен толы. Дегенмен, автор ең әйгілісі 170-ке жуық әңгімесімен танылады. Грекияның сол кездегі ресми тілі – «кафаревуса» (көне грек тілінің ықпалымен қалыптасқан «таза» жазба тілі) нұсқасында жазылған Пападиамантистің әңгімелері Скиатостағы ауылдық өмірді немесе Афинаның кедей аудандарындағы қалалық өмірді жан-жақты психологиялық түсінік пен лирикалық суреттермен бейнелейді. Көптеген шығармаларында жоғалған аралдық балалық шаққа деген сағыныш сезіледі, ал қалалық ортадағы әңгімелер көбінесе жалғыздық туралы болады. Кейіпкерлер шеберлікпен суреттеледі, олар халықтың шынайы «демотика» тілінде сөйлейді, ал аралдық кейіпкерлер диалектке көшеді. Пападиамантистің терең христиандық сенімі, православиелік христиандық құлшылықтарымен байланысты мистикалық сезіммен толыққан көптеген әңгімелерде көрінеді. Оның көптеген шығармалары меланхолияға толы, адамдардың қайғысына деген жанашырлықпен жауап береді, олар қасиетті болсын немесе күнәкар, кінәсіз немесе қайшылықта болсын. Алайда, ол байларға, жер иелеріне, ұсақ аристократияға және «қара халықтың қанымен тіршілік ететін» басқаларға жек көрумен қарайды. Оның жалғыз қасиеттісі – мұқтаж қойшы, ол арал тұрғындарын ескерткеннен кейін, қауіпсіздік үшін отарын тастаудан бас тартқандықтан сарацин қарақшыларының қолынан қаза табады. «Кедей әулие» атты осы әңгіме оның діни тақырыпқа ең жақын туындысы. Пападиамантистің адамзатқа деген терең сезімін көрсететін мысал – оның танымал шедеврі «Қатіл». Бұл Скиатостағы бір қарт әйелдің оқиғасы, ол көп қыздары бар отбасыларды аяйды: олардың төмен әлеуметтік-экономикалық жағдайына байланысты қыздар некеге тұрмас бұрын жұмыс істей алмайды және қарыншасыз үйлене алмайды, сондықтан олар отбасыларына ауыртпалық болады. Өзінің ауыр сырқатқа шалдыққан жаңа туған немересін өлтіргеннен кейін, ол өзінің жасайтынының пайдалы және орынды екеніне сеніп, қыздарды «иемденіп» өлтіруге көшеді. Ол үш қызды тікелей құдыққа лақтырып өлтіреді, содан кейін оларды құтқаруға тырысып жатқандай көрінеді, өзінің сол жерде болуын ақтауға тырысады. Оқиғалардың салдарынан ол қорқынышты шындыққа тап болады: оның көмектесе жатыр деген болжамы қате екенін түсінеді және ақырында ақыл-есінен айырылады. Тұтқындалудан қашып, шөл далаға жасырынуға тырысады, бірақ екі полицейден қашып құтылуға тырылғанда теңізге батып кетеді. Пападиамантис айтқандай, ол «құдайлық және адамдық әділдіктің арасында өліммен» кездеседі. Қатілдің кейіпі терең жанашырлықпен және айыптаусыз бейнеленеді. «Бала кезінде ол ата-анасына қызмет етті. Үйленгеннен кейін күйеуінің құлы болды, балалы болған соң оларға қызмет етті, ал олардың балалары болған соң, олардың құлы болды». Тіпті оның аты 19 ғасырдағы Грекияның ауылдық әйелдерінің тарихын айтады: оның туған есімі Хадула, «мұңды», ұмытылған, ал қазір ол «Фрагкоянну», яғни Янис Фрагкостың жесірі, оның барлық өмірі тек марқұм күйеуінің есімімен байланысты. Оның шығармалары қазіргі грек әдебиетінде маңызды орынға ие: ол грек прозасы үшін Дионисий Соломостың поэзиясы сияқты. Одиссей Элитис жазғандай: «Дионисий Соломосты еске алуға тиіспіз, Александр Пападиамантисті еске алуға тиіспіз». Алайда, оның туындыларын аудару өте қиын, өйткені оның тілінің сиқыры грек тілінің екі диалектілігіне негізделген: баяндау үшін күрделі «кафаревуса», диалог үшін шынайы жергілікті диалект, ал баяндаудағы барлық диалектілік элементтер қатаң «кафаревуса» тілінде жазылған, сондықтан бұрын болмаған формаларда қолданылған.
Papadiamantis' longest works were the serialized novels The Gypsy Girl, The Emigrant, and The Merchants of Nations. These were adventures set around the Mediterranean, with rich plots involving captivity, war, pirates, the plague, etc. However, the author is best remembered for around 170 short stories. Written in his own version of the then official language of Greece, "katharevousa" (a "purist" written language heavily influenced by ancient Greek), Papadiamantis' stories provide lucid and lyrical portraits of country life in Skiathos, or urban life in the poorer neighborhoods of Athens, with frequent flashes of deep psychological insight. The nostalgia for a lost island childhood is palpable in most of them; the stories with an urban setting often deal with alienation. Characters are sketched with a deft hand, and they speak in the authentic "demotic" spoken language of the people; island characters lapse into dialect. Papadiamantis' deep Christian faith, complete with the mystical feeling associated with the Orthodox Christian liturgy, suffuses many stories. Most of his work is tinged with melancholy, and resonates with empathy with people's suffering, regardless of whether they are saints or sinners, innocent or conflicted. However, he feels nothing but contempt for the wealthy, landowners, minor aristocracy and others who "live off of the blood of the common people". His only saint, in fact, is a poor shepherd who, having warned the islanders, is slaughtered by Saracen pirates after he refuses to abandon his flock for the safety of the fortified town. This particular story, The Poor Saint, is the closest he comes to a truly religious theme. An example of Papadiamantis' deep and even handed feeling for humanity is his acknowledged masterpiece, the novella The Murderess. It is the story of an old woman in Skiathos, who pities families with many daughters: given their low socioeconomic status, girls could not work before marriage and they could not marry unless they provide a dowry; therefore, they were a burden and a plight to their families. After killing her own newborn granddaughter, gravelly ill with pertussis, she crosses the line from pity to what she believes is useful and appropriate action, the "mercy killing" of young girls. She kills three young girls in succession by throwing them into wells and then pretending to be trying to save them in order to justify her presence there. As coincidences keep piling up, she is confronted with a stark fact: her assumption that she was helping was monstrously wrong, and she gradually slips into mad torment. She flees arrest and tries to hide in the wilderness, but drowns in the sea while trying to escape two policemen on her trail; as Papadiamantis puts it, she meets "death half way between divine and human justice". The character of the murderess is depicted with deep empathy and without condemnation. "As a child, she served her parents. Once married, she was her husband's slave when she had children, she served them, and when they had children, she became their slave". Even her name tells the story of women in 19th century rural Greece: her birth name, Hadoula, "tenderling", is all but forgotten; she now is the "Fragkoyannoú", i. e. the widow of Yannis Fragkos, her whole existence referenced only to the name of her late, good for nothing husband. His work is seminal in Modern Greek literature: he is for Greek prose what Dionysios Solomos is for poetry. As Odysseas Elytis wrote: "commemorate Dionysios Solomos, commemorate Alexander Papadiamantis". It is a body of work, however, that is virtually impossible to translate, as the magic of his language is founded on the Greek diglossia: elaborately crafted, high Katharevousa for the narrative, interspersed with authentic local dialect for the dialogue, and with all dialectical elements used in the narrative formulated in strict Katharevousa, and therefore in forms that had never actually existed.
Романдар
"Көшпен" (1880). "Ұлттардың саудагерлері" (1883), Михаил Цуфрас аударған (2016) және "Циган қызы" (1884).
Η Μετανάστις (1880). The Emigrant
Οι Έμποροι των Εθνών (1883). The Merchants of Nations, trans. Michail Tzoufras (2016)
Η Γυφτοπούλα (1884). The Gypsy Girl
Роман және әңгімелер
Христос Милионис (1885). "Айқын жарық" (1892). Феялар: Скиатостың ертегісі, аударған Дэвид Коннолли (Афина: Aiora Press, 2013,) "Көлдің айналасында" (1892). Лагунаның айналасында: Досқа естеліктер (екі тілді басылым), аударған Питер Макридж (Лимни: Denise Harvey, 2014) "Жұмақтың күзетшісі" (1893). "Қатіл" (1903), аударған Джордж X. Ксантопулидес (1977); аударған Питер Леви (1983); аударған Лиадейн Шеррард (Лимни: Denise Harvey, 2011,) "Құрметті жағалаулар" (1908). "Гүлді жағалаулар"
Χρήστος Μηλιόνης (1885). Christos Milionis
Οι Ελαφροΐσκιωτοι (1892). Fey Folk: A Tale from Skiathos, trans. David Connolly (Athens: Aiora Press, 2013, )
Ολόγυρα στη λίμνη (1892). Around the Lagoon: Reminiscences to a Friend (bilingual edition), trans. Peter Mackridge (Limni: Denise Harvey, 2014)
Βαρδιάνος στα σπόρκα (1893). Guardian of the Plague Ships
Η Φόνισσα (1903). The Murderess, trans. George X. Xanthopoulides (1977); trans. Peter Levi (1983); trans. Liadain Sherrard (Limni: Denise Harvey, 2011, )
Τα ρόδινα ακρογιάλια (1908). The Rosy Shores