Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джон Нокстың кітабы. Шотландиядағы реформация тарихы – шотланд реформаторы Джон Нокс жазған, 1559 және 1566 жылдар аралығында құрастырылған бес томдық кітап.
Book by John Knox
The History of the Reformation in Scotland is a five volume book written by the Scottish reformer, John Knox, between 1559 and 1566.
Нокс және оның тарихы
1559 жылы Шотландия реформациясы кезінде протестант ақсүйектерінің басшылары Нокстан осы қозғалыстың тарихын жазуды сұрады. Бұл қысқаша жазба "Тарихтың" екінші кітабына айналды. 1566 жылы Нокс Айрширдегі Кайлде қалған "Тарихты" жазуды жалғастырды. Осы кезде ол, әдетте, Мэри, Шотландия королевасының Шотландияға келуіне дейін болған оқиғаларды баяндайтын үшінші кітаптың дайын нұсқаларын аяқтаған болуы мүмкін. Нокс осы уақыт ішінде негізінен бірінші және төртінші кітаптармен жұмыс істеді. Бірінші кітап Шотландия реформациясының басталуынан 1559 жылға дейінгі кезеңді қамтиды. Төртінші кітап 1561 жылдың тамызынан 1564 жылдың маусымына дейінгі оқиғаларды қамтиды. Бесінші кітап алғаш рет 1644 жылы Дэвид Бьюкенен (шотланд тарихшысы Джордж Бьюкененнің туысы) басып шығарған нұсқада пайда болды. Онда 1564 жылдың қыркүйегінен 1567 жылдың тамызына дейінгі кезең, Мэри тақтан басқарылғанға дейінгі уақыт сипатталған. Бьюкенен Нокстің өмірбаянында "Тарихтың" Нокстың өзінің қолжазбалары мен қағаздарына негізделгенін айтады. 1732 жылғы "Тарихтың" басылымында белгісіз редактор бесінші кітапты Бьюкененге жатқызған. Бесінші кітаптың авторы кім екені әлі де белгісіз.
In 1559 during the Scottish Reformation, the leaders of the Protestant nobility, the Lords of the Congregation, asked Knox to write a history of the movement. This short pamphlet became the second book of the History. In 1566 Knox continued writing the rest of the History while in Kyle in Ayrshire. By this time he probably had completed drafts of the third book which chronicles the events leading up to the arrival of Mary, Queen of Scots in Scotland. Knox mainly worked on the first and fourth books during this time. The first book covers the period from the beginnings of the Scottish Reformation up to 1559. The fourth book recorded the events from August 1561 to June 1564. The fifth book first appeared in an edition published by David Buchanan (a relative of the Scottish historian George Buchanan) in 1644. It covers the period from September 1564 to August 1567 when Mary was forced to abdicate the throne. In Buchanan's biography of Knox, he claims that the History is based on Knox's own manuscripts and papers. In a 1732 edition of the History, an unknown editor attributes the fifth book to Buchanan. It is not known who is the author of the fifth book.
Талдау
Нокстің «Реформация тарихы» 1644 жылы толық жарияланғалы бері тарихи дереккөз ретінде пайдаланылып келеді. Дегенмен, оның мәтіндік ерекшеліктері мен идеологиялық контексті тек соңғы жылдары, Нью-Йорк университетінің профессоры Артур Уильямсонның «Джеймс VI дәуіріндегі шотланд ұлттық санасы» (1979) еңбегінен бастап зерттелді. Нокс жаңа шотланд шіркеуінің, католик шіркеуінің ғасырлар бойғы дәстүрлерімен салыстырғандағы заңдылығы мәселесін қарастырды. Оның міндеті – жаңа қоғамның маңызды және құдайға лайықты екеніне сенімділік беру болды. Бұл үшін Нокс өзінің шебер уағызшылық дағдыларын және Киелі кітап мәтіндеріне берік ұстану доктринасын қолданды, бұл тек моральдық жағдайларға ғана емес, сонымен қатар заңдық мәселелерге және саяси пікір-таластарға да қатысты. Осы бағытта жұмыс істеу арқылы Нокс өткен оқиғаларды түсіндіргенде, қандай әрекеттердің құдайға ұнайтынын немесе ұнамайтынын анық көрсетеді, осылайша өткен оқиғаларға түсінікті құрылым береді. Сент-Эндрюс университетінің профессоры Роджер Мейсон «Реформация тарихының» осы ерекшелігін былай қорытындылады: «Осындай ойлау, оның күшті апокалиптикалық мән-жайларымен, Нокстің сақталған жазбаларының барлық беттерінде байқалады». Артур Уильямсон Нокстің еңбегін (1-кітаптан басқа) Джон Фокстің «Шейіттер кітабымен» салыстырды, онда тарихи материалдарды көп жинаған Фокс Англиядағы протестант шіркеуінің даму тарихын жасауға мүмкіндік алды. Нокс Шотландиядағы ерте шіркеу туралы тарихи немесе аңыздық материалдарды кіргізбеді. Роджер Мейсон бұл жіберуде Нокстің Шотландия реформациясының оқиғаларын тіркеуге және өзінің тарихының назарын осы оқиғаларға, сондай-ақ Реформациядан кейін жаңа шотланд шіркеуінің дамуына аударған мүмкіндігін көреді, бұл жақында болған оқиғаларды сынға алып, қоғамдық келісімді құруға көмектескен болуы мүмкін.
Knox's History of Reformation has been used as an historical source since its full publication in 1644. However, its own qualities as a text and its ideological context have only been examined in more recent years, starting with Arthur Williamson of New York University's Scottish National Consciousness in the Age of James VI, (1979). Knox was addressing a problem of legitimacy for the new Scottish church compared with age old traditions of the Catholic church. The task was to provide a reassurance that the new community was meaningful and godly. To this Knox brought his evident skills as a preacher and his doctrine of adherence to biblical texts, with application not just to moral situations but in legal contexts and political argument. Working on these lines Knox tends to indicate clearly in his interpretation of past events whether actions were godly or not, thus imposing an intelligible structure on past events. Roger A Mason, of St Andrews University, summarized this aspect of the History of the Reformation, "This kind of thinking, with its strong apocalyptic overtones, is evident on virtually every page of Knox's surviving writings." Arthur Williamson contrasted Knox's work (apart from Book 1), with John Foxe's Book of Martyrs, wherein with a more abundant supply of historical materials, Foxe was able to create a progressive narrative of the Protestant church in England. Knox choose not to include historical or legendary material about the early church in Scotland. In this omission Roger Mason saw the possibility that Knox took his record of events of the Scottish Reformation, and laid the focus of his History on those events, and on the progress of the new Scottish kirk after the Reformation, producing a critique of recent familiar events which may have helped build community consensus.